logo

фарҳанг

ҚАЗОН. ДАР ҶУСТУҶӮИ КИТОБҲОИ ТОҶИКӢ

Соли 2016  ҳангоми сафар ба Ҷумҳурии Тотористон, ба Палатаи китобҳои ин кишвар (дар шаҳри  Қазон) рафтам. Мурод аз ташрифам ба ин махзани матбуот, пеш аз ҳама, пайдо кардани осори чопӣ ба забони тоҷикӣ буд. Зеро воқиф аз он будам, ки то таъсиси нахустчопхонаи калон дар кишварамон  собиқ Матбааи № 1 ном дошт, ҳоло ҶСШК “Матбуот” ном гирифта, ки бунёдаш ба соли 1933 рост меояд ва мардум “Хонаи матбуот” - аш хонанд), баъзе аз осори чопии мо дар шаҳрҳои Русия, аз ҷумла Қазон ба нашр мерасиданд.

Чун матлабамро ба маъмурини ин коргоҳ иброз намудам, бо итминон гуфтанд, ки ба забони тоҷикӣ ҳеҷ мавод надоранд ва маслиҳат доданд, ки ба Китобхонаи миллӣ равам. Баъди анҷоми корҳои бақайдгирӣ моро ба ошёнаи дуюм роҳнамоӣ карданд. Чун паси миз нишастам ва баргаҳои дар ихтиёрам гузоштаро аз назар мегузаронидам, эҳсоси ҷолибе фароям гирифта буд ва умед доштам, ки тозатарин иттилоъро доир ба матбуоти тоҷик пайдо хоҳам кард ва фаврӣ ин муждаро тавассути шабакаҳои иҷтимоии интернет эълом хоҳам дошт. Мутаассифона, аз даҳаи дувуми асри ХХ ба ҷуз як китоб дигар маводе пайдо накардам. Аввалин баргае, ки ба чашмам хӯрд, марбут ба “Панднома”- и шайх Фаридуддини Аттор  буд (дар нусхаи дигар номи “Ҳамди беҳад”- ро гирифтааст). Китоб дузабона, яъне тоҷикӣ ва тоторист. Байтҳо аввал ба забони тоҷикӣ ва аз поён тарҷумаи онҳо ба забони тоторӣ оварда шудааст. Аз таҷриба медонем, ки чунин услуби овардани матн ва тарҷума бештар ба хотири забономӯзӣ сурат мегирад. Ҳамин барои мо далел аст ақида намоем, ки тоторҳо дар он даврон барои донистани забони тоҷикӣ таваҷҷуҳ ва мароқ  доштанд. Баъдан, аз суҳбат бо калонсолони муқимӣ мо итминон ҳосил намудем, ки дар андешаи хеш хато накардаем. Зеро дар миёни тоторҳо онҳое, ки дар он даврон саводи динӣ доштанд, ағлаб хатмкунандаҳои мадрасаҳои Бухоро будаанд ва барои аз худ кардани забони тоҷикӣ саъю кӯшиш доштанд.
Ҷузваи дигаре, ки ба дасти мо расид, “Як ҳикоят” ном дорад ва он назм буда, ҳамагӣ аз ҳашт саҳифа иборат аст ва 23 феврали соли 1905 дар матбааи “Бародарон Каримовҳо” нашр гаштааст. 
Китоби дигаре, ки ёфтем, “Насиҳати ҳукамо” ном дошта, аз 321 саҳифа иборат аст. Муаллиф надорад. Он низ бо ду забон, тоҷикӣ ва тоторӣ нашр гардидааст. Нашраш ба охири қарни XIX рост меояд.
Аҳмад Ҳодӣ Мақсудӣ муаллифи “Ибодоти исломия”, китоби дигарест, ки пайдо намудем. Он соли 1914 дар электротипографияи шаҳри Қазон, ки “Миллат” ном дошт, ба табъ расидааст. Ҷузъи аввалаш, ки  дастраси мо гардид, муҳтавои динӣ дорад, яъне китоби ақидавист. Онро, шояд аз забони арабӣ  яке аз мударрисони Бухоро бо номи Мулло Саидаҳмад Васлии Самарқандӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Анҷоми корҳои тасҳеҳии китоб рабт ба Маҳмудхоҷа ибни Беҳбудхоҷаи Хатиб дорад...
Бо даст бурдан ба ҳар як баргаи баргадон гумон мебурдам, ки баргаи баъдӣ ба забони тоҷикӣ хоҳад буд. Мутаассифона, дигар чизе пайдо карда натавонистам. Ба ҳар ҳол бо он чи ёфтам, шукр ба ҷо овардам. Он гоҳ, ки болидарӯҳ аз китобхона берун меомадам, ин андеша аз дилам гузашт, ки мо бояд бо даст додани ҳар сафар ба хориҷ аз кишвар ҳатман аз китобхонаҳои он дидан намоем. Зеро танҳо бо ин роҳ мо метавонем дар мавриди осори чопӣ ба забони тоҷикӣ маълумоти тоза пайдо созем ва бад-ин васила саҳифаи тозаеро дар китоби таърихи матбуоти миллати шарафмандамон зам намоем.               
Сироҷиддин ИКРОМӢ,  адиб


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.04.2017    №: 81    Мутолиа карданд: 204

23.05.2017


Ҳифзи амнияти шаҳрвандон яке аз вазифаҳои асосии кормандони милитсия аст

Машварати сиёсии Тоҷикистону Австралия

27 май – оғози моҳи шарифи Рамазон

Шаҳри Душанбе ва вилояти Хатлон нақшаро иҷро карданд

Ифтитоҳи маркази иттилоотӣ дар Дарвоз

ДАНҒАРА. Афзалияти боғҳои интенсивӣ

«Бозори ҳунар» дар боғи «Ирам»

Ҷаҳон дар як сатр

Таркондани ситоди «Аҳрор аш - Шам” дар Сурия

Эммануэл Макрон Владимир Путинро дар қасри Версал мепазирад

Назарбоев бо Трампу Тиллерсон мулоқот кард

Туркманистон ба Молдова кӯдакистон туҳфа намуд

Варзиш

22.05.2017


Ярмаркаҳои ҷойҳои кор дар доираи Соли ҷавонон

ХОРУҒ. Авҷи созандагиҳо ба истиқболи ҷашни бузурги миллӣ

ТАНЗИМ. Баррасии амали қонун дар ноҳияи Бохтар

Ҷаҳон дар як сатр

Риёз қароргоҳи маркази мубориза бо ғояи экстремистӣ

Ҷангиён аз шаҳри Хомс пурра бароварда шуданд

Ташкили боз як воситаи алоқаи низомии ИМА ва Русия дар Сурия

Эҳтимоли аз музокирот оид ба «Брексит» даст кашидани Лондон

Парвоз дар «аэромобил» аз таксӣ қимат нахоҳад шуд

20.05.2017


Мулоқоти Сироҷиддин Аслов ва Жан Асселборн

Густариши ҳамкориҳо бо Конфедератсияи Швейтсария

Фестивали расму оин ва таомҳои миллии кишварҳои хориҷӣ дар Душанбе

Яъқуби Ҳикматулло – барандаи ҷоизаи адабии ба номи Ашӯр Сафар

ҚАДРДОНИИ ҶАВОНОН ДАР ХУҶАНД

Ҷаҳон дар як сатр

Трамп: «Дар таърих ноодилонатарин муносибат бо ман шуда истодааст»

Боздошти гумонбарҳо дар омодасозии кирдори террористӣ дар Лондон

Муборизаи муштараки роҳҳои оҳани кишварҳои ИДМ бо киберҳамлаҳо

Роҳандозии истифодаи бехатари интернет дар макотиби Русия

Чоряк миллиард сокини Замин маводи мухаддир истеъмол мекунад

Гӯшаи кишоварз


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед