logo

илм

НАХУСТМЕЪМОРИ КИШВАРИ КӮҲСОР

Чанде пеш аз Ҷумҳурии Беларус хушхабаре расид, ки боиси ифтихору хурсандии аҳли зиё ва ҳаводорони рушди илми кишвар гардид.

Чаро ки то ин дам дар риштаи меъмории мав-зеъҳои кӯҳистон касе рисолаи докторӣ пешниҳод накарда буд. Акрамҷон Акбаров баъди заҳматҳои тӯлонӣ мавқеи кӯҳистон, шароитҳои иқлимӣ, офатҳои табиӣ (селу тарма, лағжиш, заминларза) ва дигар хусусиятҳои хоси онро омӯхта, бештар аз 40 сол боз дар ин ҷода таҳқиқот мебарад.
Дил бохтани Акбарҷон ба соҳаи илми меъморӣ ҳанӯз аз айёми мактабхониаш сар шуда буд.
- Ҳангоми таҳсил дар деҳот, - мегӯяд Акбарҷон, ман ба тарзи хонасозӣ, рангу бор ва услуби меъморӣ диққати ҷиддӣ медодам. Дар ҳақиқат, вақте кас бо деҳаҳои кӯҳистон аз наздик шинос мешавад, дар баробари хонаҳои якранг, ба хонаҳое дучор меояд, ки таҳрезӣ, сохтор ва услуби меъмориаш аз ҳамдигар фарқ мекунад. Масалан, дар кӯҳистони Исфара, деҳаҳои наздикӯҳии Самарқанд ва Бадахшон барои баъзе хонаҳо дар баробари пойдевори мустаҳкам боз синҷро ба кор бурда, ҳамчунин ба мавқеи ҷойгиршавии хона, нури офтоб ва самти вазиши бод диққати ҷиддӣ медиҳанд. Акбарҷонро ана ҳамин тарзу услуби хонасозӣ дар мавзеъҳои кӯҳистон ба ваҷд овард. Ин буд, ки баъди хатми мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ соли 1966 ба шуъбаи меъмории Донишкадаи политехникии Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи техникии Тоҷикистон) дохил шуд. Ҳангоми таҳсил робитаро ба Институти таърих ва бостоншиносии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ пайваст ва кори дипломии худро бар асоси бозёфтҳои бостоншиносӣ дар ҷодаи меъморӣ омода намуд.
Ин ҷавони толибилмро орзуи такмили дониши соҳаи меъморӣ ором нагузошт. Соли 1976 ба аспирантура дохил шуд ва кори илмиашро дар Институти марказии илмӣ – тадқиқотию лоиҳакашии биноҳои истиқоматӣ («Гражданселстрой»)-и шаҳри Маскав дар мавзӯи «Меъмории таҳрезӣ ва бинокории деҳоти Тоҷикистон» давом медод. Дар ин муддат хусусиятҳои ташаккули меъморию таҳрезии деҳотро дар шароити кӯҳистони Тоҷикистон тадқиқ намуд. Барои дониши дақиқ пайдо намудан, ӯ ба ҷумҳуриҳои кӯҳсори собиқ Шӯравӣ - Арманистон, Доғистон, Гурҷистон сафар намуда, сохти меъморӣ ва тарзу услуби сохтмони хонаҳои деҳоти ин мамлакатҳоро омӯхта, дар қиёс бо услуби меъмории кӯҳистони Тоҷикистон таҳлил намуд.
Минбаъд дар бисёр мақолаҳои илмии худ масъалаҳои камзаминии кишвар ва дар бисёр ноҳияҳо ғайриоқилона истифодабарии заминҳои обиро ба миён гузошт. Ӯ нишон дод, ки бо назардошти вазъи демографӣ бояд дар оянда аз ҳисоби доманакӯҳҳо сохтмонро дар деҳот васеъ карда, мушкилоти нарасидани манзилро ҳал намуд. Ба ин хотир якчанд тавсияҳои илмии мушаххасро дар мисоли баъзе ноҳияҳои кӯҳистони мамлакат пешниҳод намуда, ба воситаи таҳияи нақшаю ҳисобу китоби аниқ роҳҳои дар кадом сатҳи релеф ҷойгиркунонии деҳаҳоро низ нишон додааст.
Солҳои 1985 – 1990 таҳти роҳбарии ӯ як қатор корҳои тадқиқотӣ ва лоиҳакашӣ оид ба тармиму тарҳрезии маҳал ва ободонии хиёбону гулгаштҳои шаҳрҳои Хуҷанд, Кӯлоб ва Истаравшан ба итмом расиданд, ки дар ин лоиҳаҳо ба масъалаи ҳифзи муҳити зист низ диққати асосӣ дода шудааст.
Дар муддати ин солҳо вай кори илмиро идома дода, барои ҷамъбасти рисолаи докторӣ ба Донишгоҳи миллии техникии Беларус раҳсипор мешавад. Кори доктории ӯ перомуни «Такомули сохтори меъморию тарроҳии деҳот дар шароити минтақаҳои кӯҳистони Тоҷикистон» бори аввал пешниҳод шуда ва аз ҷониби мутахассисони соҳаи мазкур баҳои баланд гирифтааст. Ба кори доктории олим бисёр мутахассисони варзидаи ҷумҳуриҳои кӯҳсори собиқ Шӯравӣ баҳои баланд дода, татбиқи идеяҳои ӯро дар шароити кӯҳистони кишварҳои мазкур пазируфтаанд.
Чанде пеш китоби калонҳаҷми А. Акбаров бо номи «Меъмории кӯҳистони Тоҷикистон» бо забони русӣ дар шаҳри Минск аз чоп баромад. Дар ин мавзӯъ аввалин китоб аст.
Х. МУҲАББАТОВ,
доктори илми география


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.05.2014    №: 98    Мутолиа карданд: 1435
15.01.2021


ҶАМЪБАСТИ ОЗМУНИ “ОМӮЗГОРИ СОЛИ ТОҶИКИСТОН – 2020”

ҶАЛАСАИ СИТОДИ КОРӢ ОИД БА ТАҶЛИЛИ 30-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ БАРГУЗОР ШУД

МАОРИФ. НАТИҶАГИРӢ АЗ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТ

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГ

ТОҶИКИСТОН. БОЗ ЯК ШИРКАТ БА БОЗОРИ САЙЁҲӢ ВОРИД ГАРДИД

РӮЙДОДҲОИ ИЛМӢ

12.01.2021


 ҶДММ «ММК АГРО» МАЙДОНИ ГАРМХОНАИ ИННОВАТСИОНИРО МЕАФЗОЯД

 РАШТ: МУЛОҚОТИ  РАИСИ  МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН  БО  ИНТИХОБКУНАНДАГОН

 ШАҲРИ ГУЛИСТОН: АВҶИ СОХТМОНИ ИНШООТИ ҶАШНӢ

 ТАФСИЛОТИ ЯК ҶИНОЯТ. Ё ЧАРО «ҚОЗӢ»-И АВФШУДА ПАСИ ПАНҶАРА РАФТ?

 ТАЪСИСИ КОРХОНАИ НОДИРИ ИЛМИВУ ИСТЕҲСОЛӢ

 ТАЪМИНИ МАРКАЗҲОИ ИЛМӢ ВА МУАССИСАҲОИ ТАЪЛИМӢ БО РЕАКТИВҲОИ КИМИЁӢ

 ПЕШНИҲОДИ БОСТОНШИНОСОН БА ЮНЕСКО

08.01.2021


ВОХӮРИИ МАҲМАДТОИР ЗОКИРЗОДА БО СОКИНОНИ НОҲИЯИ САНГВОР

ДАВРИ ҶУМҲУРИЯВИИ ОЗМУНИ «МУРАББИИ СОЛИ ТОҶИКИСТОН – 2020» ОҒОЗ ГАРДИД

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГӢ

МИЁНИ ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН БОЗ ЯК БУНГОҲИ НАЗОРАТӢ КУШОДА ШУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ДУШАНБЕ. ОЗМУНИ МАЪРИФАТАФЗО ҶАМЪБАСТ ШУД

БМТ АЗ ИҚДОМИ НАҶИБИ САРВАРИ ДАВЛАТ ҶОНИБДОРӢ КАРД

07.01.2021


ДАНҒАРА. ВУСЪАТИ КОРҲОИ НИҲОЛШИНОНӢ

ВАРЗИШ

САТҲИ ҶАҲОНИИ ФАҚР БОРИ АВВАЛ ДАР 22 СОЛИ ОХИР БОЛО РАФТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

РУЙДОДҲОИ ИЛМӢ

06.01.2021


ТАҚДИМИ ТЕХНИКА БА КИШОВАРЗОНИ НОҲИЯҲОИ ДЕВАШТИЧ ВА ШАҲРИСТОН

СУҒД. 92 ИНШООТИ ТАНДУРУСТӢ БА ИСТИФОДА ДОДА ШУД

ҲАР КӢ ХАНДОНАД ЯТИМИ ХАСТАРО...

ПУТИН ВА МЕРКЕЛ МАСЪАЛАИ ИСТЕҲСОЛИ ВАКСИНАИ ЗИДДИ COVID-19 - РО БАРРАСӢ КАРДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

05.01.2021


ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

МАЪМУРИЯТИ БАЙДЕН НИЯТИ БО РОССИЯ ДОИР БА ССҲ БА МУВОФИҚА РАСИДАН ДОРАД

WORLD JUDO MASTERS

ОЗМУНИ ҶУМҲУРИЯВИИ «КИТОБИ СОЛ – 2020». ҒОЛИБОН МУАЙЯН ШУДАНД

04.01.2021


ХОВАЛИНГ БА ҶАШНИ 30 - СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ ОМОДА МЕШАВАД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед