logo

фарҳанг

АТЛАС ВА БОНУИ ТОҶИК

Ҳунарҳои   бадеии  мардумӣ   ҷузъи  ҷудонопазири  фарҳанги  миллӣ буда,  барои  ташаккули  минбаъдаи  ҳаёти  ҷомеа  бетаъсир   нестанд.  Намунаҳои  гуногуни  ҳунарҳои  бадеии мардумӣ   ба  монанди  бофандагию зардӯзӣ,  кашидадӯзӣ,  аҷубасозӣ  (бозичасозӣ),   кандакорию  гилкориро  ҳамарӯза  вомехӯрем,  ки зиннатбахши ҳаёти  фарҳангии мо мебошанд.
Бофандагӣ   яке  аз  касбҳои  суннатии  халқи  тоҷик  буда,   дар  шаҳру  навоҳии  тоҷикнишини  Осиёи  Марказӣ  аз  замонҳои  қадим  маъмул  мебошад.  Аз  ҷумла,  шаҳрҳои   Бухоро,   Самарқанд,  Хуҷанд,  Истаравшан,  Ҳисор  ва  ғайра  дар  гузашта  марказҳои  касби  бофандагӣ    ба  шумор  мерафтанд. Ҷараёни  кори  бофандагӣ  чунин  марҳилаҳо  дошт:  интихоби  ашёи  хом,  аз  ҳалоҷӣ  гузаронидани  пунба ё  пахта,  бо  саввачӯб  зада   маҳин  кардани  пахта,  бо  чарх  ресмон  бофтан, ранг  кардани  калоба,  дар  дӯкон  бастани  калобаҳо  ва   бофтани  матоъ. 
Ҳунармандон  аз  ресмон матоъҳои  гуногун  мебофтанд.  Ҳар  як  матоъ  бофтаҳои   амудиву   уфуқӣ  -  тору  пуд  дошт.  Тайёр  кардани  тору  пуд  аз  амалҳои  нахпечонӣ,  тортанӣ,  оҳардиҳӣ  ва  фарқкушоӣ  иборат  буд.  Торро  дар  дастгоҳ  ё  дӯкон  таранг  мебастанд  ва  пудҳоро  аз  байни  риштаҳо  бо як  тартиби  муайян  гузаронда,  устувор  мекарданд. Ҳангоми  бо тартиби гуногун бофтани тору  пуд матоъҳои ҳархела  тавассути  бофтан  бо риштаҳои рангҳояшон мухталиф  нақшҳои рах - рах, катак ва гулдору суратдор ба вуҷуд меомад. Ҳамин тариқ, матоъҳои алоча, адрас,  атлас,  чит,  суф,  карбос,  қаламӣ  ва  навъҳои  дигар истеҳсол  мешуданд.
Махсусан атласбофӣ  дар  Хуҷанд, Самарқанд, Конибодом, Андиҷон  ва  дигар  шаҳрҳои  Осиёи  Марказӣ  маъмул  буд.  Атласи  хушранг  ва  олисифатро хонатлас меномиданд, ки дар дастгоҳҳои махсус бофта мешуд. Нусхаҳои  анъанавии онро   «Шоҳсабз»,  «Барги  карам»  ва  атласи  сиёҳ  меномиданд. Атласи  абрешимиро барои  либосҳои  занона  ва  нимабрешимиашро  барои  абраю  кӯрпаю  кӯрпача  ва  ғайра  истифода  мебурданд.
Раванди  коркарди  абрешим  аз    се  марҳилаи  асосӣ   иборат  буд:  тайёр  кардани  калоба  ё  ресмон,  бофтан  ва  ороиши  матоъ.  Рангубор  намудани  калоба ду  зинаро дар  бар  мегирифт:  ишқоркунӣ  ва  кабудгарӣ. Атласбофӣ   таърихи тӯлонӣ  дорад.  Ба рушду  пешрафти  абрешимбофӣ дар Хуҷанди  бостонӣ  Шоҳроҳи  Абрешим  мусоидат намудааст.  Тоҷирон аз  Чин ба  шаҳрҳои  Осиёи Миёна  абрешим оварда мефурӯхтанд. Дар навбати  худ  косибону ҳунармандони   суғдӣ  ба  Чин рафта, нозукиҳои абрешимбофиро  аз  устоҳои чинӣ  меомӯхтанд.  Дар  садаҳои  4 -  5  соҳаи  кирмакпарварӣ  ва  абрешимбофӣ дар  байни  суғдиёну бохтариён тараққӣ кард. Ниёгони  тоҷикон дар асрҳои баъдӣ дар истеҳсоли абрешим ва матоъҳои абрешимӣ,  ки  ба  атласи  ҳозира монандӣ доштанд,  шуҳрат  пайдо  карданд.
Месазад, ки ин ҳунари воқеан миллиро дар саросари Тоҷикистони азиз тавсеа бахшем.  Дар Наврӯз рӯшантар аз ҳама фаслҳои дигар эҳсос мешавад, ки атлас барои духтари тоҷик ва духтари тоҷик барои атлас офарида шудаанд. Ин ҳақиқати бебаҳс аст.
 Сарвиноз ШОДМОНОВА, «Ҷумҳурият»
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 8.04.2016    №: 68    Мутолиа карданд: 477

16.08.2018


Рӯзноманигорони ӯзбек меҳмони Тоҷикистон

15.08.2018


ЛЕВАКАНТ. Пастравии сатҳи ҷинояткорӣ дар байни ноболиғон

БАЛҶУВОН. Бунёди 14 иншоот

САНОАТ ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ КОҲИШ МЕЁБАД,ЧАРО?

КИШОВАРЗӢ ДАР НОҲИЯИ ТЕМУРМАЛИК АФЗАЛИЯТ ДОРАД

14.08.2018


ТОҶИКИСТОН – ҚАЗОҚИСТОН. Нахустҷаласаи Шӯрои корӣ ва ҳамоиши соҳибкорон

МАҚОМОТИ СУДӢ ВА ВАО. Иқдоме барои таҳкими ҳамкориҳо

"ЗЕБОНИСО". Аввалин чемпиони Тоҷикистон оид ба футбол миёни бонувон

ММТ: "Беш аз 50 ҳазор довталаб донишҷӯ шуд"

10.08.2018


Қабули нусхаи Эътимоднома аз сафири Туркманистон

Ҷаласаи Шӯрои ИДМ оид ба сайёҳӣ оғоз ёфт

Ҷаласаи Шӯрои марказии Ҷамъияти ихтиёрии мусоидат ба артиши ИДМ

Ҳамоиши тиҷоратии соҳибкорони Тоҷикистону Қазоқистон

ХАТЛОН. Нахустин форуми тиҷорати маҳсулоти боғдорӣ доир гардид

СУҒД. 90 ҳазор сомонӣ барои ғолибони озмуни "Маҳаллаи беҳтарин"

Семинари муфид

09.08.2018


Туҳфаи ФФТ ба варзишгарони Хоруғ

МАОРИФ. Имконияти нав ба як гурӯҳ довталабон

КӮЛОБ. Истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ афзудааст

Ғолибони ҷоизаи Зебунисо Рустамова муайян шуданд

07.08.2018


ДУШАНБЕ. Таъсиси ҷойҳои махсус барои забҳи чорво

Шӯрои сайёҳии давлатҳои аъзои ИДМ дар Душанбе

Пресс-тури рӯзноманигорони агентиҳои иттилоотии ИДМ

«Сомон Эйр». Роҳандозии парвозҳо ба самти Бухоро

Буҷети давлатӣ 2,4 миллиард сомонӣ афзуд

ММД. Афзоиши воқеии он 7,2 дарсадро ташкил дод

ММТ. “Пешномнависӣ” кори довталабро осон кард

Роҳхати 28 варзишгари дигар ба бозиҳои Осиё

06.08.2018


Вохӯрии Абдуҷаббор Раҳмонзода бо аҳли ҷомеаи Данғара

Аввалин гурӯҳи зоирони тоҷик ба Арабистони Саудӣ сафар кард

Душанбе. Ярмаркаҳои мактабӣ ташкил мешаванд

03.08.2018


Мулоқоти Абдуҷаббор Раҳмонзода бо сокинони шаҳри Кӯлоб

Боздиди Раҷаббой Аҳмадзода аз намоиши ҳунарҳои мардумӣ ва маҳсулоти кишоварзӣ

Ҷамъбасти Намоишгоҳи якмоҳаи ҳунарҳои мардумӣ дар Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед