logo

фарҳанг

ЁФТАНИҲО. МО БА ОН ЧӢ ГУНА МУНОСИБАТ МЕКУНЕМ?

Ҷойи таассуф аст, ки посухи мо дар маҷмӯъ дар ин маврид мусбат нест. Ҳарчанд ки бояд мусбат бошад. Чаро? Чунки фарҳанги волои миллии динии мо дар дарозои асрҳо мардумро дар рӯҳияи адолатхоҳию адолатгустарӣ тарбия намудааст. Ва миллати моро ҷаҳониён ба василаи ин амали нек, ҷавонмардӣ дӯст медоштанду медоранд. Магар аз матбуоти кишварҳои дигар нахондаем, аз телевизиони онҳо надидаву нашунидаем, ки намояндагон, озодагони миллати мо ҳамёнҳои пур аз пулро ёфтаву ба соҳибонашон ва ё мақомоти дахлдор додаанд? Метавон дар ин хусус мисолҳои зиёд овард. Аммо он чӣ аён аст, ҳоҷат ба баён нест. Аслан,  ин ҳама ҳақиқатест, ки исботро намехоҳад.
Таассуфи ин ҷониб аз он аст, ки ҳақиқату сифатҳои нек ва ин гуна қонунҳои навиштаву нонавишта аз миён оҳиста-оҳиста, яъне ба тадриҷ меравад. Ва ин масъала, ки дар асл басо муҳим аст, камтар касонро ба изтироб меорад. Чаро намеандешем, ки бо ин бемасъулиятӣ, бетафовутӣ дар харобии бунёди фарҳанги миллию динии худ саҳм мегирем, саҳме бузург, саҳме чашмрас? Пасиниён аз мо чӣ ибрат хоҳанд гирифт?
Чанд рӯз пештар буд, ки як ронандаи нақлиёти боркаш аз он гилаву шикоят менамуда, ки нафаре ҳуҷҷатҳои ронандагияшро ёфтаву бар ивази он аз ӯ ду ҳазор сомонӣ талаб кардааст. Албатта, аз рӯи шарҳу тавзеҳаш метавонистааст, ки ин ҳуҷҷатро ба пуррагӣ аз нав намояд, он ҳам дар як ҳазору панҷсад сомонӣ, аммо ташвишу нигарониҳои зиёд дорад.
Миёни ин ронанда ва он нафаре, ки ҳуҷҷатҳои ронандагиро ёфтааст, савдо сурат гирифтааст. Ин қадар муваффақ шудааст, ки ин нархи муқаррарнамудаи ӯро ба сад сомонӣ поён бифарорад. Албатта, ҷойи тааҷҷуб ва нигаронист. Он мард, ки ин ҳуҷҷатҳоро ёфтааст, зиёӣ мебошад ва дар як ниҳоди болоӣ фаъолият мекунад. Аз рӯи вазифае, ки ишғол кардааст, бояд ҳуҷҷатҳоро ба соҳибаш бе талаб кардани маблағи муайяни пулӣ баргардонад. Ба ҷуз ин, ин гуна нархномаро кӣ ихтирову қабул кардааст, то пардохти он ҳатмӣ бошад?
Пешиниён агар чизеро ба тасодуф пайдо мекарданд ё худ меёфтанд, хобу хӯр ва роҳаташонро аз даст медоданд, то зуд соҳиби молро биёбанд. Ва, албатта, ба амонат ҳаргиз хиёнат намекарданд. Ҳар чи зудтар эълон менамуданд, мегуфтанд, ки чунин ё чунон чизеро ёфтаанд. Суроғаи хонаву ҷойи корашонро низ баён медоштанд, то соҳиби чизи гумшуда дар ёфтанашон ранҷи зиёд накашад. Дар ивази ин ёфтаниҳо аз соҳибаш чизе талаб намекарданд. Дар ин маврид чандин ҳадисро ривоят кардаанд. Барои мисол ба яке аз онҳо иктифо менамоем. Аз  ин як ҳам ҳақиқат рӯшани рӯшан мегардад. Он дар «Саҳеҳ» - и Албухорӣ аст, дар «Китоби ёфтаниҳо». Тибқи ин ҳадис, ҳамчунин, агар соҳиби моли гумшуда нишонаи молашро гуфт, мол барояш дода мешавад. Ҳамин тавр, аз Убай ибни Каъб (рз) ривоят аст, ки гуфт: Ҳамёне ёфтам, ки дар он сад динор буд. Онро назди Пайғамбари Худо (с) овардам. Фармуданд: «Як сол онро суроғ бидеҳ!». Як сол онро суроғ додам ва касеро, ки онро бишносад, наёфтам. Дубора наздашон омадам. Фармуданд: «Як соли дигар онро суроғ бидеҳ!». Як соли дигар онро суроғ додам, вале касеро, ки онро бишносад, наёфтам. Барои бори савум наздашон омадам ва фармуданд: «Зарфи он ва миқдори он ва сарбанди онро ҳифз кун, агар соҳибаш омад (молашро ба вай бидеҳ!) ва агар наёмад, аз он истифода кун!».
Сад динор дар он рӯзгор моли зиёд маҳсуб мешуд. Масъулият низ кам набуд. Ин ҳукму амр ва ҳидояту раҳнамоӣ дар ҳама давру замон пойдор буд. Ин марди шикастанафс ду сол дар суроғи соҳиби мол буд, аммо ӯро пайдо накард. Бо вуҷуди ин аз рӯи ин ҳидояти дуруст агар соҳибашро пас аз чанд сол ҳам биёбад, бар ӯ зарур аст, ки моли ёфтаашро баргардонад. Табиист, ки ёбандаи мол, ё худ ҳамён дар андешаи ёфтани соҳиби он мебошад, на барои як сол, балки барои тамоми умр.
Дар панду андарзномаҳои ниёгонамон низ ин масъала ҳамеша таъкид мешавад. Онҳо дар ин маврид ба хотири ибрати дигарон мисолҳои зиёд, ки аз ахлоқи ҳамидаи пешиниён гувоҳӣ медиҳанд, овардаанд. Пас чаро мо имрӯз низ аз онҳо пайравӣ накунем?
Абдулқодири РАҲИМ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.05.2017    №: 88    Мутолиа карданд: 558

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал

ХАТЛОН. Таъсиси 31 корхона дар 6 моҳ

МАРКАЗИ ТАДҚИҚОТИ СТРАТЕГӢ. Ҳамкориҳо самар медиҳанд

"ТОҶИК ЭЙР". Парвозҳо аз нав шурӯъ гаштанд

Таъсиси 26 ширкати сайёҳӣ дар ним сол

ДДК. Шумораи омӯзгорони унвондор меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

ВАЗОРАТИ МЕҲНАТ, МУҲОҶИРАТ ВА ШУҒЛИ АҲОЛӢ. Музди миёнаи меҳнат – 1350 сомонӣ

ТИББИ ОИЛАВӢ МУҲИМТАРИН РУКНИ ТАНДУРУСТӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед