logo

фарҳанг

ҚАЗОН. ДАР ҶУСТУҶӮИ КИТОБҲОИ ТОҶИКӢ

Соли 2016  ҳангоми сафар ба Ҷумҳурии Тотористон, ба Палатаи китобҳои ин кишвар (дар шаҳри  Қазон) рафтам. Мурод аз ташрифам ба ин махзани матбуот, пеш аз ҳама, пайдо кардани осори чопӣ ба забони тоҷикӣ буд. Зеро воқиф аз он будам, ки то таъсиси нахустчопхонаи калон дар кишварамон  собиқ Матбааи № 1 ном дошт, ҳоло ҶСШК “Матбуот” ном гирифта, ки бунёдаш ба соли 1933 рост меояд ва мардум “Хонаи матбуот” - аш хонанд), баъзе аз осори чопии мо дар шаҳрҳои Русия, аз ҷумла Қазон ба нашр мерасиданд.

Чун матлабамро ба маъмурини ин коргоҳ иброз намудам, бо итминон гуфтанд, ки ба забони тоҷикӣ ҳеҷ мавод надоранд ва маслиҳат доданд, ки ба Китобхонаи миллӣ равам. Баъди анҷоми корҳои бақайдгирӣ моро ба ошёнаи дуюм роҳнамоӣ карданд. Чун паси миз нишастам ва баргаҳои дар ихтиёрам гузоштаро аз назар мегузаронидам, эҳсоси ҷолибе фароям гирифта буд ва умед доштам, ки тозатарин иттилоъро доир ба матбуоти тоҷик пайдо хоҳам кард ва фаврӣ ин муждаро тавассути шабакаҳои иҷтимоии интернет эълом хоҳам дошт. Мутаассифона, аз даҳаи дувуми асри ХХ ба ҷуз як китоб дигар маводе пайдо накардам. Аввалин баргае, ки ба чашмам хӯрд, марбут ба “Панднома”- и шайх Фаридуддини Аттор  буд (дар нусхаи дигар номи “Ҳамди беҳад”- ро гирифтааст). Китоб дузабона, яъне тоҷикӣ ва тоторист. Байтҳо аввал ба забони тоҷикӣ ва аз поён тарҷумаи онҳо ба забони тоторӣ оварда шудааст. Аз таҷриба медонем, ки чунин услуби овардани матн ва тарҷума бештар ба хотири забономӯзӣ сурат мегирад. Ҳамин барои мо далел аст ақида намоем, ки тоторҳо дар он даврон барои донистани забони тоҷикӣ таваҷҷуҳ ва мароқ  доштанд. Баъдан, аз суҳбат бо калонсолони муқимӣ мо итминон ҳосил намудем, ки дар андешаи хеш хато накардаем. Зеро дар миёни тоторҳо онҳое, ки дар он даврон саводи динӣ доштанд, ағлаб хатмкунандаҳои мадрасаҳои Бухоро будаанд ва барои аз худ кардани забони тоҷикӣ саъю кӯшиш доштанд.
Ҷузваи дигаре, ки ба дасти мо расид, “Як ҳикоят” ном дорад ва он назм буда, ҳамагӣ аз ҳашт саҳифа иборат аст ва 23 феврали соли 1905 дар матбааи “Бародарон Каримовҳо” нашр гаштааст. 
Китоби дигаре, ки ёфтем, “Насиҳати ҳукамо” ном дошта, аз 321 саҳифа иборат аст. Муаллиф надорад. Он низ бо ду забон, тоҷикӣ ва тоторӣ нашр гардидааст. Нашраш ба охири қарни XIX рост меояд.
Аҳмад Ҳодӣ Мақсудӣ муаллифи “Ибодоти исломия”, китоби дигарест, ки пайдо намудем. Он соли 1914 дар электротипографияи шаҳри Қазон, ки “Миллат” ном дошт, ба табъ расидааст. Ҷузъи аввалаш, ки  дастраси мо гардид, муҳтавои динӣ дорад, яъне китоби ақидавист. Онро, шояд аз забони арабӣ  яке аз мударрисони Бухоро бо номи Мулло Саидаҳмад Васлии Самарқандӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Анҷоми корҳои тасҳеҳии китоб рабт ба Маҳмудхоҷа ибни Беҳбудхоҷаи Хатиб дорад...
Бо даст бурдан ба ҳар як баргаи баргадон гумон мебурдам, ки баргаи баъдӣ ба забони тоҷикӣ хоҳад буд. Мутаассифона, дигар чизе пайдо карда натавонистам. Ба ҳар ҳол бо он чи ёфтам, шукр ба ҷо овардам. Он гоҳ, ки болидарӯҳ аз китобхона берун меомадам, ин андеша аз дилам гузашт, ки мо бояд бо даст додани ҳар сафар ба хориҷ аз кишвар ҳатман аз китобхонаҳои он дидан намоем. Зеро танҳо бо ин роҳ мо метавонем дар мавриди осори чопӣ ба забони тоҷикӣ маълумоти тоза пайдо созем ва бад-ин васила саҳифаи тозаеро дар китоби таърихи матбуоти миллати шарафмандамон зам намоем.               
Сироҷиддин ИКРОМӢ,  адиб


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.04.2017    №: 81    Мутолиа карданд: 344

14.11.2017


Ҷаласаи якҷояи тадорукоти чорабиниҳои байналмилалӣ

Мулоқоти Сироҷиддин Аслов ва Эрлан Абдилдаев

Таъсиси шабакаи нави телевизионӣ

Бизнес - форуми соҳибкорони Тоҷикистону Ҳиндустон баргузор хоҳад гашт

Ҷаҳон дар як сатр

Ҳалокати беш аз 450 нафар аз заминҷунбӣ дар Эрон

Трамп ҷонибдори сабуксозии таҳримоти зиддирусӣ

Занон ва кӯдаконро аз Сурия ба Грозний оварданд

Коршиносон кишварҳоеро ном гирифтанд, ки аз тағйироти иқлим бештар зарар диданд

Чин. Минтақаи политсияро роботҳо «забт карданд»

13.11.2017


Ҷаҳон дар як сатр

Путин ва Трамп кишварҳои дунёро ба афзунсозии ёрӣ ба Сурия даъват карданд

Трамп қазияи «дахолати русӣ» - ро монеаи сунъии муносибатҳо номид

Пазироии Бангкок аз намояндагони СҲШ ва ЭСКАТО

Норасидтарин кӯдаки дунё дусола шуд

11.11.2017


Баррасии масъалаи истифодаи технологияҳои инноватсионӣ дар соҳаи роҳсозӣ

Тасвиби Ёддошти тафоҳум байни Вазорати мудофиа ва САҲА

Вохӯрӣ бо Мирча Чиопрага

Ҷарроҳии ройгони кӯдакон ва наврасон

ФУТБОЛ. Тими ҷавонони кишвар ба Чемпионати Осиё роҳхат гирифт

09.11.2017


Мулоқоти Сироҷиддин Аслов ва Муҳаммад Ҷавод Зариф

Баррасии масоили ҳамкории минтақавӣ дар соҳаи назорати маводи нашъаовар

Таҷлили Рӯзи милитсия дар Тоҷикобод

Роҳсозони ИДМ дар Душанбе ҷамъ омаданд

ФУТБОЛ. Ин бор миёни бонувон

Ҷаҳон дар як сатр

Путин ва Трамп дар ҳамоиши АТЭС қазияи ҶХДК - ро баррасӣ мекунанд

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «Давлати исломӣ»-ро ба муҳосира гирифт

СММ давлатҳои арабро ба лағви муҳосираи Яман даъват намуд

Столтенберг: «Пас аз торумори «ДИ» амалҳои террористӣ дар Аврупо ва ИМА эҳтимол доранд»

Маҳви 54 ҳазор ҷангӣ дар Сурия

Дар Арабистони Саудӣ 800 миллиард долларро мусодира мекунанд

06.11.2017


Шукурҷон Зуҳуров ҳайати Парлумони Аврупоро ба ҳузур пазируфт

Тақвияти ҳамкориҳо бо Япония


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед