logo

иқтисод

ПАХТА. ЧӢ БОЯД КАРД, КИ ЗАҲМАТАМОН ЗОЕЪ НАГАРДАД?

Дар шумораи № 26 (23107) - и рӯзномаи “Ҷумҳурият” аз 2 феврали соли 2017 мақолаи “Чаро ҳосилнокии пахта кам шуд? Диверсификатсия ва интихоби тухмии мувофиқ” ба табъ расида буд, ки дар он Ғаюр Достиев, коршиноси масоили иқтисодӣ, сабабҳои коҳиш ёфтани ҳосили зироатҳои кишоварзӣ, махсусан пахтаро хеле хуб ва ҳамаҷониба таҳлил намудааст. Пас аз мутолиаи матлаб тасмим гирифтам, ки андешаҳоямро вобаста ба ин масъала иброз намоям.
Пахтакорӣ қаблан сердаромадтарин зироати соҳаи кишоварзӣ ба шумор мерафт. Лекин ду сол боз хоҷагиҳои деҳқонӣ наметавонанд ҳосили дилхоҳ ба даст оранд. Баъзе пешқадамону собиқадорони соҳа иллати кам шудани ҳосили пахтаро дар бесифатии тухмӣ, гармсел ва афзудани ҳашароти зараррасон медонанд.
Ҳар як зироат муҳлати кишт ва давраи нашв дорад. Дар  сурате, ки деҳқонон ин тадбирҳоро пурра риоя намоянд, имкони рӯёндани ҳосили фаровон бештар мегардад.
Дар замони шӯравӣ ҳангоми парвариши пахта дар минтақаи мо аз 10 то 25 август гармсел мешуд, аммо то ин давра деҳқонон ниҳолҳоро сарчин намуда, шароитро барои ҳосилбандии пахта муҳайё месохтанд. Он замон хоҷагиҳо калону мустаҳкам буда, имкони бештари хуб ба роҳ мондани парвариши ниҳолҳоро доштанд. Ҳоло бошад, тамоми харҷҳои кишту парвариши зироатҳо аз ҳисоби хоҷагиҳои деҳқонӣ бароварда мешаванд ва хоҷагидорон мекӯшанд, ки ҳар як дирамашонро сарфакорона ва самаранок истифода намоянд.
Натиҷаи “сарфакорӣ” - ҳост, ки тайи ду соли охир деҳқонон заҳмати зиёд ба харҷ дода бошанд ҳам, ҳосилнокии пахта аз 2 то 20 сентнер паст шуд.
Тибқи ҳисобҳо деҳқон барои рӯёндани  25 сентнер пахта аз 1 гектар бояд аз 2700 то 3000 сомонӣ харҷ намояд. Агар деҳқон аз ҳар гектар 10 сентнер ҳосил ба даст оварда, ҳар як килограмми онро 5 сомонӣ фурӯшад, аз 2000 то 2300 сомонӣ фоидаи соф мегирад.
Аз рӯйи мушоҳидаҳо соли 2015 айёми гармтарини ҳаво ба 20 июл - 10 август рост омад ва дар ин айём ҳарорати ҳаво 45 то 50 дараҷаро ташкил дод. Дар ин давра қариб тамоми ниҳолҳои пахта шона партофтанду танҳо ҳамон хоҷагиҳое, ки киштро барвақттар анҷом дода буданд, то андозае ҳосил ба даст овардаанд. Ҷиҳати дигари зарар он аст, ки агар ҳарорати ҳаво шабона гарм ояд, ин боиси инкишофи ҳашароти зараррасон, ба монанди тортанакканаю  ганданафасаки саҳроӣ мегардад.
Соли сипаригашта аз 14 июл то 28 июл авҷи гармӣ, яъне гармсел буду ҳарорат ба 45 - 53 дараҷа расида, ниҳолҳо қариб тамоми ҳосилашро талаф доданд. Дар моҳи август ҳарорати ҳаво то андозае паст гашт ва пахта ба ҳосилбандии иловагӣ шурӯъ намуд. Ба ҳамин сабаб соли 2016 нисбат ба соли пешӣ  ҳосили пахта зиёдтар гардид.
Якчанд омили коҳиш ёфтани ҳосили зироатҳо, махсусан пахтаро пешкаш намуданиам:
- Тағирёбии иқлим. Кишоварзонро зарур аст, ки кишти пахтаро то 10 апрел анҷом диҳанд, то ки аз ҳар гектар 20 - 25 сентнер ҳосил ба даст оранд.
- Танзими обмонӣ. Ҳангоми гармсел ба зироатҳо аз меъёр зиёд об монда нашавад, зеро об бухор гашта, ин раванд боиси ҳосилпартоии зироат шуда метавонад. Беҳтар аст, дар ин давра обро шабона монанд ва 2 - 3 маротиба коркарди байни қаторҳо гузаронда шавад.
- Тадбирҳои пешгирӣ аз паҳншавии ҳашароти зараррасон. Ҳангоми гарм  омадани ҳарорати ҳаво, махсусан дар заминҳои ноҳияи Носири Хусрав ҳашароти зараррасон, аз ҷумла, ганданафасаки саҳроӣ аз 10 июл то 2 сентябр афзуда, ба зироатҳои кишоварзӣ хисороти зиёд мерасонад. Ин ҳашарот ҳангоми шонабандӣ шарбати шона ва кӯракҳои пахтаро макида, ҳосилро мерезонад. Аз ин хотир, бисёр кӯракҳо пурра напухта, вазнашонро мепартоянд. Ин навъи ҳашарот ба чашм нонамоён мебошад, аз ин рӯ, аксар деҳқонон ба он эътибор намедиҳанд. Истифодаи заҳрхимикатҳо бар зидди ганданафасаки саҳроӣ ва дигар ҳашароти зараррасон, яке аз омилҳои пешгирӣ аз талаф ёфтани ҳосил мебошад.
- Гирифтани садди роҳи тухмиҳои пастсифат. Деҳқонон ба хотири гаронии нарх аз харидани тухмиҳои хушсифат сарфи назар мекунанд ё ки аксар вақт ҳангоми харидан фиреб мехӯранд. Ба ҳамин хотир, бояд дар шаҳру ноҳияҳо ташкили мағоза ва ё дуконҳои фурӯши тухмии зироатҳои кишоварзӣ аз манфиат холӣ нест.
- Ёрии молиявӣ ба бунгоҳҳои қабули пахта. Аз рӯйи мушоҳидаҳо бармеояд, ки на ҳамаи бунгоҳҳои қабули пахта имкон доранд,  бо пули нақд тамоми пахтаи ҷамъовардаи кишоварзонро харид намоянд. Аз ин рӯ, деҳқонон як миқдор пахтаро аз ҳисоботи агентии омор пинҳон дошта, ба нуқтаҳои пахтатозакунак бо пули нақд месупоранд. Агар дар мавсими ҷамоварии ҳосили пахта бунгоҳҳо бо пули нақд таъмин бошанд, ин ба манфиати давлату кишоварзон аст.
Неъматулло ХОЛБОЙЗОДА,
муовини якуми раиси ноҳияи Носири Хусрав


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.04.2017    №: 70    Мутолиа карданд: 644
10.07.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID – 19 БОЗ 56 КАС ШИФО ЁФТ

41 000 СОМОНӢ БАРОИ МУБОРИЗА БО COVID – 19

ҚОҲИР РАСУЛЗОДА АЗ ШАҲРИ НОРАК ВА НОҲИЯИ ЁВОН ДИДАН НАМУД

ХОРУҒ. РӮ БА РУШД

ҶОМИ КФО – 2020. БОЗИҲОИ МАРҲИЛАИ ГУРӮҲӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ДОИР МЕШАВАД?

09.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ COVID – 19 АЗ 5000 ГУЗАШТ

«ОИЛА, КӮЧА, МАҲАЛЛА, ДЕҲА, ДЕҲОТ ВА ШАҲРАКИ БЕҲТАРИН». ОЗМУНЕ, КИ СОКИНОНИ СУҒДРО БА ОБОДОНӢ ТАЛҚИН МЕКУНАД

ДУШАНБЕ. ТАҲТИ РАЁСАТИ АЗИМ ИБРОҲИМ ҶАЛАСАИ КОРӢ БАРГУЗОР ШУД

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. КОРҲОИ ФАҲМОНДАДИҲӢ САМАР ДОРАНД

«ОВОЗИ САМАРҚАНД» КИТОБҲОИ ХУДРО РӮНАМОӢ КАРД

ВАНҶ. ОБ АСТ, КИ ОБОДИСТ

ТАБИБОНИ ЛАХШ: «ҒАМХОРИҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МО НЕРУ МЕБАХШАД»

ФУТЗАЛ. БОЗИИ СУПЕРҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020 КАЙ БАРГУЗОР МЕГАРДАД?

ТАЪКИДИ СИ ҶИНПИН АЗ ЗАРУРАТИ ҲАМКОРИИ ГУСТУРДАИ ЧИНУ РОССИЯ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

08.07.2020


ИСФАРА. КОРХОНАИ ПОЙАФЗОЛДӮЗИИ «САМАНД» БА ФАЪОЛИЯТ ШУРӮЪ НАМУД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4965 БЕМОР ШИФО ЁФТ

Сафари гурӯҳи ҳукуматӣ ба ВМКБ

«МАЪРИФАТ. ВАҚТЕ КИ КИТОБХОНА ҲОЛИ ТАБОҲ ДОРАД»

ВМКБ. ВАЗИР АЗ ҶАРАЁНИ СОХТМОНҲО ДИДАН КАРД

“СОМОН ЭЙР” БА ДУБАЙ ВА МИНСК ПАРВОЗҲОИ МАХСУС АНҶОМ МЕДИҲАД

САДОҚАТИ «САДОҚАТ»

ЛИГАИ ОЛӢ. КОРШИНОСИ ВАРЗИДА САРМУРАББИИ ДАСТАИ "КӮКТОШ" ТАЪЙИН ГАРДИД

ДАР ОЛМОН БА ТАҲКИМИ МУНОСИБАТ БО РОССИЯ АВЛАВИЯТ МЕДИҲАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

07.07.2020


ТОҶИКИСТОН. 4914 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

FINA МЕХОҲАД МАВҚЕАШРО ДАР БО МУСТАҲКАМ НАМОЯД

СУТ БА ВАКСИНАИ РОССИЯ АЛАЙҲИ COVID - 19 ЭЪТИМОД ДОРАД ВА ДАР ИН САМТ ХОСТОРИ ҲАМКОРИСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ СИҲАТШУДАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 4858 НАФАР РАСИД

НОҲИЯИ ДАРВОЗ. СОҲАИ ФАРҲАНГ БА ДАСТГИРӢ НИЁЗ ДОРАД

РАШТ. КИШТИ КАРТОШКА ДАР 3047 ГЕКТАР

КӮЛОБ. БА МАҲАЛЛАИ ЛОҲУТӢ ОБИ ТОЗА ОМАД

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҒАЛАБАИ НАВБАТИИ "ИСТИҚЛОЛ"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед