logo

фарҳанг

АТЛАС ВА БОНУИ ТОҶИК

Ҳунарҳои   бадеии  мардумӣ   ҷузъи  ҷудонопазири  фарҳанги  миллӣ буда,  барои  ташаккули  минбаъдаи  ҳаёти  ҷомеа  бетаъсир   нестанд.  Намунаҳои  гуногуни  ҳунарҳои  бадеии мардумӣ   ба  монанди  бофандагию зардӯзӣ,  кашидадӯзӣ,  аҷубасозӣ  (бозичасозӣ),   кандакорию  гилкориро  ҳамарӯза  вомехӯрем,  ки зиннатбахши ҳаёти  фарҳангии мо мебошанд.
Бофандагӣ   яке  аз  касбҳои  суннатии  халқи  тоҷик  буда,   дар  шаҳру  навоҳии  тоҷикнишини  Осиёи  Марказӣ  аз  замонҳои  қадим  маъмул  мебошад.  Аз  ҷумла,  шаҳрҳои   Бухоро,   Самарқанд,  Хуҷанд,  Истаравшан,  Ҳисор  ва  ғайра  дар  гузашта  марказҳои  касби  бофандагӣ    ба  шумор  мерафтанд. Ҷараёни  кори  бофандагӣ  чунин  марҳилаҳо  дошт:  интихоби  ашёи  хом,  аз  ҳалоҷӣ  гузаронидани  пунба ё  пахта,  бо  саввачӯб  зада   маҳин  кардани  пахта,  бо  чарх  ресмон  бофтан, ранг  кардани  калоба,  дар  дӯкон  бастани  калобаҳо  ва   бофтани  матоъ. 
Ҳунармандон  аз  ресмон матоъҳои  гуногун  мебофтанд.  Ҳар  як  матоъ  бофтаҳои   амудиву   уфуқӣ  -  тору  пуд  дошт.  Тайёр  кардани  тору  пуд  аз  амалҳои  нахпечонӣ,  тортанӣ,  оҳардиҳӣ  ва  фарқкушоӣ  иборат  буд.  Торро  дар  дастгоҳ  ё  дӯкон  таранг  мебастанд  ва  пудҳоро  аз  байни  риштаҳо  бо як  тартиби  муайян  гузаронда,  устувор  мекарданд. Ҳангоми  бо тартиби гуногун бофтани тору  пуд матоъҳои ҳархела  тавассути  бофтан  бо риштаҳои рангҳояшон мухталиф  нақшҳои рах - рах, катак ва гулдору суратдор ба вуҷуд меомад. Ҳамин тариқ, матоъҳои алоча, адрас,  атлас,  чит,  суф,  карбос,  қаламӣ  ва  навъҳои  дигар истеҳсол  мешуданд.
Махсусан атласбофӣ  дар  Хуҷанд, Самарқанд, Конибодом, Андиҷон  ва  дигар  шаҳрҳои  Осиёи  Марказӣ  маъмул  буд.  Атласи  хушранг  ва  олисифатро хонатлас меномиданд, ки дар дастгоҳҳои махсус бофта мешуд. Нусхаҳои  анъанавии онро   «Шоҳсабз»,  «Барги  карам»  ва  атласи  сиёҳ  меномиданд. Атласи  абрешимиро барои  либосҳои  занона  ва  нимабрешимиашро  барои  абраю  кӯрпаю  кӯрпача  ва  ғайра  истифода  мебурданд.
Раванди  коркарди  абрешим  аз    се  марҳилаи  асосӣ   иборат  буд:  тайёр  кардани  калоба  ё  ресмон,  бофтан  ва  ороиши  матоъ.  Рангубор  намудани  калоба ду  зинаро дар  бар  мегирифт:  ишқоркунӣ  ва  кабудгарӣ. Атласбофӣ   таърихи тӯлонӣ  дорад.  Ба рушду  пешрафти  абрешимбофӣ дар Хуҷанди  бостонӣ  Шоҳроҳи  Абрешим  мусоидат намудааст.  Тоҷирон аз  Чин ба  шаҳрҳои  Осиёи Миёна  абрешим оварда мефурӯхтанд. Дар навбати  худ  косибону ҳунармандони   суғдӣ  ба  Чин рафта, нозукиҳои абрешимбофиро  аз  устоҳои чинӣ  меомӯхтанд.  Дар  садаҳои  4 -  5  соҳаи  кирмакпарварӣ  ва  абрешимбофӣ дар  байни  суғдиёну бохтариён тараққӣ кард. Ниёгони  тоҷикон дар асрҳои баъдӣ дар истеҳсоли абрешим ва матоъҳои абрешимӣ,  ки  ба  атласи  ҳозира монандӣ доштанд,  шуҳрат  пайдо  карданд.
Месазад, ки ин ҳунари воқеан миллиро дар саросари Тоҷикистони азиз тавсеа бахшем.  Дар Наврӯз рӯшантар аз ҳама фаслҳои дигар эҳсос мешавад, ки атлас барои духтари тоҷик ва духтари тоҷик барои атлас офарида шудаанд. Ин ҳақиқати бебаҳс аст.
 Сарвиноз ШОДМОНОВА, «Ҷумҳурият»
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 8.04.2016    №: 68    Мутолиа карданд: 445

13.06.2018


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо фаъолияти корхонаҳои пойтахт

12 медали варзишгарони тоҷик дар Ҷоми Ӯзбекистон

Боздиди ҳайати Ӯзбекистон аз НБО Роғун ва мавзеи сайёҳии Варзоб

Ҷаҳон дар як сатр

Вохӯрии таърихӣ - муқаддимаи сулҳ

Дар Муғулистон Маркази байналмилалии тадқиқотии кишварҳои рушдкунанда ташкил шуд

Сарвари Сандуқи байналмилалии асъор аз хатар ба иқтисоди ҷаҳонӣ огоҳ сохт

Бонки миллии Қирғизистон 90 дарсади даромадашро ба давлат медиҳад

12.06.2018


Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии СААД

Баимзорасии созишномаи ҳамкорӣ

Вазорати маориф ва илм ба ҷадвали санҷишу имтиҳонҳо тағйирот ворид кард

Баистифодадиҳии корхонаи коркарди санги хоро

Ҷаҳон дар як сатр

СААД ба Тоҷикистон дар таҳкими марз бо Афғонистон ёрӣ мерасонад

Дар Чин сафари Путинро комёбии мутлақ унвон карданд

Баррасии вазъи Афғонистон, Сурия ва Корея дар Алмаато

Мирзиёев хостори "долони озод"-и тиҷоратии СҲШ шуд

Минск аз Чин 800 миллион юан ёрии ройгон мегирад

08.06.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Никлас Линдквист

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ баргузор мешавад

Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 15 июн таҷлил мегардад

Муҳлати бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ аз 3 то 10 рӯзи корӣ тамдид шуд

Як вохӯрии судманд

РАШТ. Бунёду азнавсозии муассисаҳои таълимӣ вусъат мегирад

МОҲӢ. Афзоиши истеҳсол

Тақвими бозиҳои Ҷоми ҷаҳон

07.06.2018


Баргузории ҷаласаи навбатии кумитаи тадорукот

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Алӣ Муборак ал-Муҳаннадӣ

Корхонаи парандапарварӣ ба истифода дода хоҳад шуд

Тоҷикистон боз дар мақоми аввал

ХАТЛОН. Рафти кишти такрорӣ бад нест, аммо...

Ҷаҳон дар як сатр

Путин зарурати рушддиҳии технологияҳои рақамиро таъкид кард

Ба Афғонистон низомиёни Амороти Муттаҳидаи Араб ва Қатар меоянд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед