logo

фарҳанг

ТУӢ, МАН ЗИНДААМ…

Ба касе пӯшида нест, ки  то замони соҳибистиқлолӣ ҳифзи арзишҳои миллӣ на ба осонӣ даст медод. Аз ҷумла барои пойдорию рушду густариши забони модарӣ таваҷҷуҳ камтар зоҳир мешуд.
Ғоиб Сафарзода, шоири шаҳири зиндаёд ва рӯзноманигори шинохта, бо дарки пешомади боз ҳам ногувортар зарур шумурд, ки бонги изтироб бизанад. Нахуст бо шеър хост то ин масъалаи мубрамро ба таваҷҷуҳи садрнишинон бирасонад. Албатта, ба ин мақсад, ки он ҳатман баррасӣ ва мушкилоти мавҷуда рафъ мегардад.
Забони модариам, ҷони покам,
Ту бо шир омадӣ дар ҷони покам.
Бипайвастӣ маро бо рафтагонам,
Туӣ, ман зиндаам, бе ту ҳалокам.
Дар ин мисраъҳо моҳияти ин забони поку ноб ва масъулияти миллии худро шоир бисёр зебо ва равшан баён намудааст. Воқеан, мо туфайли забонамон бо рафтагон пайваст мешавем ва низ бо осори мондагори онҳо ба умқи маънияшон роҳ меёбем. Шоир забони модариро чун ҷон пок медонад ва ёдовар мешавад, ки он ба шири модар дар ҷони пок омадааст. Яъне, ҳамчунон, ки шир поку соф асту боиси зиндагию рушду нумӯи тифл мегардад, забон ҳам мисли он мебошад. Шахси оқилу фарзона, ки низ фаросати баланд ӯро ёр аст, ба қадри модар, шири поку софи ӯ мерасад. Дар баробари ин забони ӯро, ки ҳам забони фарзанди асил бояд бошад, чун ҷон азиз медорад. Зарур аст, ки мавҷудияту ҳастии забон мавҷудияту ҳастии ҳар нафари соҳибзабон бояд қарор бигирад. Агар онро эътироф накунанд ва ба ӯ арҷ нагузоранду маҳв бигардад, яқин, танҳо маҳви чанд нафар нест, балки маҳви миллат аст.
Пойдории кишвар бар асоси модар, ки ғамхор тавсиф мешавад, ба воситаи забон аст. Яъне, то модари тоҷик аст, ин забон бо фарзандони бонангаш арзи вуҷуд мекунад. Туфайли забон кишвар пойдор мегардад. Ин ҳақиқат аст, ки забонро аввалин ва муҳимтарин нишони ҳастии миллат ва воситаи ба дигарон муаррифӣ намудани миллату фарҳанги волои он донистаанд. Ғоиб Сафарзода ба ҳар кишваре ҳам, ки сафар мекард, на танҳо ба ёди ин Ватан буду бо забони модарияш ифтихор менамуд, балки дар ҳар ашё ёдгориҳои миллаташро меҷуст ва махсус диққат бар он медод, ки кадом вожаҳои миллаташ ба забонҳои дигар роҳ ёфтанд. «Сайри кишвари Булғор», ки аз навиштаҳои насрии ӯст, ин ҳақиқатро собит месозад:
«… Дар хонаи дигар асбобу анҷомҳои ҳархелаи миллӣ гузошта шудаанд, ки дар байни онҳо бисёр чизҳои барои мо, тоҷикон, шиносу азиз: танбӯр, ғижжак, думбра, най ва ғайраҳо ҳастанд. Мизҳои хурд-хурди пастеро, ки онҳоро пеш чун дастархон истифода мебурданд, булғориҳо суфра меноманд…
 … Хонаи дигар, қабулгоҳи Николай хеле бошукӯҳ аст. Дар ин ҷо курсиҳои пурнақшу нигори сип-сиёҳ ва бо садаф орододашуда, оина ва дигар чизҳои гаронбаҳо бисёранд, ки онҳо аз гулдастии устоҳои ҳунарманди он асрҳо гувоҳӣ медиҳанд. Роҳбалади мо курсиҳоро садаф ном бурд ва чӣ тавре ки маълум гардид, ин ном ҳам аз туркҳо гузаштааст. Аз афташ, ин тавр ном гирифтани курсӣ ба он вобаста аст, ки онҳо садафкорӣ шудаанд. Дар Ҳисор ҳам шаҳрро дараи сердарахте ба ду қисмат ҷудо мекунанд, ки бо номи Маймундара (Маймендаре) машҳур аст. Шояд туркҳо барои ҷойи зебою хушманзара буданаш ба он чунин ном дода бошанд. Чунон ки мебинед, бисёр калимаҳои форсӣ, арабӣ ба воситаи туркҳо ба забони булғорӣ гузаштаанд ва қисме аз онҳо ҳанӯз ҳам зинда буда, ҳуқуқи гражданӣ пайдо карданд. Ин боз як далели раднопазир аст, ки забони форсӣ-тоҷикӣ пеш дар байни мамлакатҳои шарқи мусулмонӣ чӣ гуна нуфузи бузург дошт».
Тозагии забон, муносибати дурусту ғамхорона доштан ба он аз мавзӯъҳои дӯстдоштааш маҳсуб мешуд. Дар «Таровати зиндагӣ дар зебоист» ӯ масъалаи ҳалли номгузории деҳоту шаҳр, кӯчаву хиёбон, ташкилоту муассисаҳо ва ғайраро ба миён мегузорад. Зимни баррасӣ аз он изҳори таассуфу ташвиш менамояд, ки номҳои тоҷикиро номҳои ғайр танг кардаанд. Дар ин сурат хавфи аз миён рафтани забони тоҷикӣ ба вуҷуд меояд. Агарчи  медонист навиштаҳояш ба мақомоти болоии вақт писанд намеоянд ва боиси сарзаниши ӯву роҳбаронаш мегарданд, аммо барояш ҳифзи забон аз ин ҳама муҳимтар буд.
Ҳамин тавр, Ғоиб Сафарзода бо чунин хизматҳои таърихияш дар пойдорию густариши забони модарӣ, покизагии он дар дилу хотираҳои дӯстдорони миллат мақоми арзишмандро касб кард ва ҳанӯз ҳам аз ӯ ба некӣ ёд меоранду васфаш менамоянд.
Маҳтовбӣ МИРЗОЕВА,
омӯзгори Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 14.10.2016    №: 205    Мутолиа карданд: 3161

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед