logo

фарҳанг

КИТОБҲОИ ШАХСӢ ТО ВА БАЪД АЗ МАН

Оне, ки тоҷикон таърихан мардуми китобдору китобхонанд, ҳақиқати бебаҳс аст. Бахусус, барои ман, ки давоми умри  худ китобҳои зиёде ба мерос гирифтааму бештар аз ин ба шогирдон тақдим намудаам. Як умр ба зодрӯзҳо китоб бурдааму ҳамин гуна туҳфаро дар мавлудам интизорӣ кашидаам. Ва хушбахтам…
Вале вақтҳои охир андешае бисёр тира ранҷам медиҳад, балки водорам месозад, то соатҳо дар ин бора фикр кунам. Пас аз ман китобҳоям магар мунису ғамхоре меёбанд. Мабодо аз назарҳо дур монанду фаромӯш шаванд ё Худо накарда, касе онҳоро ашёи нолозим гуфта, ба берун ҳаво диҳад… Намехоҳам дар зиндагиям аз онҳо ҷудо бошам, ҳарчанд мебинам, баъзан, ки бархе аз олимону адибони номии мо бо фарорасии даврони пирӣ, ҳатто бо тағйири ҷойи зист қиматтарину  нодиртарин китобҳои дар солҳои мадид ҷамъовардаашонро ба фурӯш мегузоранд. Ва низ медонам олимону адибони дигареро, ки ин амал барояшон коре нангин ба шумор мерафт. Вале,  пас аз фавташон фарзандон аввалин коре, ки карданд, «халос шудан» аз девори китобҳои эшон буд, то хонаи падарӣ «кушод»-у «барҳавотар» шавад. Баъзе аз фарзандони шахсиятҳои маъруф ин корро то ба ҳол барои худ нораво медонанд, чун эҳсос мекунанд, ки ин амал шаъну шарафи падарашонро коҳиш медиҳад. Ворисони дигар роҳи мадании онро пеша карданд, яъне китобҳои марҳумро ба Китобхонаи миллӣ барои истифодаи умум супурданд.
Масъала, масъалаи хурд нест, бузург асту нозуку муҳим, ки солҳои сол ҳалли дурусти худро хоҳон аст. Аммо он гӯиё ҳеҷ каси масъулро низ ба ташвиш наовардаву намеорад. Матбуот ҳам дар ин маврид хомӯширо пеша кард, ҳол он ки бояд кайҳо бонги изтироб мезад.
Бояд зикр кард, ки  баъди даргузашти шахсиятҳои маъруф то ҷое қимати ганҷи ба меросмондаи онҳоро дигарон намедонанд. Ба ҷуз ин, бо зиёд шудани аҳли хонадон ин ганҷро ҳатман бояд берун бароранд. Чунон ки фарзандони яке аз шахсиятҳои маъруфи кишвар китобҳои ӯро ба ҳуҷраи кории худ овардаву дар он ҷой додааст.
Барои бархе шояд ин кору ин ҳолат хандаовар менамояд. Вале, агар ҳақиқатро баён бинамоем, он як навъ фоҷиа мебошад, фоҷиаи маънавиёти мо. Агар ҳам механдем, бар худ механдем.
Сарнавишти ҳамаи зиёиёни мо дар ин маврид қариб, ки якхелаанд ва ҳамон тавр ба фарҷом мерасанд. Бо эҳсоси пешомадҳои ногувор бархе талош варзиданд ва барои худ бо мадади ҳаммаҳалҳояшон дар зодгоҳашон осорхонаашонро сохтанд.
Маълум нест, ки осорхонаҳои шоирони маъруфу маҳбуби мо Ғаффор Мирзо ва Лоиқ Шералӣ бунёд меёбанд ё не. Агар меёбанд, кай ва дар куҷо? Метавон дар ин маврид мисолҳои зиёд овард ва дигар шахсиятҳои маъруфи кишварро низ ном бурд. Аммо фикр мекунам, ки мушт намунаи хирвор аст. Мурод аз ин навишта танҳо ҷой додани китобҳои шахсиятҳо нест. Ин ашхос лабораторияи бойи эҷодӣ доранд, ки дар оянда бояд ҷиддӣ таҳқиқу пажӯҳиш бишаванд. Мутахассисон, донишмандон асарҳои онҳоро бояд рӯи об бибароранд, нашр бикунанд ва дастраси мардум бигардонанд. Масалан, дар бойгонии устод Соҳиб Табаров бисёр номаҳои нашрношуда мавҷуданд. Дафтарҳои хотироти ӯ бо номи «Таассуроти ақлу дил» интизори нашр мебошанд. Он бисёр асрори адабиёти миллӣ ва роҳи эҷодии адибону олимони маъруфро бозгӯ мекунад. То ҳанӯз ба ин корҳои ҷиддӣ ягон шахсият ё худ мутахассиси варзида ҷиддан машғул нест.
Устодон Лоиқ Шералӣ ва Ғаффор Мирзо низ ба ин гуна таҳқиқ ва пажӯҳиш ниёз доранд. Аммо ба ин ҳол ба лабораторияи эҷодии ин ҳар ду адиб роҳ бурдан душвор аст.
«Намунаи адабиёти тоҷик» - и устод Садриддин Айнӣ ду бор дар кишвар ва як бор дар Эрон ба табъ расид. Азбаски ба ҳангоми ин се нашр аз дастхати устод истифода набурданд, балки ба он роҳ наёфтанд, китоб бо ҳамон ғалатҳои зиёде, ки дошт, чоп шуд. Яъне, ислоҳи ғалатҳо танҳо тавассути истифодаву муқоиса бо дастхати устод Садриддин Айнӣ даст медиҳад.
Сухан танҳо дар бораи адибони барҷаставу шахсиятҳои маъруф намеравад. Ҳар эҷодкор ба қадри тавоноияш ва истеъдодаш дар рушду такомули фарҳанги миллӣ саҳм гирифтааст. Дар навбати худ онҳо низ ниёз ба омӯзишу таҳқиқ доранд. Ин барои илму фарҳанги мо ногузир мебошад. Масалан, устод Соҳиб Табаров дар баробари он ки эҷоду кори адибони забардасти мо – Садриддин Айнӣ ва Пайрави Сулаймониро мавриди таҳқиқу тадқиқ қарор дод, ҳамчунон дар бораи Мунзим, Саъдулло Рабеӣ, Алӣ Хуш асарҳо таълиф кард.
Шояд ин суол матраҳ бигардад, ки Ҳукумат барои сохтмони осорхонаҳо маблағи зиёдро аз куҷо бояд пайдо бикунад. Посух мушкил нест. Ба сохтмони осорхонаи зиёд зарурат надорад. Барои мисол метавон Донишкадаи давлатии забонҳо ва Консерваторияи миллиро ном бурд. Яке ба номи адиби забардаст Сотим Улуғзода ва дигаре ба номи композитори маъруф Талабхӯҷа Сатторов мебошад. Чаро мумкин нест, ки осорхонаҳои ин ҳар ду эҷодкор дар ин муассисаҳои таълимӣ бунёд биёбанд? Ба ҷуз ин, маблағеро, ки мақомотҳои маҳаллӣ барои бунёди  осорхонаҳои шахсиятҳои маъруфи маҳаллашон сарф менамоянд, беҳтар аст онро дар пойтахти кишвар сарф бикунанду бисозанд. Дар ин кори хайру мондагор хуб мебуд, ки соҳибкорон низ саҳм мегирифтанд. Инчунин, Осорхонаи миллӣ имконияти васеъ барои ҷой додани осори адибон, олимон ва дигар эҷодкоронро дорад. Агар дар оянда бо пайдо шудани имкониятҳои молӣ бинои бузургу серошёна барои ҷой додани ин гуна осор ва таҳқиқу пажӯҳиши он бунёд меёфт, беҳтар мебуд.
А. ИСМОИЛ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.12.2016    №: 254    Мутолиа карданд: 2439

18.09.2019


Харбузаҳои 25 - килограмма

Суиқасд ба ҷони Президенти Афғонистон Ашраф Ғанӣ

Дар Душанбе ба ифтитоҳи масҷиди калонтарин дар Осиёи Марказӣ омодагӣ мебинанд

Вохӯрии нахустини Путин ва Зеленский мумкин аст моҳи октябр баргузор шавад

Медведев давраи нави муносиботи Москва ва Пекинро эълом дошт

Низомиёни Ироқ ба марҳилаи нави мубориза алайҳи «Давлати исломӣ» шурӯъ карданд

17.09.2019


“ДУШАНБЕ – ҚАЛБИ ТОҶИКИСТОН”. САЗОВОРИ ҶОЙИ АВВАЛ

16.09.2019


Мулоқоти Маҳмадсаид Убайдуллоев бо Муҳаммадтақии Собирӣ

Ҳамкориҳо бо Созмони ҷаҳонии гумрук густариш меёбанд

Дар шаҳри Хоруғ маркази нави хизматрасонии ширкати Тсеll кушода шуд

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН

ҚАЛЪАИ ҲУЛБУК. Бозёфти таърихии мансуб ба асрҳои IX – X

Ҷаҳон дар як сатр

Тоҷикистону Британия Палатаи савдо таъсис доданд

Сарвазири Шӯрои давлатии Чин Россияро барои кишвараш шарики калидӣ хонд

Пристайко: «Дар муносиботи Киев ва Москва «ях об мешавад»

05.09.2019


Ҷаҳон дар як сатр

СОҲИБКОР СОҲИБВАТАН АСТ

НОҲИЯИ АЙНӢ. Зиндагӣ ранги тоза мегирад

03.09.2019


Россия ба пешниҳоди ҳамкорӣ ба Макрон посух дод

Миллион нафар амрикоӣ ба ҷойҳои бехавф кӯчонда хоҳанд шуд

Ҳалокати 20 сарбози неруҳои амниятӣ дар вилояти Қундуз

ИМА ва Чин ба молҳои якдигар боҷҳои нав ҷорӣ карданд

ТАЭКВОН – ДО. Дурахши варзишгарони тоҷик дар чемпионати ҷаҳон

Ҷаҳон дар як сатр

РОFУН. Таъсиси хатсайрҳои нави сайёҳӣ

29.08.2019


Раҳмон Озода Эмомалӣ сафири Созмони байналмилалии «Занони сиёсатмадори роҳбар» дар Тоҷикистон таъйин гардид

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Ҷейми Флай

ҶОМИ ПРЕЗИДЕНТИ ТОҶИКИСТОН НАСИБИ ТЕННИСБОЗОНИ ТОҶИКУ ӮЗБЕК ГАРДИД

САРИДОРАИ БОЙГОНӢ. Мизи мудаввар бахшида ба Ҷашни Истиқлолияти давлатӣ

Ҷаҳон дар як сатр

ИШТИРОКИ ҲАЙАТИ ТОҶИКИСТОН ДАР КОНФРОНСИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ОИД БА ҲИФЗИ МЕРОСИ ФАРҲАНГӢ

МТС. ЯК КОНФРОНСИ МУҲИМ

28.08.2019


ИДИ КАДУ ДАР ДУШАНБЕ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед