logo

маориф

МАКТАБ. МЕҲНАТРО ҚАРИБ АЗ БАЙН БУРДЕМ, ЧАРО?

Редди олими англис, ки асосгузори назария ва амалияи «Тарбияи нав» буд бо мақсади расондани кумак ба падару модарон ҷадвали рӯзи таълимгирандагонро чунин тартиб додааст:

1. Меҳнати ҷисмонӣ – 5 соат;
2. Машғулиятҳои ҷисмонӣ ва меҳнати дастӣ – 4,5 соат;
3. Машғулиятҳои вақтхушӣ ва ҷамъиятӣ – 2,5 соат;
4. Хоб – 9 соат;
5. Хӯрдани хӯрок ва вақти холӣ – 3 соат;
Ҷамъ 24 соат.
Тавре бармеояд, ин кор тамоман низоми дигар дорад: аввал – саломатӣ, дуюм – тарбия ва баъд таълим ё омӯзиш… Мо бошем, меҳнатро қариб аз мактаб берун кардем, дар ҳоле ки меҳнат омили асосии саломатист.
Дар ин равия сухан дар бораи тарбияи бадан, тарбияи ҷисмонӣ, солимнигоҳдории кӯдакон, гузарондани мушоҳида ва муоинаи тиббӣ, сатҳи амиқи таълим ва сарбории таълимии (педагогии) хонандагон меравад. Набояд роҳ дод, ки ҳар рӯзи таълими шогирдон аз 5 – 6 соат зиёд бошад. Риояи талаботи санадҳои меъёрӣ ва қоидаҳои санитарӣ ҳатмист. Масалан, хонанда 6 соат таълими аудиторӣ ва 2 - 3 соат таҳсилоти иловагӣ мегирад. Ин амал бештар дар гимназияю литсейҳо мушоҳида мегардад. Аз ин рӯ, хонандагони ин муассисаҳо бештар монда мешаванд. Илова бар он, реҷаи рӯз, ҳавои гарм, кабинетҳои таълимӣ, синфхонаҳо, мизу курсӣ ба саломатии онҳо таъсири манфӣ расонда метавонанд. Набудани об, гармӣ, синфхонаи хунук, торик, тирезаҳои шикаста, ҳавои вазнини синфҳо низ ба саломатии шогирдон таъсир мерасонанд.
Тирамоҳу зимистон бо либосҳои рӯ мешинанд, ки ба саломатӣ ва фаъолияти таълимии онҳо халал мерасонанд. Дар мактаб қоидаҳои санитарию гигиенӣ риоя намегарданд. Кӯдакон, хусусан духтарон, асосан азоби рӯҳӣ мекашанд. Бояд дар ҳар як ошёнаи бино ҳоҷатхона бошад. Як унитаз барои 20 нафар таъйин шавад, хонаи гигиении махсус ҳам зарур аст. Акнун тасаввур кунед, ки аҳволи шогирдони мо дар мактаб чӣ гуна аст…
Аз рӯи меъёру қоидаҳои санитарӣ мактабе, ки 100 талаба дорад, бояд ошхона ҳам дошта бошад. Масоҳати синфхонаю кабинетҳои таълимӣ барои ҳар як кас 2,5 м2 бошад. Ҳалли ҳамаи ин масъалаҳо саломатӣ ва тандурустии кӯдаконро тақвият дода метавонад. Афсӯс, ки на ҳамаи мактабҳои мо дорои чунин шароитанд.
Шакли инноватсионии ҷараёни таълим бештар дар мактабҳои намуди нав зоҳир мегардад, монанди литсей, гимназия, мактабҳои таълими баъзе фанҳояшон амиқ ва ғайра. Вале дар ин муассисаҳо саломатии шогирдонашон беҳтар нашудааст, бештар онҳо бемор мешаванд. Чунки сарбории таълимӣ ва таҳсилоти иловагии онҳо аз меъёр зиёд аст. Барои кӯдак 2 намуд сарборӣ (фикрӣ ва ҷисмонӣ) вазнинӣ мекунад… Дар ин коркарду корбаст кардани ҷадвали дарсҳо, дар тамоми шаклҳои таълим, хусусан, дарс, норасоиҳо зиёданд. Дар маҷмӯъ, ба саломатии кӯдакон зиён расонда метавонад: танаффусҳо мувофиқи Оинномаи мактаб сурат намегиранд, дарсҳои сабукро дар соатҳои аввал мегузоранд (тарбияи ҷисмонӣ, информатика, меҳнат). Бо ҳамин ва дигар сабабҳо баъзан кӯдакон тез - тез монда, камхоб ва сардард мешаванд. Масъалаи нигаҳдории саломатии хонандагон дар тамоми нақшаю барномаҳо ва тадбирҳои дигар мактаб бояд ҷой ва мавқеи худро дошта бошад. Онҳоро аз муоинаи тиббӣ гузаронанд, бо волидайн робитаи ҳамкории қавӣ дошта бошанд. Бояд донист, ки кӯдакон бештар ба бемориҳои дил ва бофтаҳои он, узвҳои биноӣ, шунавоӣ, гулӯ, нафас, дарди дандон, бемориҳои пӯст, асаб, аллергия, меъдаю рӯда ва ғайра гирифтор мешаванд.
Ин муассисаҳо дар танҳоӣ аз уҳдаи рушди тарбияи ҷисмонӣ, солимгардонии кӯдакон, рушди маърифати маънавияти онҳо, масъалаҳои рӯҳӣ, равонӣ, зеҳнии онҳо баромада наметавонанд.
Муаллимони тарбияи ҷисмонӣ ба ин кор бояд диққати бештар диҳанд: рушди ҷисмонии шогирдонро ба ҳисоб гиранд (вазн ва дарозии қад, васегии қафаси сина, ҳаҷми шуш ва ғ.) агар аз меъёр кам бошад, барои онҳо реҷаи сабук муқаррар кунанд. Бо  назардошти бетоқатӣ, тобоварӣ, қувва, серҳаракатӣ, ҳушёрии онҳо кор бояд бурд.
Роҳбарони синф сабабҳои ба дарсҳои тарбияи ҷисмонӣ наомадани хонандагонро муайян ва  назоратро беҳтар кунанд; ба муаллимон кумак намуда, фаъолнокии таълимии хонандагонро дар синф ва толору майдончаҳои варзишӣ мушоҳида намоянд ва тадбир андешанд, хонандагонеро, ки дар саломатиашон нуқс аст, назорат кунанд ва ёрӣ расонанд…
Ба ин тариқ, мо бояд дар ҷараёни таҳсили хонандагон ба муҳимтарин ҳадафҳои сиёсати имрӯзаи Ҳукумат – тарбияи насли солим ва бунёди ҷомеаи солим такя карданро аз хотир набарорем.
Ҳабиб ИСКАНДАРОВ,
собиқадори маориф, барандаи
Ҷоизаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи маориф


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 14.06.2016    №: 114    Мутолиа карданд: 2177

18.09.2019


Харбузаҳои 25 - килограмма

Суиқасд ба ҷони Президенти Афғонистон Ашраф Ғанӣ

Дар Душанбе ба ифтитоҳи масҷиди калонтарин дар Осиёи Марказӣ омодагӣ мебинанд

Вохӯрии нахустини Путин ва Зеленский мумкин аст моҳи октябр баргузор шавад

Медведев давраи нави муносиботи Москва ва Пекинро эълом дошт

Низомиёни Ироқ ба марҳилаи нави мубориза алайҳи «Давлати исломӣ» шурӯъ карданд

17.09.2019


“ДУШАНБЕ – ҚАЛБИ ТОҶИКИСТОН”. САЗОВОРИ ҶОЙИ АВВАЛ

16.09.2019


Мулоқоти Маҳмадсаид Убайдуллоев бо Муҳаммадтақии Собирӣ

Ҳамкориҳо бо Созмони ҷаҳонии гумрук густариш меёбанд

Дар шаҳри Хоруғ маркази нави хизматрасонии ширкати Тсеll кушода шуд

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН

ҚАЛЪАИ ҲУЛБУК. Бозёфти таърихии мансуб ба асрҳои IX – X

Ҷаҳон дар як сатр

Тоҷикистону Британия Палатаи савдо таъсис доданд

Сарвазири Шӯрои давлатии Чин Россияро барои кишвараш шарики калидӣ хонд

Пристайко: «Дар муносиботи Киев ва Москва «ях об мешавад»

05.09.2019


Ҷаҳон дар як сатр

СОҲИБКОР СОҲИБВАТАН АСТ

НОҲИЯИ АЙНӢ. Зиндагӣ ранги тоза мегирад

03.09.2019


Россия ба пешниҳоди ҳамкорӣ ба Макрон посух дод

Миллион нафар амрикоӣ ба ҷойҳои бехавф кӯчонда хоҳанд шуд

Ҳалокати 20 сарбози неруҳои амниятӣ дар вилояти Қундуз

ИМА ва Чин ба молҳои якдигар боҷҳои нав ҷорӣ карданд

ТАЭКВОН – ДО. Дурахши варзишгарони тоҷик дар чемпионати ҷаҳон

Ҷаҳон дар як сатр

РОFУН. Таъсиси хатсайрҳои нави сайёҳӣ

29.08.2019


Раҳмон Озода Эмомалӣ сафири Созмони байналмилалии «Занони сиёсатмадори роҳбар» дар Тоҷикистон таъйин гардид

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Ҷейми Флай

ҶОМИ ПРЕЗИДЕНТИ ТОҶИКИСТОН НАСИБИ ТЕННИСБОЗОНИ ТОҶИКУ ӮЗБЕК ГАРДИД

САРИДОРАИ БОЙГОНӢ. Мизи мудаввар бахшида ба Ҷашни Истиқлолияти давлатӣ

Ҷаҳон дар як сатр

ИШТИРОКИ ҲАЙАТИ ТОҶИКИСТОН ДАР КОНФРОНСИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ОИД БА ҲИФЗИ МЕРОСИ ФАРҲАНГӢ

МТС. ЯК КОНФРОНСИ МУҲИМ

28.08.2019


ИДИ КАДУ ДАР ДУШАНБЕ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед