logo

иқтисод

ПАХТА. ЧӢ БОЯД КАРД, КИ ЗАҲМАТАМОН ЗОЕЪ НАГАРДАД?

Дар шумораи № 26 (23107) - и рӯзномаи “Ҷумҳурият” аз 2 феврали соли 2017 мақолаи “Чаро ҳосилнокии пахта кам шуд? Диверсификатсия ва интихоби тухмии мувофиқ” ба табъ расида буд, ки дар он Ғаюр Достиев, коршиноси масоили иқтисодӣ, сабабҳои коҳиш ёфтани ҳосили зироатҳои кишоварзӣ, махсусан пахтаро хеле хуб ва ҳамаҷониба таҳлил намудааст. Пас аз мутолиаи матлаб тасмим гирифтам, ки андешаҳоямро вобаста ба ин масъала иброз намоям.
Пахтакорӣ қаблан сердаромадтарин зироати соҳаи кишоварзӣ ба шумор мерафт. Лекин ду сол боз хоҷагиҳои деҳқонӣ наметавонанд ҳосили дилхоҳ ба даст оранд. Баъзе пешқадамону собиқадорони соҳа иллати кам шудани ҳосили пахтаро дар бесифатии тухмӣ, гармсел ва афзудани ҳашароти зараррасон медонанд.
Ҳар як зироат муҳлати кишт ва давраи нашв дорад. Дар  сурате, ки деҳқонон ин тадбирҳоро пурра риоя намоянд, имкони рӯёндани ҳосили фаровон бештар мегардад.
Дар замони шӯравӣ ҳангоми парвариши пахта дар минтақаи мо аз 10 то 25 август гармсел мешуд, аммо то ин давра деҳқонон ниҳолҳоро сарчин намуда, шароитро барои ҳосилбандии пахта муҳайё месохтанд. Он замон хоҷагиҳо калону мустаҳкам буда, имкони бештари хуб ба роҳ мондани парвариши ниҳолҳоро доштанд. Ҳоло бошад, тамоми харҷҳои кишту парвариши зироатҳо аз ҳисоби хоҷагиҳои деҳқонӣ бароварда мешаванд ва хоҷагидорон мекӯшанд, ки ҳар як дирамашонро сарфакорона ва самаранок истифода намоянд.
Натиҷаи “сарфакорӣ” - ҳост, ки тайи ду соли охир деҳқонон заҳмати зиёд ба харҷ дода бошанд ҳам, ҳосилнокии пахта аз 2 то 20 сентнер паст шуд.
Тибқи ҳисобҳо деҳқон барои рӯёндани  25 сентнер пахта аз 1 гектар бояд аз 2700 то 3000 сомонӣ харҷ намояд. Агар деҳқон аз ҳар гектар 10 сентнер ҳосил ба даст оварда, ҳар як килограмми онро 5 сомонӣ фурӯшад, аз 2000 то 2300 сомонӣ фоидаи соф мегирад.
Аз рӯйи мушоҳидаҳо соли 2015 айёми гармтарини ҳаво ба 20 июл - 10 август рост омад ва дар ин айём ҳарорати ҳаво 45 то 50 дараҷаро ташкил дод. Дар ин давра қариб тамоми ниҳолҳои пахта шона партофтанду танҳо ҳамон хоҷагиҳое, ки киштро барвақттар анҷом дода буданд, то андозае ҳосил ба даст овардаанд. Ҷиҳати дигари зарар он аст, ки агар ҳарорати ҳаво шабона гарм ояд, ин боиси инкишофи ҳашароти зараррасон, ба монанди тортанакканаю  ганданафасаки саҳроӣ мегардад.
Соли сипаригашта аз 14 июл то 28 июл авҷи гармӣ, яъне гармсел буду ҳарорат ба 45 - 53 дараҷа расида, ниҳолҳо қариб тамоми ҳосилашро талаф доданд. Дар моҳи август ҳарорати ҳаво то андозае паст гашт ва пахта ба ҳосилбандии иловагӣ шурӯъ намуд. Ба ҳамин сабаб соли 2016 нисбат ба соли пешӣ  ҳосили пахта зиёдтар гардид.
Якчанд омили коҳиш ёфтани ҳосили зироатҳо, махсусан пахтаро пешкаш намуданиам:
- Тағирёбии иқлим. Кишоварзонро зарур аст, ки кишти пахтаро то 10 апрел анҷом диҳанд, то ки аз ҳар гектар 20 - 25 сентнер ҳосил ба даст оранд.
- Танзими обмонӣ. Ҳангоми гармсел ба зироатҳо аз меъёр зиёд об монда нашавад, зеро об бухор гашта, ин раванд боиси ҳосилпартоии зироат шуда метавонад. Беҳтар аст, дар ин давра обро шабона монанд ва 2 - 3 маротиба коркарди байни қаторҳо гузаронда шавад.
- Тадбирҳои пешгирӣ аз паҳншавии ҳашароти зараррасон. Ҳангоми гарм  омадани ҳарорати ҳаво, махсусан дар заминҳои ноҳияи Носири Хусрав ҳашароти зараррасон, аз ҷумла, ганданафасаки саҳроӣ аз 10 июл то 2 сентябр афзуда, ба зироатҳои кишоварзӣ хисороти зиёд мерасонад. Ин ҳашарот ҳангоми шонабандӣ шарбати шона ва кӯракҳои пахтаро макида, ҳосилро мерезонад. Аз ин хотир, бисёр кӯракҳо пурра напухта, вазнашонро мепартоянд. Ин навъи ҳашарот ба чашм нонамоён мебошад, аз ин рӯ, аксар деҳқонон ба он эътибор намедиҳанд. Истифодаи заҳрхимикатҳо бар зидди ганданафасаки саҳроӣ ва дигар ҳашароти зараррасон, яке аз омилҳои пешгирӣ аз талаф ёфтани ҳосил мебошад.
- Гирифтани садди роҳи тухмиҳои пастсифат. Деҳқонон ба хотири гаронии нарх аз харидани тухмиҳои хушсифат сарфи назар мекунанд ё ки аксар вақт ҳангоми харидан фиреб мехӯранд. Ба ҳамин хотир, бояд дар шаҳру ноҳияҳо ташкили мағоза ва ё дуконҳои фурӯши тухмии зироатҳои кишоварзӣ аз манфиат холӣ нест.
- Ёрии молиявӣ ба бунгоҳҳои қабули пахта. Аз рӯйи мушоҳидаҳо бармеояд, ки на ҳамаи бунгоҳҳои қабули пахта имкон доранд,  бо пули нақд тамоми пахтаи ҷамъовардаи кишоварзонро харид намоянд. Аз ин рӯ, деҳқонон як миқдор пахтаро аз ҳисоботи агентии омор пинҳон дошта, ба нуқтаҳои пахтатозакунак бо пули нақд месупоранд. Агар дар мавсими ҷамоварии ҳосили пахта бунгоҳҳо бо пули нақд таъмин бошанд, ин ба манфиати давлату кишоварзон аст.
Неъматулло ХОЛБОЙЗОДА,
муовини якуми раиси ноҳияи Носири Хусрав


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.04.2017    №: 70    Мутолиа карданд: 232
18.01.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Аслов бо сафири тозатаъйини Озарбойҷон

Ҷамъомади муҳим дар Кумитаи рушди маҳал

Супурдани эътимоднома ба Президенти Беларус

Самтҳои асосии рушди туризм матраҳ гаштанд

Шиносномаи Тоҷикистон дар сархати 81-уми раддабандии байналмилалӣ

Дар Аврупо бидуни Русия сулҳу субот нахоҳад буд

Президенти Миср: «Баҳори арабӣ» ба «хазон шудан» - и 1,4 миллион нафар сабаб гашт»

YouTube тавассути технологияҳои нав 98 дарсади видеоҳои экстремистиро ошкор сохт

Дар баҳри Миёназамин 1400 муҳоҷир наҷот дода шуд

Арманистон минтақаи озоди иқтисодӣ бунёд менамояд

Истифодаи партовҳои электронӣ барои ороишоти заргарӣ

16.01.2018


Мулоқоти Рамазон Раҳимзода ва Найтхарт Хёфер Виссинг

Раҷаббой Аҳмадзода: «Ба бунёди коргоҳҳои истеҳсолӣ таваҷҷуҳ зоҳир карда шавад»

Баргузории конференсияи сайёҳӣ дар Кӯлоб

Озмуни «Беҳтарин тарабхонаи шаҳри Душанбе» баргузор мегардад

ХУҶАНД. Корхонаи истеҳсоли велосипед бунёд мешавад!

Ҷаҳон дар як сатр

Президенти Афғонистон артиши кишварашро бидуни ёрии ИМА нотавон хонд

Сипосгузории Трамп аз Қатар барои «мубориза бо терроризм»

Қазоқистон содироти газро ба Чин афзун мекунад

Испания дувумин кишвари сайёҳии дунё шуд

Дар Арабистони Саудӣ баъди 35 сол кино намоиш медиҳанд

Разведкаи ИМА: «Киштии зериобии «Сан – Хуан» дар они воҳид таркид»

15.01.2018


Баррасии масъалаи содироти маҳсулоти кишоварзӣ ба Қатар

Мулоқоти Маҳмадшариф Ҳақдод ва Леонид Заятс

Ҳамоиш бахшида ба 25 - солагии истиқрори муносибатҳои дипломатӣ

«Тоҷик Эйр» теъдоди парвозҳоро ба Деҳлӣ зиёд мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

Кореяи Шимолӣ омода аст ба Кореяи Ҷанубӣ пайвандад

Интиқоди сарвазири Маҷористон аз сиёсати ИА нисбат ба Русия

Чин соли гузашта аз хориҷа 1300 порахӯрро баргардонд

Қирғизистон: зарар аз коррупсия 1, 4 миллиард сом

Консерни Lactalis миллионҳо бонка ғизои кӯдаконаро бозмехонад

«Реал» барои Неймар аз баҳри Роналду мегузарад?

12.01.2018


Шарҳу тавзеҳи нуктаҳои муҳимтарини Паём дар ВМКБ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед