logo

иҷтимоиёт

НУСРАТУЛЛО МАХСУМ ВА МУҲОҶИРАТИ ДОХИЛӢ

Баҳори соли 1930 шумораи хоҷагиҳои ҷамоавӣ дар Тоҷикистон рӯ ба афзоиш овард. Ибтидо ширкатҳои коркарди муштараки замин (ТОЗ) - ҳо, ки барои таъсиси колхозҳои оянда асос мегузоштанд, фаъол гардиданд. Акнун деҳқонони тоҷик соҳиби трактор мегардиданд, ки ба ин васила мушкилоташон осон мешуд. Оғози соли 1931 шумораи тракторҳои деқонони тоҷик ба 1085 адад расид. Аммо, ҳанӯз дар водиҳо қувваи корӣ намерасид. Дар навоҳии кӯҳистони Кӯлобу Ғарм ва водии Вахё шумораи аҳолӣ зиёд буд. Дар ин манотиқ таъмини аҳолӣ бо маводи ғизоӣ рӯ ба мушкилӣ овард. Кумитаи Иҷроияи Марказии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон бо сарварии Нусратулло Махсум 9 феврали соли 1930 ба кишоварзони мамлакат Муроҷиатнома қабул кард ва онҳоро барои обод кардани гӯшаҳои харобазори кишвар даъват намуд. Дар ин ҳуҷҷати муҳим зарурати муҳоҷирати меҳнатӣ бори дигар таъкид мешуд. Тамоми ҳизбиён ва мансабдорони давлатӣ вазифадор шуданд, ки ҳақиқати ҳолро ба кишоварзон фаҳмонанд.
Анҷумани чоруми шӯроҳои Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон, ки моҳи феврали соли 1930 баргузор гардид, бори дигар масъалаи мазкурро мавриди муҳокима қарор дод. Ин масъала дар маърӯзаи ҳисоботии раиси КИМ-и Ҷумҳурии Шӯравии Тоҷикистон Нусратулло Махсум мавриди гуфтугӯи ҷиддӣ қарор гирифт. Нусратулло Махсум дар маърӯзааш роҳбарони ҳукуматҳои маҳаллиро танқид карда, аз он изҳори норозигӣ намуд, ки роҳбарони ҳукуматҳо барои беҳтар намудани шароити зиндагии муҳоҷирони меҳнатӣ дар ҷойҳои нави истиқоматашон диққати ҷиддӣ намедиҳанд. Сабаб ҳамин аст, ки як қисми муҳоҷирон ба мушкилот тоб наоварда, дубора ба зодгоҳи хеш бармегарданд. Бо чунин роҳбарони бепарво, ки дар мансабҳои давлатӣ ифои вазифа мекунанду ғами халқи заҳматкашро намехӯранд, муросо кардан мумкин нест.
- Агар мо то имрӯз, - таъкид кард Нусратулло Махсум, - муҳоҷирони меҳнатиро бештар аз навоҳии Қаротегину Дарвоз меовардем, зарур мешуморам, ки дар оянда ҷуғрофияро васеъ кунем. Яъне муҳоҷирони меҳнатиро аз дигар гӯшаву канори ҷумҳуриамон бояд ба обод намудани гӯшаҳои нообод сафарбар намоем.
- Вазифаи умдатарини Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои наздик аз он иборат аст, ки заминҳои кишти пахтаро ба 166 ҳазор гектар расонад. Барои иҷрои ин вазифа, масъалаи ба кор андохтани заминҳои нав ва ба он ҷо кӯчондани деҳқонони камзамину безамин бояд ҳалли худро ёбад. Агар намояндагони маҳаллии ҳокимият ба масъалаи татбиқи муҳоҷирати дохилӣ аҳамияти лозимӣ надиҳанд ва бархе аз онҳо зидди ин чорабинӣ амал кунанд, ин чунин маъно дорад, ки эшон муқобили нақшаву вазифаҳои иҷтимоӣ - иқтисодии давлат ва беҳтар намудани шароити зиндагонии деҳқонони камзамину безамин мебошанд, - иброз дошт Нусратулло Махсум.
Анҷумани чоруми шӯроҳои Тоҷикистон барои суръат гирифтани сохтмони иншооти обёрии Вахш такони ҷиддӣ ворид намуд. Анҷуман бо пешниҳоди Раиси КИМ-и Тоҷикистон Нусратулло Махсум «Дар бораи сохтмони Вахш» санади дахлдор қабул намуд ва дар он аҳамияти бузурги сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ доштани ин иншооти азим махсус таъкид шуд. Бо пешниҳоди мақомоти олии Ҷумҳурии Тоҷикистон иншооти Вахш дар қатори сохтмонҳои зарбдори мамлакат дохил ва барои бунёди он дар соли 1931 бист миллион сум ҷудо шуд.
КИМ ва ШКХ ҶШС Тоҷикистон 16 ноябри соли 1932 «Дар бораи муҳоҷир кардан ба Вахш» тасвибнома қабул карданд. Дар асоси он дар навбати аввали ин сохтмон, ки тирамоҳи соли 1932 оғоз ёфт, 20 ҳазор гектар замин мавриди истифода қарор дода шуд. Тибқи нақша дар майдони 4500 гектар совхозҳои нави пахтакорӣ ташкил гардида, 15000 гектар заминро барои сохтани деҳаву шаҳракҳои нав, ҷо ба ҷо намудани муҳоҷирони дохилӣ ҷудо намуда буданд. Масъулон дар давоми ду соли оянда кӯчондани 5000 хоҷагиро ба нақша гирифтанд. Ҳамин тавр, 1000 хоҷагӣ дар соли 1932 ва 4000 хоҷагӣ дар соли 1933 кӯчонда шуд.
Ба муҳоҷирон имтиёзҳои зиёд дода мешуд, то ин ки ихтиёрӣ ба ҷойҳои нави истиқомат кӯчанд. Кӯчондани муҳоҷирони нав аз навоҳии Ғарм, Қалъаи Хумб, Балҷувон, Ховалинг, Ӯротеппа (ҳоло Истаравшан), Ҳоит, Хуҷанд, Кӯлоб, Конибодом, Ашт ба роҳ монда шуд. Рафти иҷрои нақшаи муҳоҷиратро бевосита Раиси Кумитаи Иҷроияи Марказии Тоҷикистон Нусратулло Махсум таҳти назорати қатъӣ гирифта буд. Моҳи марти соли 1931 аз ноҳияҳои Ғарму Ҳоит, Ҷиргатолу Тавилдараи округи Ғарм 500 хоҷагӣ, аз ноҳияи Ӯротеппа 143 хоҷагӣ ба водии Вахш кӯчонда шуд. Дар байни ноҳияҳо Ғарм дар ҷои аввал меистод. Аз ин ноҳия 210 хоҷагии деҳқонон ихтиёрӣ ба водии Вахш рафт. Аз вилояти Фарғона ҳамон сол 968 хоҷагӣ ба Қубодиён маскун омад. Соли 1931 дар маҷмӯъ 12194 хоҷагӣ дар водии Вахш аз ҳисоби муҳоҷирон муқим гардид.
Дар анҷоми панҷсолаи якум майдони заминҳои киштшаванда дар мамлакат ба 801,1 ҳазор гектар расонда шуд. Соли 1932 дар ҷумҳурӣ 506 ҳазор сентнер пахта истеҳсол ва ҷамъоварӣ гардид. Акнун дар водии Вахш аз ҳисоби муҳоҷирони дохилӣ 13822 хоҷагӣ зиндагӣ ва кор мекард. Сохтмони мактабу дармонгоҳ, чойхонаву фароғатгоҳ, нонвойхонаву ошхона, муассисаҳои фарҳангӣ авҷ гирифт. Роҳбарияти ҷумҳурӣ барои фароҳам овардани шароити беҳтару хубтар барои сокинони водӣ тамоми чораҳои заруриро андешид.
Худододи ЗАЙНИДДИН,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 15.05.2017    №: 97-98    Мутолиа карданд: 220

22.09.2017


Мулоқоти Сироҷиддин Аслов бо Кай Микканен

Баррасии татбиқи қонун «Дар бораи таҳсилоти калонсолон»

Масоили густариши ҳамкориҳо дар соҳаи маориф матраҳ гаштанд

Ҷаласаи XVI Кумитаи ҳамкории гумрукӣ

10 комбайни нав дар шолизор

21.09.2017


Вохӯрии Сироҷиддин Аслов ва Хосе Гратсиано да Силва

Баргузории конференсияи илмӣ-назариявӣ

Баррасии тавсеаи ҳамкориҳо дар соҳаи таҳсилоти олӣ

Дар Хуросон ҳосили хуб ба даст оварданд

Теъдоди қурбониёни заминларзаи Мексика ба 230 нафар расид

Дар Арабистони Саудӣ ба иди миллӣ бори нахуст занонро даъват намуданд

Насли нави рақамӣ иқтисоди Чинро дигар мекунад

20 миллиони фонди Ди Каприо ба ҳимояи муҳити зист

Дар дунё 40 миллион дар ғуломӣ қарор дорад

20.09.2017


Мулоқоти Сироҷиддин Аслов ва Петер Сиярто

Абдулхалил Бахтиёр: «Мардуми Афғонистон аз кумакҳои халқи тоҷик сипосгузоранд»

Таҷлили 26 - солагии Истиқлолияти давлатӣ дар Япония

Дар Тошканд Рӯзҳои фарҳанги Тоҷикистон баргузор мешавад

5 – УМИН БОЗИҲОИ ОСИЁ. 14 медал дар чаҳор рӯз

«Истиқлол» боз қаҳрамони мусобиқоти футболи кишвар

Истеҳсоли асал меафзояд

ҚАЛЛОБӢ кам, вале худсарона ишғол намудани замин зиёд шудааст

Ҷаҳон дар як сатр

Дар Мексика заминларзаи мудҳиш боиси ҳалокати 139 нафар гашт

Гутерреш ҳафт хатари ҷиддӣ ба инсониятро ном бурд

ИМА дар Сурия бо Русия сабқат намекунад

Макрон: «Созишномаи Париж оид ба иқлим таҷдиди назар нахоҳад шуд»

Минагузории сарҳад бо Бангладеш

Чин ҳуқуқи моликияти зеҳнии ширкатҳои хориҷиро ҳифз мекунад

19.09.2017


Мулоқоти Сарвазир бо намояндагони ширкати «Grupo АСS»

Густариши ҳамкориҳо бо Арабистони Саудӣ

Аввалин воситаи таълимӣ оид ба сиёсати хориҷии Тоҷикистон

Баргузории Форуми байналмилалии «Помир Инвест»

Як нишасти муҳим


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед