logo

энергетика

ЭНЕРГЕТИКАИ ТОҶИК

ПЕШВОИ МИЛЛАТ ДАР РУШДИ ОН НАҚШИ МОНДАГОРУ КАЛИДӢ ДОРАНД
Ҳамчун мутахассиси соҳаи барқ ба хидматҳои бузурги Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар рушди соҳаи энергетика арҷгузорӣ намуданро вазифаи шаҳрвандии худ медонам. Пешвои миллат баробари сулҳу  ваҳдатофаринӣ ҳамчун поягузору ҳидоятбахши барномаҳои фарогире, ки ба рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар боис  гардидаанд ва мегарданд, дар соҳаи энергетика низ барҳақ, хидматҳои бузургу мондагор доранд.

Воқеан ҳам, кишвари мо,  ки дорои  захираҳои азими неруи барқи обист, метавонад ҳам дар таъминоти дохилии худ ва ҳам тамоми минтақа нақши калидӣ дошта бошад ва барои пешрафти иқтисодиёти Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ нақши муҳим бозад.
Ҳанӯз 14 марти соли 1993 яке аз сафарҳои аввалини кории ӯ ба ҳайси Сарвари давлат ба Неругоҳи барқи обии Норак ҷараён гирифт. Он рӯз бо кормандони ин неругоҳ, ки маркази асосии истеҳсоли барқи кишвар ба шумор меравад, суҳбати гарму самимӣ дошт. Энергетикҳоро рӯҳбаланд намуд, ки Ҳукумати кишвар ва шахсан худи ӯ ба қадри ин иншооти муҳимтарини энергетикӣ ва ҳар як корманди он мерасанд.  Бо дастури Пешвои миллат барои таҷдиди Неругоҳи барқи обии Норак  корҳои зиёди азнавсозӣ ба анҷом расонда шуданд. Соли 2009 чархи кории  агрегати № 3 ба чархи нави пуриқтидор, соли 2012 тамоми таҷҳизоти дастгоҳи тақсимоти кушодаи - 220 кВ ба таҷҳизоти нави замонавии элегазии ДТПЭ – 220 кВ иваз карда шуданд. Солҳои 2010 – 2014 дар агрегати № 8 чархи кории нав васл гардид, бори аввал дар таърихи неругоҳ таъмири асосии дарбанди кӯравӣ гузаронида шуд. Чанд рӯз пеш - 27 апрели соли 2016 бошад, дар доираи сафари корӣ ба шаҳри Норак Сарвари давлат дастгоҳи нави тақсимкунандаи пӯшидаи элегазии – 500 кВ - ро ба кор даровард. Барои корҳои таҷдиду барқарорсозии неругоҳи Норак тӯли 10 соли охир 627 миллиону 219 ҳазору 557 сомонӣ хароҷот шудааст.
Солҳои аввали Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон, ҳарчанд проблемаҳои иҷтимоӣ хеле зиёд буданд, бо ташаббуси Сарвари давлат сохтмони иншооти муҳими кишвар - Неругоҳи барқи обии «Помир - 1» вусъат гирифт. Сарвари давлат ба вазъияти душвор ва барои ҳаёти шахсии ӯ хатарнок нигоҳ накарда, дар маросими ба истифода додани    навбати якуми ин неругоҳ бо тавоноии 14 000 кВт, ки  26 марти соли 1994 баргузор шуд,  иштирок ва суханронӣ намуд.
Сарвари давлат дар ҳар сафару вохӯриҳои дохилӣ ва хориҷӣ  рушди  энергетикаро самти афзалиятноки иқтисоди Тоҷикистон муаррифӣ месозад ва бобати истифодаи захираҳои гидроэнергетикии кишвар пешниҳодоти судманде ба миён мегузорад. Бунёди Неругоҳи барқи обии «Сангтӯда-1»  аз лоиҳаҳои муҳимтарини амалишудаи солҳои истиқлолият  ба шумор меравад.
Бунёд ёфтани неругоҳи «Сангтӯда-1»-ро баъди ба даст овардани истиқлолият, бешубҳа, метавон ҳодисаи таърихӣ дар соҳаи гидроэнергетикаи кишвар номид. Алҳол ин неругоҳ соле то 1,7 миллиард кВт - соат неруи барқ истеҳсол менамояд.
Неругоҳи барқи обии «Сангтӯда - 2» низ бо 2 агрегати иқтидори ҳар кадомаш 110 мВт  фаъолият дорад. Дар чор сол ин махзани нур зиёда аз  2 515 миллион кВт - соат неруи барқ истеҳсол намудааст.
Дигар лоиҳаи энергетикӣ, ки самараи ташаббус ва обрӯву нуфузи сиёсии Сарвари давлати мо мебошад, ин Маркази барқу гармидиҳии Душанбе - 2 аст, ки навбати аввали он бо 100 мВт иқтидори энергетикӣ ва 67,95 Гкал иқтидори гармдиҳӣ аллакай фаъолият дорад.
Баъди пурра ба истифода додани МБГД-2, ки охири соли ҷорӣ ба нақша гирифта шудааст,  иқтидори энергетикии  он ба 400 мВт ва иқтидори гармидиҳиаш ба 235,46 Гкал баробар хоҳад шуд.
Афзалияти иншоот дар шароити имрӯзаи Тоҷикистон, ки алҳол гази табиии худӣ надорад ва имкони аз хориҷи кишвар ворид кардани он низ аз миён рафтааст, бо ангишт кор кардан мебошад. Мавриди зикр аст, ки бо вуҷуди бо ангишт кор кардани маркази нави барқу гармидиҳӣ зарари экологии он ба муҳити зист дар ҳадди камтарин аст, зеро дар он таҷҳизоти муосири поксозии чангу дуд,  ҳамчунин таҷҳизоте васл гардидааст, ки дар сурати дастрас шудан метавонад бо истифодаи гази табиӣ фаъолият намояд.
Ҳамин тариқ, аз ҳисоби ба кор даровардани иқтидорҳои нав дар солҳои истиқлолият иқтидори энергетикии кишвар ба андозаи зиёда аз 1040 мВт афзоиш ёфт.
Барои рушди соҳаи энергетика бунёду таҷдиди инфрасохторҳои хизматрасон ва интиқоли барқ хеле муҳим аст. Аз ин рӯ, бунёди хати интиқоли барқи 500 кВ - и «Ҷануб - Шимол» ва 220 кВ - и «Лолазор - Хатлон» аз табдирҳои хеле дурандешона ва оқилона буд, ки дар солҳои Истиқлолияти давлатӣ      амалӣ гардиданд.
Хати интиқоли барқи 500 кВ - и «Ҷануб - Шимол» системаи барқи то ин вақт ҷудобудаи вилояти Суғдро бо системаи марказии барқи Тоҷикистон пайванд намуд ва системаи ягонаи энергетикии кишварро ташкил дод.
Дар баробари ин, барои беҳтар гардидани вазъи таъминоти шаҳру ноҳияҳои вилояти Суғд бо қувваи барқ  дар раванди татбиқи лоиҳаи мазкур инчунин  як қатор корҳои дигар, аз ҷумла дар масофаи 32 километр кашидани хатҳои интиқоли барқи 220 – киловолтаи “Хуҷанд – Айнӣ” ва “Қайроққум - Ашт” ба анҷом расонда шуд, ки таъминоти барқро дар сар то сари вилояти Суғд беҳтар карданд.
Фаромӯш набояд кард, ки дар давраи истиқлолият, вобаста ба пешрафти  иқтисодиёт ва беҳбудии ҳаёти мардум талабот ба барқ низ сол то сол зиёд мегардад. Афзудани шумораи аҳолӣ, бунёди манзил, ба кор даромадани ҳазорон корхонаву коргоҳҳои нави истеҳсоливу хизматрасонӣ истеҳсоли неруи барқи иловагиро  тақозо доранд.
Дар Паёми имсолаи Сарвари давлат таъкид шудааст: “Соли 2016 мо нақша дорем, ки дар ҳаҷми 300 мегаватт иқтидорҳои иловагии энергетикиро ба истифода супорем. Вале дар баробари ин, мо дар давоми сол ба кор андохтани иқтидорҳои нави саноатиро дар ҳаҷми 350 мегаватт ба нақша гирифтаем.”
Ман ҳамчун энергетик мутмаинам, ки аз талабот қафо мондани таъминот бо барқ раванди муваққатист. Бо дастуру ҳидоятҳои Пешвои миллат кормандони соҳаи энергетика пайваста ҷаҳду талош доранд, ки бо назардошти  талаботи афзоянда ба пешбурди соҳа ноил гарданд ва ба рушди Тоҷикистони азиз мусоидат намоянд. Тавре маълум аст, неругоҳҳои бузург ва миёна дар муддати чанд сол бунёд меёбанд. Ҳоло дар мамлакат бунёд намудани “Роғун, “Шӯроб”, “Нуробод - 1”, “Нуробод - 2”, “Айнӣ”, “Фондарё”, “Санобод”, “Себзор” ва неругоҳҳои дигари барқи обӣ дар назар аст ва баҳрабардорӣ аз онҳо имконият фароҳам  меорад, ки таъминот бо барқ аз талабот бо барқ пеш гузарад. Дар заминаи сиёсати амиқи энергетикии Президенти мамлакат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ шудани нақшаҳои муҳими энергетикии кишвар масъалаи норасоии неруи барқ дар солҳои наздик яқин пурра ҳал мегардад. Оғози бунёди барномаи “CASA-1000» барои ташкил ёфтани бозори байналмилалии барқи Осиёи Марказӣ ва Осиёи Ҷанубӣ роҳ кушод. Ин бозори байналмилалии тиҷорати неруи барқ, ки бе шаку шубҳа, Тоҷикистон дар он нақши калидӣ хоҳад дошт,  мусоидат менамояд, то энергетикаи тоҷик рушди тоза пайдо намояд ва кишварҳои Осиёи Ҷанубӣ низ аз неруи барқи аз ҷиҳати экологӣ тоза ва аз нигоҳи арзиш арзони Тоҷикистон баҳрабардорӣ намоянд.
Энергетикаи тоҷик ғамхорию дастгирии пайвастаи Президенти кишвар ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба таври рӯзафзун эҳсос менамояд ва ин ба пешрафти муназзами соҳа мусоидат мекунад. Тамоми кормандону мутахассисони соҳа мутмаинанд, ки   ин сиёсати созанда ва бобарор  моро ба мустақилияти энергетикӣ мерасонад ва норасоии барқ дар солҳои наздиктарин пурра барҳам мехӯрад.
   
Аслиддин НАЗАРЗОДА,
муҳандиси барқ,номзади илмҳои иқтисодӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 14.05.2016    №: 92    Мутолиа карданд: 12515

13.06.2018


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо фаъолияти корхонаҳои пойтахт

12 медали варзишгарони тоҷик дар Ҷоми Ӯзбекистон

Боздиди ҳайати Ӯзбекистон аз НБО Роғун ва мавзеи сайёҳии Варзоб

Ҷаҳон дар як сатр

Вохӯрии таърихӣ - муқаддимаи сулҳ

Дар Муғулистон Маркази байналмилалии тадқиқотии кишварҳои рушдкунанда ташкил шуд

Сарвари Сандуқи байналмилалии асъор аз хатар ба иқтисоди ҷаҳонӣ огоҳ сохт

Бонки миллии Қирғизистон 90 дарсади даромадашро ба давлат медиҳад

12.06.2018


Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии СААД

Баимзорасии созишномаи ҳамкорӣ

Вазорати маориф ва илм ба ҷадвали санҷишу имтиҳонҳо тағйирот ворид кард

Баистифодадиҳии корхонаи коркарди санги хоро

Ҷаҳон дар як сатр

СААД ба Тоҷикистон дар таҳкими марз бо Афғонистон ёрӣ мерасонад

Дар Чин сафари Путинро комёбии мутлақ унвон карданд

Баррасии вазъи Афғонистон, Сурия ва Корея дар Алмаато

Мирзиёев хостори "долони озод"-и тиҷоратии СҲШ шуд

Минск аз Чин 800 миллион юан ёрии ройгон мегирад

08.06.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Никлас Линдквист

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ баргузор мешавад

Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 15 июн таҷлил мегардад

Муҳлати бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ аз 3 то 10 рӯзи корӣ тамдид шуд

Як вохӯрии судманд

РАШТ. Бунёду азнавсозии муассисаҳои таълимӣ вусъат мегирад

МОҲӢ. Афзоиши истеҳсол

Тақвими бозиҳои Ҷоми ҷаҳон

07.06.2018


Баргузории ҷаласаи навбатии кумитаи тадорукот

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Алӣ Муборак ал-Муҳаннадӣ

Корхонаи парандапарварӣ ба истифода дода хоҳад шуд

Тоҷикистон боз дар мақоми аввал

ХАТЛОН. Рафти кишти такрорӣ бад нест, аммо...

Ҷаҳон дар як сатр

Путин зарурати рушддиҳии технологияҳои рақамиро таъкид кард

Ба Афғонистон низомиёни Амороти Муттаҳидаи Араб ва Қатар меоянд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед