logo

фарҳанг

ЁФТАНИҲО. МО БА ОН ЧӢ ГУНА МУНОСИБАТ МЕКУНЕМ?

Ҷойи таассуф аст, ки посухи мо дар маҷмӯъ дар ин маврид мусбат нест. Ҳарчанд ки бояд мусбат бошад. Чаро? Чунки фарҳанги волои миллии динии мо дар дарозои асрҳо мардумро дар рӯҳияи адолатхоҳию адолатгустарӣ тарбия намудааст. Ва миллати моро ҷаҳониён ба василаи ин амали нек, ҷавонмардӣ дӯст медоштанду медоранд. Магар аз матбуоти кишварҳои дигар нахондаем, аз телевизиони онҳо надидаву нашунидаем, ки намояндагон, озодагони миллати мо ҳамёнҳои пур аз пулро ёфтаву ба соҳибонашон ва ё мақомоти дахлдор додаанд? Метавон дар ин хусус мисолҳои зиёд овард. Аммо он чӣ аён аст, ҳоҷат ба баён нест. Аслан,  ин ҳама ҳақиқатест, ки исботро намехоҳад.
Таассуфи ин ҷониб аз он аст, ки ҳақиқату сифатҳои нек ва ин гуна қонунҳои навиштаву нонавишта аз миён оҳиста-оҳиста, яъне ба тадриҷ меравад. Ва ин масъала, ки дар асл басо муҳим аст, камтар касонро ба изтироб меорад. Чаро намеандешем, ки бо ин бемасъулиятӣ, бетафовутӣ дар харобии бунёди фарҳанги миллию динии худ саҳм мегирем, саҳме бузург, саҳме чашмрас? Пасиниён аз мо чӣ ибрат хоҳанд гирифт?
Чанд рӯз пештар буд, ки як ронандаи нақлиёти боркаш аз он гилаву шикоят менамуда, ки нафаре ҳуҷҷатҳои ронандагияшро ёфтаву бар ивази он аз ӯ ду ҳазор сомонӣ талаб кардааст. Албатта, аз рӯи шарҳу тавзеҳаш метавонистааст, ки ин ҳуҷҷатро ба пуррагӣ аз нав намояд, он ҳам дар як ҳазору панҷсад сомонӣ, аммо ташвишу нигарониҳои зиёд дорад.
Миёни ин ронанда ва он нафаре, ки ҳуҷҷатҳои ронандагиро ёфтааст, савдо сурат гирифтааст. Ин қадар муваффақ шудааст, ки ин нархи муқаррарнамудаи ӯро ба сад сомонӣ поён бифарорад. Албатта, ҷойи тааҷҷуб ва нигаронист. Он мард, ки ин ҳуҷҷатҳоро ёфтааст, зиёӣ мебошад ва дар як ниҳоди болоӣ фаъолият мекунад. Аз рӯи вазифае, ки ишғол кардааст, бояд ҳуҷҷатҳоро ба соҳибаш бе талаб кардани маблағи муайяни пулӣ баргардонад. Ба ҷуз ин, ин гуна нархномаро кӣ ихтирову қабул кардааст, то пардохти он ҳатмӣ бошад?
Пешиниён агар чизеро ба тасодуф пайдо мекарданд ё худ меёфтанд, хобу хӯр ва роҳаташонро аз даст медоданд, то зуд соҳиби молро биёбанд. Ва, албатта, ба амонат ҳаргиз хиёнат намекарданд. Ҳар чи зудтар эълон менамуданд, мегуфтанд, ки чунин ё чунон чизеро ёфтаанд. Суроғаи хонаву ҷойи корашонро низ баён медоштанд, то соҳиби чизи гумшуда дар ёфтанашон ранҷи зиёд накашад. Дар ивази ин ёфтаниҳо аз соҳибаш чизе талаб намекарданд. Дар ин маврид чандин ҳадисро ривоят кардаанд. Барои мисол ба яке аз онҳо иктифо менамоем. Аз  ин як ҳам ҳақиқат рӯшани рӯшан мегардад. Он дар «Саҳеҳ» - и Албухорӣ аст, дар «Китоби ёфтаниҳо». Тибқи ин ҳадис, ҳамчунин, агар соҳиби моли гумшуда нишонаи молашро гуфт, мол барояш дода мешавад. Ҳамин тавр, аз Убай ибни Каъб (рз) ривоят аст, ки гуфт: Ҳамёне ёфтам, ки дар он сад динор буд. Онро назди Пайғамбари Худо (с) овардам. Фармуданд: «Як сол онро суроғ бидеҳ!». Як сол онро суроғ додам ва касеро, ки онро бишносад, наёфтам. Дубора наздашон омадам. Фармуданд: «Як соли дигар онро суроғ бидеҳ!». Як соли дигар онро суроғ додам, вале касеро, ки онро бишносад, наёфтам. Барои бори савум наздашон омадам ва фармуданд: «Зарфи он ва миқдори он ва сарбанди онро ҳифз кун, агар соҳибаш омад (молашро ба вай бидеҳ!) ва агар наёмад, аз он истифода кун!».
Сад динор дар он рӯзгор моли зиёд маҳсуб мешуд. Масъулият низ кам набуд. Ин ҳукму амр ва ҳидояту раҳнамоӣ дар ҳама давру замон пойдор буд. Ин марди шикастанафс ду сол дар суроғи соҳиби мол буд, аммо ӯро пайдо накард. Бо вуҷуди ин аз рӯи ин ҳидояти дуруст агар соҳибашро пас аз чанд сол ҳам биёбад, бар ӯ зарур аст, ки моли ёфтаашро баргардонад. Табиист, ки ёбандаи мол, ё худ ҳамён дар андешаи ёфтани соҳиби он мебошад, на барои як сол, балки барои тамоми умр.
Дар панду андарзномаҳои ниёгонамон низ ин масъала ҳамеша таъкид мешавад. Онҳо дар ин маврид ба хотири ибрати дигарон мисолҳои зиёд, ки аз ахлоқи ҳамидаи пешиниён гувоҳӣ медиҳанд, овардаанд. Пас чаро мо имрӯз низ аз онҳо пайравӣ накунем?
Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.05.2017    №: 88    Мутолиа карданд: 251
22.07.2017


Густариши ҳамкориҳо бо Олмон

Содироти маҳсулот ба маблағи беш аз 230 миллион доллар

Таҷдиди НБО Қайроққум моҳи сентябр оғоз мегардад

ЛАХШ. Беш аз 750 ҳазор сомонӣ барои зарардидагон

20.07.2017


Ширкати Неъматулло Ҳикматуллозода дар Форуми сиёсии сатҳи баланд

Мулоқоти Шерхон Салимзода ва Александр Конюк

Намоишгоҳи «Тоҷикистон – 2017» баргузор мешавад

«Лола» ва «Садо» ба Чин мераванд

Картошка арзон мешавад?

ҚАДРИ МЕҲНАТ. Маоши миёна беш аз 1200 сомонӣ

ВАҲДАТ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ

ДДЗТ. Аз озмунҳои байналмилалӣ то ҳамкориҳои хориҷӣ

19.07.2017


Мулоқоти Неъматулло Ҳикматуллозода ва Кристиа Фриланд

Коҳиши воридот ва афзоиши содирот

Коҳиши воридот ва афзоиши содирот

Даромади софи бонк ба 15 миллион сомонӣ расид

Ба Кодекси мурофиавии иқтисодӣ тағйирот ворид мешавад

Масъулияти аҳолӣ дар ҳалли масъалаҳои экологӣ баланд мегардад

18.07.2017


Ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии давлатҳои аъзои СААД

Мулоқот бо губернатори Токио

Машқҳои стратегии зиддитеррористӣ дар ВМКБ

«Мушкилкушо» ва «Комил» ба Қазон мераванд

Мурофиаҳои сайёри судӣ омили баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон

Инвентаризатсияи заминҳо ба охир расид

ВАРЗОБ. Чорводорӣ рӯ ба беҳбудӣ

НАФАҚА. Камбудиҳо бартараф мешаванд

Варзиш

17.07.2017


Мулоқоти Қоҳир Расулзода ва Саид Оғо

Вохӯрӣ бо роҳбари минтақавии Хазинаи кӯдакони СММ

Баргузории ҷаласаи Комиссияи байниҳукуматӣ оид ба ҳамкориҳои иқтисодию тиҷоратӣ

Баррасии роҳу усулҳои мубориза бо коррупсия

Дарёфти 1010 тонна маҳсулоти ғайристандартӣ

Бехатарии саноатӣ ва ҷавобгарии 182 шахси масъул

Рӯйхати сиёҳ вуҷуд надорад

15.07.2017


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо рафъи оқибатҳои офати табиӣ ва сохтмони роҳ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед