logo

сиёсат

ЗАБОНИ МИЛЛАТ - ҲАСТИИ МИЛЛАТ

Таҳти чунин унвон асари навбатии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба нашр расид. Нашри чунин як китоби гаронмоя падидаи фараҳбахшест дар ҳаёти фарҳангию  маънавии кишвар. Дар бораи хусусияти ин китоб ва мақсад аз таълифи он худи муаллиф чунин менигорад: «Китоб ҷанбаи маърифатӣ дошта, ба мақсади огоҳии бештари ҳамватанони азиз аз таърихи забони модарии хеш бо сабки илмию оммавии қобили фаҳми табақоти мухталифи ҷомеа навишта шудааст, ба умеди он ки забоншиносони мо дар такмили ин китоб бикӯшанд ва сарнавишти омӯзандаи забони моро дар асри ҷавонӣ ва овони булуғ ба таври илмӣ хубтару равшантар ба алоқамандон муаррифӣ намоянд».
Китоб аз шаш боб иборат буда, ҳар боби он аз фаслҳову зерфаслҳо, хулоса ва китобнома иборат мебошад. Дар асар даврабандии таърихи забони адабии тоҷикӣ, саргузашти таърихии вожаи  «тоҷик», мақоми он дар давраҳои аз ориёиҳо то Хоразмшоҳиён, забони навиштории тоҷикӣ, давраи боландагӣ ва шукуфоии он, густариши он ба сифати забони байналмилалӣ инъикос ёфтааст. Китоб фарогири беш аз чаҳорсад асари илмист.
Яке аз нукоти ҷолибе, ки дар пешгуфтори китоби мазкур баён гардидааст, ин алоқамандии забон ба таърихи халқ ва нақши забон дар омӯзиши таърих ва фарҳангу тамаддуни миллати мо маҳсуб меёбад. Дар ин бора муаллиф чунин мегӯяд: «Забон дар маҷмӯъ як қисмати муҳим ва ё ба ибораи дигар як бахши нигорандаи таърихи халқи мо буда, оинаест, ки дар он роҳи дуру дарози тайкардаи халқи тоҷик бо ҳама шебу фарози он инъикос ёфтааст. Аз мутолиаи он мо дар бораи бисёр ҷанбаъҳо ва масъалаҳои муҳими ҳаёти гузаштагони хеш иттилоъ ба даст меоварем, ки ҳатто таърихнигорон ба онҳо камтар таваҷҷуҳ кардаанд. Масалан, аз рӯйи захираи вожаҳо ва истилоҳоти забон мо метавонем бо боварӣ дар бораи пешрафт ва ё заъфу сустии ягон соҳаи ҳаёти иҷтимоию иқтисодӣ дар давраҳои мухталиф қазоват кунем, аз ҷониби дигар, забон манбаи бисёр муътамад барои омӯзиши таърих ва фарҳангу тамаддуни  мо мебошад. Дар он ақидаву мавқеи шахсӣ нақши муассире надорад. Вай таърихи холис, ростин ва маҳсули  дастҷамъии миллат ва аломати хоси он буда, воқеияти ҳаёти ҷомеаро ҳамчунон ки ҳаст, бидуни ороишу ислоҳ инъикос мекунад».
Муаллиф  дар қисмати саргузашти таърихии вожаи «тоҷик» ва забони тоҷикӣ ишораи нозуке дорад.  Чунончи  ӯ менигорад: «Дар бораи вожаи «тоҷик» ба маънои қавм, миллат ва ба мафҳуми истилоҳи забоншиносӣ, яъне забон маводи фаровон ҷамъ омада, назарияву андешаҳои гуногун то имрӯз иброз гардидааст. Вале бо вуҷуди чунин маводи фаровон дар илми забоншиносии ватаниву хориҷӣ ва баррасиҳои ҷиддии илмӣ то ҳол хулосаҳои ниҳоии илмӣ бароварда нашудааст… Бинобар ин, решаи калимаи «тоҷик»-ро қабл аз ҳама бояд дар матнҳои бостонӣ ҷустуҷӯ кард». Ӯ андешаҳои хешро перомуни вожаи «тоҷик» дар асоси асарҳои таълифгардидаи асрҳои XVIII-XIX, ки дар Аврупо нашр гардидаанд, иброз медорад.
Муаллифи рисола бо умед аз забони хеш ёд мекунад? «Умедворем, ки забони модарии мо бо собиқаи ҳазорсолаи илмии худ ва саъю кӯшиши пайвастаи донишмандону алоқамандони дӯстдори он аз ин имтиҳони ҷиддӣ сарбаландона мегузарад».
Бояд тазаккур дод, ки дар китоби илму адаби дунё номҳои устод Рӯдакӣ, Ҳаким Фирдавсӣ, Ибни Сино, Шайх Саъдӣ, Ҷалолуддини Балхӣ, Носири Хусрав, Абурайҳони Берунӣ ва дигарон бо хати тиллоӣ ҷовидона сабт гардидаанд. Муаллифи асар низ кӯшидааст, ки то аз осори эшон гулчин намояд.
Дар хулосаи асар муаллиф ба наздики чиҳил  қисмат андешаҳои хешро  бо далелҳои қотеъ тақсимбандӣ намудааст, ки арзиши илмии рисоларо бамаротиб меафзояд.
Муҳаммад НАСРУЛЛОҲЗОДА,
номзади илми филология


Баёни ақида (1)    Санаи нашр: 14.12.2016    №: 245    Мутолиа карданд: 2112

28.02.2020


ҶАРАЁНИ ОМОДАГИҲО БА БАРГУЗОРИИ КОНФЕРЕНСИЯИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ МАТРАҲ ШУД

ОҒОЗИ БУНЁДИ БОЗ ЯК ОСОИШГОҲ ДАР ГУЛИСТОН

ДАР НАМОИШГОҲИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ «ИНТУРМАРКЕТ – 2020» ИМКОНИЯТҲОИ САЙЁҲИИ ТОҶИКИСТОН МУАРРИФӢ МЕГАРДАНД

ХАТМКУНАНДАГОНИ БАРНОМАИ ДАСТГИРИИ МАБЛАҒГУЗОРИИ ТИҶОРАТӢ СОҲИБИ ШАҲОДАТНОМА ШУДАНД

ҲАМКОРИИ БМТ ВА КОРПОРАТСИЯИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ МОЛИЯВӢ

“ГАНҶИ СУХАН”. ҲАМОИШЕ, КИ МАЪРИФАТ МЕАФЗОЯД

ХУРОСОН ҲУСНИ ТОЗА МЕГИРАД

ҶОМИ КФО – 2020. "ХУҶАНД" БА МАРҲАЛАИ ГУРӮҲӢ РОҲ ЁФТ

AMAZON АВВАЛИН МАРКАЗИ САВДО БИДУНИ ХАЗИНА КУШОД

ӮЗБЕКИСТОН ВА УКРАИНА АЛОҚАИ РОҲИ ОҲАНРО БАРҚАРОР НАМУДАНИЯНД

ИТТИҲОДИ АВРУПО САНАИ МУЗОКИРОТ БО БРИТАНИЯРО ОИД БА ШАРИКӢ ГУФТ

ИМА: АФҒОНИСТОН БОЯД ДАР ФИКРИ ҚАТЪИ ҶАНГ БО "ТОЛИБОН" БОШАД

Ҷаҳон дар як сатр

26.02.2020


ҲАМОИШИ МУҲИМ ДАР КУМИТАИ ДАВЛАТИИ САРМОЯГУЗОРӢ ВА ИДОРАИ АМВОЛИ ДАВЛАТӢ

ДАНҒАРА – МИЗБОНИ ФЕСТИВАЛИ ФАРҲАНГИИ ҶАВОНОНИ ХОРИҶӢ

КИШОВАРЗӢ. НЕСТ КАРДАНИ ТУХМИИ ВАТАНӢ ХАТОИ НОБАХШИДАНИСТ

МАЪЮБОН КОРХОНАИ ҲАМРОЗ ДОРАНД

RABAT GRAND PRIX 2020. ТОҶИКИСТОНРО 7 ПАҲЛАВОН МУАРРИФӢ МЕКУНАД

25.02.2020


САФАРИ РАСМИИ СИРОҶИДДИН МУҲРИДДИН БА РОССИЯ

БАРРАСИИ МАСОИЛИ ТАЪСИСИ КОРХОНАҲОИ НАВИ САНОАТӢ

ДИД. БАРГУЗОРИИ ҲАМОИШИ МАЪРИФАТИЮ ТАРБИЯВӢ

ВАҲДАТ БА ИНТИХОБОТ ОМОДА АСТ

СУҒД. ФЕСТИВАЛИ ВИЛОЯТИИ "АТЛАСУ АДРАС" ТАНТАНА ДОРАД

"ИШҚИ МИНӮӢ" - И КАМОЛ БО ЗАБОНИ ОЛМОНӢ

МУБОРИЗА БАР ЗИДДИ МАЛАХ. ҶАЛАСАИ СИТОДИ ҶУМҲУРИЯВӢ

ГӮШТӢ. МУСОБИҚАИ ИНТИХОБИИ ОЛИМПӢ ДАР БИШКЕК ДОИР МЕШАВАД

24.02.2020


ГАРДИШИ МОЛ. ТАНОСУБИ СОДИРОТ НАЗАР БА ВОРИДОТ АФЗУД

РОҒУН. АФВШУДАГОН БО ҶОЙИ КОР ТАЪМИН МЕГАРДАНД

ГӮШТӢ. 4 МЕДАЛ АЗ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ, АММО БЕ ТИЛЛО

ОЛИМОНИ БЕЛАРУС ДАР ШАҲРИ ХУҶАНД АРЧА МЕШИНОНАНД

ИМА ДАР АФҒОНИСТОН АМАЛИЁТИ ҲУҶУМРО ҚАТЪ СОХТ

МУШОВИРИ ТРАМП ОВОЗАҲОРО ОИД БА ОҒОЗЁБИИ «ДАХОЛАТИ РОССИЯ» БА ИНТИХОБОТ БЕБУНЁД ХОНД

ГОНЧАРУК: «УКРАИНАРО СОЗИШНОМА БО РОССИЯ АЗ БОЛОРАВИИ НАРХИ ГАЗ НАҶОТ ДОД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед