logo

фарҳанг

АШЪОРИ РӮДАКИРО БОЯД БИҶӮЕМ!

Соли 1988 ҳини бозгашт аз осоишгоҳи ба номи Роза Люксембурги нимҷазираи Қрим дар ҳавопаймо тасодуфан рӯзномае ба дастам афтод. Дар он оид ба ҷойҳои фарҳангии пойтахти Муғулистон – шаҳри Улан - Батор  ва китобхонаи миллии он маводе чоп гардида буд. Дар фароварди мақола дар бораи фонди дастхатҳои он чунин нигошта шуда буд: «Дар китобхонаи мазкур зиёда аз ду миллион варақаҳо бо дастхати форсӣ нигаҳдорӣ шудаанд, ки дар миёни онҳо, аҷаб нест, китоб ё порчаҳо аз ашъори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ маҳфуз бошанд». Ҳатто таъкид гардида буд, ки олимони Тоҷикистон аз ин бойгонӣ дидан намоянд, дар бораи Рӯдакӣ ва адибони қарнҳои гузаштаи хеш маълумоти зиёде пайдо хоҳанд кард.

Аз ин суханон тахмин задан мумкин аст, ки шояд баъди аз тарафи Чингизхон истило гардидани шаҳрҳои Осиёи Марказӣ, ки зиёда аз ду қарн зери тасарруфи авлодони ӯ қарор доштанд, дар қатори дигар ғаниматҳо китобҳои Одамушуаро Рӯдакиро ба яғмо бурда бошанд. Эҳтимол меравад, ки  то ҳоло ба онҳо касе даст назада бошад. Ин матлаб дар мулоқот ва суҳбати Президенти Муғулистон – Сахиагийн Элбегдорн (11 сентябри соли 2014) бо Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ оид ба ҳамкории илмию фарҳангии ду давлат чунин таъкид гардида буд: «Олимону таърихнигорони ду кишвар бояд имкони дастрасӣ ва кор дар бойгониҳои ҳамдигарро дошта бошанд, зеро дар онҳо масъалаҳои ҳанӯз омӯхтанашудаи таърихи асрҳои миёна зиёданд».
Ба наздикӣ роҷеъ ба осори Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон Мирзо Муллоаҳмад дар робита ба гуфтаҳои боло дар мақолаи хеш – «Рӯдакишиносӣ дар даврони истиқлол» (маҷаллаи «Адаб», № 3, 2016) низ ибрози андеша карда, чунин фикрҳои ҷолиб ироа доштааст: «Тавре мебинем, дар давраи истиқлол дар рӯдакишиносӣ корҳои зиёде анҷом дода шудаанд. Вале, ба назари мо, ин барои шинохти воқеии Одамушуаро Рӯдакӣ басанда нест. Мо бояд, пеш аз ҳама, китобхонаҳои олам, бахусус Ҳинду Покистон, Туркиёву Муғулистонро ба таври ҷиддӣ баррасӣ намуда, ашъори парешони шоирро ҷамъоварӣ намоем… Бо мақсади густариши корҳои ҷамъоварӣ таъсиси як маркази илмии байналмилалии рӯдакишиносӣ зарур аст». Инчунин, дар ҳамин шумораи маҷалла мақолаи доктори илмҳои филология Субҳон Амирзода таҳти унвони «Шоире, ки бақои исми ҷовидонӣ дорад» чоп шудааст. Ӯ низ бо таассуф «сабаби ҳодисаи шигифтангези дар муддати замони андак (се қарн) несту нобуд шудани маҷмӯаи азиме аз осори беназири Рӯдакӣ дар чӣ  бошад?» - гӯён савол ба миён гузошта, худ чунин посухи ҷолиб медиҳад. «Аз миён рафтани маҷмӯаи осори гаронмояи устод Рӯдакӣ, чуноне ки бархе аз пажӯҳишгарон гумон задаанд, тасодуфи замон набуда, маҳз амали зишти ҳамон исломгароёни мутаассиби ифротӣ ва нохурсанд аз вуҷуди давлати соҳибистиқлоли миллиятгаро буд». Андешаҳои фавқ моро ба хулоса меоранд, ки шояд дар радифи ашъори Рӯдакӣ ашъори шоирони ҳамзамон ва шогирдони устод ҳам нобуд шуда, аз баъзеҳо танҳо ном, аз баъзеи дигарашон байте ё порчаҳои пароканда то замони мо расидаанд. Аҷаб нест онҳо низ дар ашъори худ ғояҳои миллиятгароёнаи асосгузори давлати сомониҳо ва устоди худ – Рӯдакиро пайравӣ карда, асарҳои онҳо ҳам ба чунин сарнавишти талх дучор гардида ва ё баъдан истилогарони муғул ба яғмо бурда бошанд.
Мутаассифона, хабари рӯзномаи русии зикргардида ҳам замоне нашр гашт, ки ибтидои солҳои бесарусомонӣ дар Тоҷикистон буд ва касе аз пайи баррасии он нашуд. Ҳоло бошад, Тоҷикистон баъди 25 соли истиқлолият дар миқёси ҷаҳон соҳиби  эътибор, обрӯи баланд аст. Акнун, он ба иҷрои ҳар гуна амали неку аҳамияти миллидошта қудрат дорад ва умед бастан мумкин аст, ки тавассути ташкилотҳои  байналмилалӣ хостаҳои олимони фавқуззикр – шинохти воқеии Рӯдакӣ бароварда гардад.
Хайруллоҳи РАҲИМ,
Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.01.2017    №: 8    Мутолиа карданд: 3654

28.01.2020


Иқтидори энергетикии кишвар рӯ ба афзоиш дорад

Азнавбақайдгирӣ. Ҷараёни иҷро нигаронкунанда боқӣ мемонад

Тоҷикистону Эрон. Ҳамкориҳои гумрукӣ таҳким меёбанд

Ноҳияи Рӯдакӣ. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

СММ ИМА ва Россияро ба тамдиди созишномаи ССҲ-3 даъват намуд

Аксарияти нафароне, ки мубталои коронавирус шуданд, аз 60 - сола боло мебошанд

Дар Қазоқистон бо офияти занҳое машғул мешаванд, ки аз Сурия баргаштанд

Ҳамлаи малах ба Африқои Ҷанубӣ боиси нигаронии сахти СММ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

27.01.2020


«ҶОМИ РУШД - 2020». Наврасони тоҷик соҳиби медалҳои нуқра гаштанд

Заминларзаи сахт дар Туркия ва ҳалокати 38 нафар

Зеленский аҳамияти музокироти бевосита бо Путинро таъкид дошт

Гуфтушуниди Лукашенко дар бораи хариди нафт бо ИМА, АМА ва Арабистони Саудӣ

Дар ИМА музокироти тиҷоратӣ бо Британияро дар як сол анҷом доданианд

Ҷаҳон дар як сатр

26.01.2020


Тасдиқи рамзи "30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон"

Тасдиқи рамзи "Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ" эълон гардидани солҳои 2019 - 2021

Ноҳияи Дӯстӣ. Қонуншиканиҳо коҳиш меёбанд

ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Таъсиси корхонаи муштараки истеҳсолӣ

Файзобод. Рӯ ба рушд

ОЗМУНИ ЧИНИИ "ОВОЗИ ТИЛЛОӢ". Ғолибон муайян шуданд

"ҶОМИ РУШД – 2020". Тоҷикистон дар финал

Дар Чин усули табобати коронавирусро пайдо намуданд

Путин вохӯрии панҷ аъзои доимии Шӯрои амнияти СММ - ро пешниҳод намуд

Макрон пешниҳоди Путинро дар бораи вохӯрии кишварҳои аъзои доимии Шӯрои амният хуш пазируфт

Эътилоф амалиёти низомиро дар Ироқ боздошт

Меркел дар Давос бо сарони Ироқ ва Афғонистон вохӯрд

Ҷаҳон дар як сатр

23.01.2020


ҶОМИ ФФТ. Маросими қуръакашии минтақаи Душанбе доир шуд

Озмуни «Ҳунарҳои ороишӣ аз санг» доир мегардад

Усулҳои муосири муқовимат ба ифротгароии хушунатомез миёни ҷавонон

Мубориза бо коррупсия — кори дастаҷамъона

Ба ҶДММ “РСМ Тоҷикистон” иҷозатнома дода шуд

Ӯзбекистон аз харидорони асосии сементи тоҷик аст


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед