logo

иқтисод

НАНОТЕХНОЛОГИЯ БУРДҲО ВА БОХТҲО

Инкишофи пурталотуми нанотехнология ва наномасолеҳ – зинаи нави рушди ҷомеаи инсонӣ мебошанд. Бисёр коршиносон нанотехнологияро яке аз хатарҳои асосии глобалии даврони муосир меҳисобанд. Оё нигаронии онҳо асос дорад? Барои чӣ пешрафти нанотехнология зарур аст? Хатарҳои имконпазири биологӣ ва экологии нанообъектҳо кадомҳоянд? Ба ин ва  дигар пурсишҳои хабарнигори рӯзнома Меҳрдод Субҳонӣ, корманди Маркази омӯзиши равандҳои муосир ва оянданигарии илмии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, посух гуфт:
- Дар асри ХХI ҷомеаро раванди гузариш ба технологияи инноватсионӣ фаро гирифт. Нанотехнология ҷавҳари асосии технологияи инноватсионӣ буда, дар ҳаҷми хеле хурд (аз миллиард як ҳиссаи метр) истеҳсол мешавад. Нанотехнология барои пешрафти босуръати тамоми соҳаҳо, бахусус илм, истеҳсолот ва тиб нақши асосӣ бозида, барои истифодаи босамари сарватҳои табиӣ, баланд бардоштани сатҳи тамоми намудҳои хизматрасонӣ хидмат менамояд.
Имрӯз пешрафти аксари соҳаҳо на танҳо ба тараққиёти технологияи наноӣ вобаста аст, балки бе он инкишоф ёфта наметавонад. Бинобар ин, аксари мамолики пешрафта маҳз аз ин тарзу воситаҳо истифода бурдаанд.
Соли 1985 аз тарафи се олими амрикоӣ ва ду донишҷӯ як намуди аллотропии элементи карбон, фуллерен – С60  ихтироъ гардид. То ҳол дар чанд донишгоҳҳои бузурги дунё олимон ба омӯзиши хосиятҳои он ва ба ҷустуҷӯи роҳҳои татбиқи амалиаш дар техникаву истеҳсолот машғуланд. Алҳол аз фуллерен аккумуляторҳои батареии аз аккумуляторҳои муқаррарӣ 5 маротиба энергияро зиёд захиракунанда, 10 маротиба сабук, инчунин, аз нанонайчаҳои фуллеренӣ нахҳои аз пӯлод 100 маротиба пурқувват ва 6 маротиба сабуктарро истеҳсол менамоянд.
Дар самти сохтани наноконденсаторҳои пуриқтидори дар соҳаи микроэлектроника ва асбобҳои электрикии андозаашон хеле хурд истифодашаванда ширкатҳои электронии зиёд машғуланд. Сохтани транзисторҳо дар сатҳи 10 – 12 нм (00000000001 м)  ё сатҳи атом, имрӯзҳо мақсади асосии пешгирифтаи мутахассисони соҳаи электроника аст. Ширкати бузурги истеҳсолии техникаи электронии  «Intel» коркарди протсессорҳоеро, ки андозаи элементи асосии он 45 нм аст, ба роҳ монд. Рақиби ширкати «Intel» ширкатҳои AMD ва IBM ба сохтани схемаҳои электронии сатҳи хурдтар машғуланд. Нанонайчаҳои карбонӣ барои пурзӯр намудани хотираи кампютерҳои баландсуръат таккони ҷиддӣ бахшид. Гуфтан ба маврид аст, ки дар оянда ҷои бензинро гидроген, ки тавассути таҷзияи об ба воситаи энергияи офтоб ва нанонайчаҳои аз дуоксиди титан мегирад. Ин арзонтарин ва аз ҷиҳати экологӣ безарартарин сӯзишворӣ ба ҳисоб меравад.
Вале, дар баробари ҳамаи дастовардҳо, ҳамчунин, хатарҳои онро низ набояд фаромӯш кард. Яке аз масъалаҳои асосии асри ХХI ин аз таҳдиди хатарҳои ҷаҳонӣ, ки метавонанд ҳар лаҳза ба нестии тамаддуни инсоният оварда расонанд, дар амон мондан аст. Аз тарафи оянданигарони ҷаҳони муосир хусусиятҳои хоси ба миён омадани хатарҳо пешниҳод гардидаанд. Яке аз хусусиятҳои хоси нигаронкунандаи инсоният фарзияи охири ҳаёт бо номи «Луоби хокистарранг» мебошад, ки ба пешрафти нанотехналогияи молекулавӣ вобаста аст. Пешрафти босуръати нанотехнология мусоидат мекунад, ки нанороботҳои худтақвиятдиҳандаи идоранашаванда ба вуҷуд оянд ва барномаи зиёдшавиро иҷро намоянд. Роберт Фрейтас нишон дод, ки ин навъи нанороботҳо карбони вуҷудҳои зиндаро мехӯранд, онҳо метавонанд тамоми мавҷудоти зиндаро дар давоми ду ҳафта нобуд созанд. Лек эҳтимолияти истеҳсоли нанороботҳое, ки тасодуфан озод мешаванд ва метавонанд тамоми муҳити атрофро фаро гиранд, хеле кам аст. Имкони бунёди аслиҳаи нанотехнологии қобилияти худмуаррификунанда – нанороботҳои микроскопии ба чашм ноаён, ки метавонанд пинҳонӣ дар ҳудуди душман паҳн шуда, бо роҳи заҳр пошидан ё ба майна ворид шудан ба одамон ҳуҷум намоянд ё худ ба хати алоқаҳои барқӣ пайваст шуда, тамоми техникаро аз кор бароранд, мавҷуд аст. Масалан, ба шабакаи иҷтимоии интернет ҳар сол тақрибан 2 миллион вирусҳои компютерӣ ворид менамоянд. Шабеҳи чунин фаъолиятро мумкин аст, ки биохакерҳо низ ба роҳ монанд. Зеро, дар айни замон, арзиши таҷҳизот барои сохтани вирусҳои биологӣ садҳо долларро ташкил медиҳад, вақти сохтан ба як ҳафта рост меояд ва сатҳи саводнокии мактабӣ барои сохтани вирусҳо басанда мебошад. Рамзи генетикии бисёр вирусҳо дар шабакаҳои интернетӣ ворид шудааст, мисол, зукоми «испанӣ». Агар маълумоти тарзи сохтани вирусҳои фалокатовари биологӣ ба дасти гурӯҳҳои радикалии террористӣ расад, онҳо дар як муҳлати кӯтоҳ метавонанд ин вирусро ба тамоми ҷаҳон паҳн намуда, инсониятро маҳв созанд.
Ғайр аз ин, пешрафти нанотехнология ба рушди соҳаҳои таҳдидкунандаи  инсоният мусоидат карда метавонад. Мисол, вақтҳои охир технологияи лазерии ғанигардонии уран мавриди истифода қарор гирифт, ки садҳо чархандаҳои марказиро дар роҳи техникии коркарди аносири радиоактивӣ иваз намуд. Нархи ғанигардонии уран ба таври умум паст шуда истодааст, ки имконияти сохтани яроқҳои атомиро боз ҳам осон менамояд. Хатарҳои умумии наноӣ, технологӣ ва меъёрҳои зарурӣ барои пешгирии он, инчунин, мушкилоти ҳуқуқӣ ба монанди имкониятҳои террористон, ки хатарҳои ҷаҳониро ба вуҷуд меоранд, аз тарафи оянданигарони ҷаҳонӣ мавриди таҳқиқ қарор гирифтаанд. Бино ба андешаи оянданигарон, сохтани маркази ҷаҳонӣ барои қабули ҳалли таҳдидҳои умумӣ, ҷойгир кардани системаи ҷаҳонии муҳофизатӣ имкон медиҳад, ки амнияти инсониятро таъмин намоем.
Шаҳнози ҚУРБОН, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.04.2017    №: 75    Мутолиа карданд: 276

19.10.2017


Баррасии тадбирҳои дастгирии рушди соҳибкории ҷавонон

РАШТ. ЯК ВОХӮРИИ МУҲИМ

ҚОЧОҚ - ЗИЁНИ ҶИДДӢ БА БУҶЕТ ВА ИҚТИСОДИЁТ

Ҷаҳон дар як сатр

Боздиди нозирони Олмон аз пойгоҳи низомии Русия дар Тоҷикистон

Силсилаи амалиёти террористӣ дар Афғонистон боиси марги беш аз 70 нафар шуд

Истеҳсолотро зеҳни сунъӣ ба даст мегирад

Ҳизби коммунисти Чин ислоҳоти густурдаи сиёсиро омода месозад

Ҷорҷ Сорос ба рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ 18 миллиард доллар медиҳад

Ба миқдори рекордӣ расидани муҳоҷирон дар ИМА

Варзиш

16.10.2017


Ҳамоиши навбатии Шӯрои тиҷоратии ИМА-Тоҷикистон

Низомиддин Зоҳидӣ Абделҷалил Сабуриро ба ҳузур пазируфт

Мубодилаи таҷрибаҳо байни Тоҷикистон ва Фаронса

Ҳамкориҳо дар соҳаи маориф бо Озарбойҷон густариш меёбанд

Истиқрори дипломатӣ бо Гренада ба роҳ монда шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Дар амали террористии Сомалӣ 276 нафар қурбон гашт

Раққа аз ҷангиёни «ДИ» озод карда шуд

Пешгирии амали террористӣ дар Афғонистон

Дар Қирғизистон президенти навро интихоб карданд

Боздошти омӯзгори террорист дар Ҷалолобод

13.10.2017


Баррасии масоили мубрами тақвияти ҳамкориҳо

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо донишҷӯёни ДМТ

Густариши муносибатҳои фарҳангии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Вохӯрӣ бо вазири иқтисоди Озарбойҷон

12.10.2017


Баррасии масоили муҳими ҳамкорӣ

Муаррифии имкониятҳои сармоягузории Фонди сабзи иқлимӣ

Аббосалӣ Гасанов: «Тоҷикистон фарҳанги бою ғании худро ба дигар миллатҳо тарғиб кунад»

Вохӯрии Рустам Солӣ бо Азад Рагимов

МАВОДИ НАШЪАОВАР. Боз 311 килограмм ба коми оташ рафт

11.10.2017


Интиқоди Азим Иброҳим аз сатҳи омодагӣ ба давраи зимистон дар вилояти Хатлон

Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии ИДМ

Масъалаҳои таъмини амнияти иттилоотию озуқаворӣ матраҳ мегарданд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед