logo

фарҳанг

ҚАЗОН. ДАР ҶУСТУҶӮИ КИТОБҲОИ ТОҶИКӢ

Соли 2016  ҳангоми сафар ба Ҷумҳурии Тотористон, ба Палатаи китобҳои ин кишвар (дар шаҳри  Қазон) рафтам. Мурод аз ташрифам ба ин махзани матбуот, пеш аз ҳама, пайдо кардани осори чопӣ ба забони тоҷикӣ буд. Зеро воқиф аз он будам, ки то таъсиси нахустчопхонаи калон дар кишварамон  собиқ Матбааи № 1 ном дошт, ҳоло ҶСШК “Матбуот” ном гирифта, ки бунёдаш ба соли 1933 рост меояд ва мардум “Хонаи матбуот” - аш хонанд), баъзе аз осори чопии мо дар шаҳрҳои Русия, аз ҷумла Қазон ба нашр мерасиданд.

Чун матлабамро ба маъмурини ин коргоҳ иброз намудам, бо итминон гуфтанд, ки ба забони тоҷикӣ ҳеҷ мавод надоранд ва маслиҳат доданд, ки ба Китобхонаи миллӣ равам. Баъди анҷоми корҳои бақайдгирӣ моро ба ошёнаи дуюм роҳнамоӣ карданд. Чун паси миз нишастам ва баргаҳои дар ихтиёрам гузоштаро аз назар мегузаронидам, эҳсоси ҷолибе фароям гирифта буд ва умед доштам, ки тозатарин иттилоъро доир ба матбуоти тоҷик пайдо хоҳам кард ва фаврӣ ин муждаро тавассути шабакаҳои иҷтимоии интернет эълом хоҳам дошт. Мутаассифона, аз даҳаи дувуми асри ХХ ба ҷуз як китоб дигар маводе пайдо накардам. Аввалин баргае, ки ба чашмам хӯрд, марбут ба “Панднома”- и шайх Фаридуддини Аттор  буд (дар нусхаи дигар номи “Ҳамди беҳад”- ро гирифтааст). Китоб дузабона, яъне тоҷикӣ ва тоторист. Байтҳо аввал ба забони тоҷикӣ ва аз поён тарҷумаи онҳо ба забони тоторӣ оварда шудааст. Аз таҷриба медонем, ки чунин услуби овардани матн ва тарҷума бештар ба хотири забономӯзӣ сурат мегирад. Ҳамин барои мо далел аст ақида намоем, ки тоторҳо дар он даврон барои донистани забони тоҷикӣ таваҷҷуҳ ва мароқ  доштанд. Баъдан, аз суҳбат бо калонсолони муқимӣ мо итминон ҳосил намудем, ки дар андешаи хеш хато накардаем. Зеро дар миёни тоторҳо онҳое, ки дар он даврон саводи динӣ доштанд, ағлаб хатмкунандаҳои мадрасаҳои Бухоро будаанд ва барои аз худ кардани забони тоҷикӣ саъю кӯшиш доштанд.
Ҷузваи дигаре, ки ба дасти мо расид, “Як ҳикоят” ном дорад ва он назм буда, ҳамагӣ аз ҳашт саҳифа иборат аст ва 23 феврали соли 1905 дар матбааи “Бародарон Каримовҳо” нашр гаштааст. 
Китоби дигаре, ки ёфтем, “Насиҳати ҳукамо” ном дошта, аз 321 саҳифа иборат аст. Муаллиф надорад. Он низ бо ду забон, тоҷикӣ ва тоторӣ нашр гардидааст. Нашраш ба охири қарни XIX рост меояд.
Аҳмад Ҳодӣ Мақсудӣ муаллифи “Ибодоти исломия”, китоби дигарест, ки пайдо намудем. Он соли 1914 дар электротипографияи шаҳри Қазон, ки “Миллат” ном дошт, ба табъ расидааст. Ҷузъи аввалаш, ки  дастраси мо гардид, муҳтавои динӣ дорад, яъне китоби ақидавист. Онро, шояд аз забони арабӣ  яке аз мударрисони Бухоро бо номи Мулло Саидаҳмад Васлии Самарқандӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума кардааст. Анҷоми корҳои тасҳеҳии китоб рабт ба Маҳмудхоҷа ибни Беҳбудхоҷаи Хатиб дорад...
Бо даст бурдан ба ҳар як баргаи баргадон гумон мебурдам, ки баргаи баъдӣ ба забони тоҷикӣ хоҳад буд. Мутаассифона, дигар чизе пайдо карда натавонистам. Ба ҳар ҳол бо он чи ёфтам, шукр ба ҷо овардам. Он гоҳ, ки болидарӯҳ аз китобхона берун меомадам, ин андеша аз дилам гузашт, ки мо бояд бо даст додани ҳар сафар ба хориҷ аз кишвар ҳатман аз китобхонаҳои он дидан намоем. Зеро танҳо бо ин роҳ мо метавонем дар мавриди осори чопӣ ба забони тоҷикӣ маълумоти тоза пайдо созем ва бад-ин васила саҳифаи тозаеро дар китоби таърихи матбуоти миллати шарафмандамон зам намоем.               
Сироҷиддин ИКРОМӢ,  адиб


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.04.2017    №: 81    Мутолиа карданд: 300
25.07.2017


Тасдиқи нақшаи чорабиниҳои Ҷашни 26-солагии Истиқлолияти давлатӣ

Мулоқоти Низомиддин Зоҳидӣ ва Квон Ён У

Густариши ҳамкориҳои гуногунҷанба матраҳ гашт

Роҳи Кӯлоб – Қалъаи Хумб – Мурғоб – Қароқум боз шуд

ВАЗОРАТИ КОРҲОИ ДОХИЛӢ. Наздики 900 ҷиноят ошкор шуд

Қарзи истифодабарандагони об ба 95,5 миллион сомонӣ расид

ИСТАРАВШАН. Саноат рӯ ба беҳбудӣ

РОҒУН. Афзалият ба маориф

Қарзи бонкҳо 34 дарсад коҳиш ёфт

24.07.2017


Ҷоришавии низоми пардохти электронӣ

Иштироки Неъматулло Ҳикматуллозода дар чорабинии махсуси СММ

Баррасии сатҳи хизматрасонӣ

Таъсиси Шабакаи ягонаи иттилоотии ҷумҳуриявии БДА

Парвандаҳои иқтисодӣ нисбат ба соли гузашта зиёд шудаанд

Ш. Орумбекзода: "Дар соҳаи фарҳанг ҳанӯз мушкилот зиёданд"

Нақшаи андоз 102,1 дарсад таъмин гардид

ДМИТ. Теъдоди аълохонон меафзояд

ДОНИШКАДАИ ИСЛОМӢ. Бурдҳо ва бохтҳо

10 медали тиллои дастпарварони ДТҶТ

22.07.2017


Густариши ҳамкориҳо бо Олмон

Содироти маҳсулот ба маблағи беш аз 230 миллион доллар

Таҷдиди НБО Қайроққум моҳи сентябр оғоз мегардад

ЛАХШ. Беш аз 750 ҳазор сомонӣ барои зарардидагон

20.07.2017


Ширкати Неъматулло Ҳикматуллозода дар Форуми сиёсии сатҳи баланд

Мулоқоти Шерхон Салимзода ва Александр Конюк

Намоишгоҳи «Тоҷикистон – 2017» баргузор мешавад

«Лола» ва «Садо» ба Чин мераванд

Картошка арзон мешавад?

ҚАДРИ МЕҲНАТ. Маоши миёна беш аз 1200 сомонӣ

ВАҲДАТ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ

ДДЗТ. Аз озмунҳои байналмилалӣ то ҳамкориҳои хориҷӣ

19.07.2017


Мулоқоти Неъматулло Ҳикматуллозода ва Кристиа Фриланд

Коҳиши воридот ва афзоиши содирот

Коҳиши воридот ва афзоиши содирот

Даромади софи бонк ба 15 миллион сомонӣ расид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед