logo

иҷтимоиёт

НУСРАТУЛЛО МАХСУМ ВА МУҲОҶИРАТИ ДОХИЛӢ

Баҳори соли 1930 шумораи хоҷагиҳои ҷамоавӣ дар Тоҷикистон рӯ ба афзоиш овард. Ибтидо ширкатҳои коркарди муштараки замин (ТОЗ) - ҳо, ки барои таъсиси колхозҳои оянда асос мегузоштанд, фаъол гардиданд. Акнун деҳқонони тоҷик соҳиби трактор мегардиданд, ки ба ин васила мушкилоташон осон мешуд. Оғози соли 1931 шумораи тракторҳои деқонони тоҷик ба 1085 адад расид. Аммо, ҳанӯз дар водиҳо қувваи корӣ намерасид. Дар навоҳии кӯҳистони Кӯлобу Ғарм ва водии Вахё шумораи аҳолӣ зиёд буд. Дар ин манотиқ таъмини аҳолӣ бо маводи ғизоӣ рӯ ба мушкилӣ овард. Кумитаи Иҷроияи Марказии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон бо сарварии Нусратулло Махсум 9 феврали соли 1930 ба кишоварзони мамлакат Муроҷиатнома қабул кард ва онҳоро барои обод кардани гӯшаҳои харобазори кишвар даъват намуд. Дар ин ҳуҷҷати муҳим зарурати муҳоҷирати меҳнатӣ бори дигар таъкид мешуд. Тамоми ҳизбиён ва мансабдорони давлатӣ вазифадор шуданд, ки ҳақиқати ҳолро ба кишоварзон фаҳмонанд.
Анҷумани чоруми шӯроҳои Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон, ки моҳи феврали соли 1930 баргузор гардид, бори дигар масъалаи мазкурро мавриди муҳокима қарор дод. Ин масъала дар маърӯзаи ҳисоботии раиси КИМ-и Ҷумҳурии Шӯравии Тоҷикистон Нусратулло Махсум мавриди гуфтугӯи ҷиддӣ қарор гирифт. Нусратулло Махсум дар маърӯзааш роҳбарони ҳукуматҳои маҳаллиро танқид карда, аз он изҳори норозигӣ намуд, ки роҳбарони ҳукуматҳо барои беҳтар намудани шароити зиндагии муҳоҷирони меҳнатӣ дар ҷойҳои нави истиқоматашон диққати ҷиддӣ намедиҳанд. Сабаб ҳамин аст, ки як қисми муҳоҷирон ба мушкилот тоб наоварда, дубора ба зодгоҳи хеш бармегарданд. Бо чунин роҳбарони бепарво, ки дар мансабҳои давлатӣ ифои вазифа мекунанду ғами халқи заҳматкашро намехӯранд, муросо кардан мумкин нест.
- Агар мо то имрӯз, - таъкид кард Нусратулло Махсум, - муҳоҷирони меҳнатиро бештар аз навоҳии Қаротегину Дарвоз меовардем, зарур мешуморам, ки дар оянда ҷуғрофияро васеъ кунем. Яъне муҳоҷирони меҳнатиро аз дигар гӯшаву канори ҷумҳуриамон бояд ба обод намудани гӯшаҳои нообод сафарбар намоем.
- Вазифаи умдатарини Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои наздик аз он иборат аст, ки заминҳои кишти пахтаро ба 166 ҳазор гектар расонад. Барои иҷрои ин вазифа, масъалаи ба кор андохтани заминҳои нав ва ба он ҷо кӯчондани деҳқонони камзамину безамин бояд ҳалли худро ёбад. Агар намояндагони маҳаллии ҳокимият ба масъалаи татбиқи муҳоҷирати дохилӣ аҳамияти лозимӣ надиҳанд ва бархе аз онҳо зидди ин чорабинӣ амал кунанд, ин чунин маъно дорад, ки эшон муқобили нақшаву вазифаҳои иҷтимоӣ - иқтисодии давлат ва беҳтар намудани шароити зиндагонии деҳқонони камзамину безамин мебошанд, - иброз дошт Нусратулло Махсум.
Анҷумани чоруми шӯроҳои Тоҷикистон барои суръат гирифтани сохтмони иншооти обёрии Вахш такони ҷиддӣ ворид намуд. Анҷуман бо пешниҳоди Раиси КИМ-и Тоҷикистон Нусратулло Махсум «Дар бораи сохтмони Вахш» санади дахлдор қабул намуд ва дар он аҳамияти бузурги сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ доштани ин иншооти азим махсус таъкид шуд. Бо пешниҳоди мақомоти олии Ҷумҳурии Тоҷикистон иншооти Вахш дар қатори сохтмонҳои зарбдори мамлакат дохил ва барои бунёди он дар соли 1931 бист миллион сум ҷудо шуд.
КИМ ва ШКХ ҶШС Тоҷикистон 16 ноябри соли 1932 «Дар бораи муҳоҷир кардан ба Вахш» тасвибнома қабул карданд. Дар асоси он дар навбати аввали ин сохтмон, ки тирамоҳи соли 1932 оғоз ёфт, 20 ҳазор гектар замин мавриди истифода қарор дода шуд. Тибқи нақша дар майдони 4500 гектар совхозҳои нави пахтакорӣ ташкил гардида, 15000 гектар заминро барои сохтани деҳаву шаҳракҳои нав, ҷо ба ҷо намудани муҳоҷирони дохилӣ ҷудо намуда буданд. Масъулон дар давоми ду соли оянда кӯчондани 5000 хоҷагиро ба нақша гирифтанд. Ҳамин тавр, 1000 хоҷагӣ дар соли 1932 ва 4000 хоҷагӣ дар соли 1933 кӯчонда шуд.
Ба муҳоҷирон имтиёзҳои зиёд дода мешуд, то ин ки ихтиёрӣ ба ҷойҳои нави истиқомат кӯчанд. Кӯчондани муҳоҷирони нав аз навоҳии Ғарм, Қалъаи Хумб, Балҷувон, Ховалинг, Ӯротеппа (ҳоло Истаравшан), Ҳоит, Хуҷанд, Кӯлоб, Конибодом, Ашт ба роҳ монда шуд. Рафти иҷрои нақшаи муҳоҷиратро бевосита Раиси Кумитаи Иҷроияи Марказии Тоҷикистон Нусратулло Махсум таҳти назорати қатъӣ гирифта буд. Моҳи марти соли 1931 аз ноҳияҳои Ғарму Ҳоит, Ҷиргатолу Тавилдараи округи Ғарм 500 хоҷагӣ, аз ноҳияи Ӯротеппа 143 хоҷагӣ ба водии Вахш кӯчонда шуд. Дар байни ноҳияҳо Ғарм дар ҷои аввал меистод. Аз ин ноҳия 210 хоҷагии деҳқонон ихтиёрӣ ба водии Вахш рафт. Аз вилояти Фарғона ҳамон сол 968 хоҷагӣ ба Қубодиён маскун омад. Соли 1931 дар маҷмӯъ 12194 хоҷагӣ дар водии Вахш аз ҳисоби муҳоҷирон муқим гардид.
Дар анҷоми панҷсолаи якум майдони заминҳои киштшаванда дар мамлакат ба 801,1 ҳазор гектар расонда шуд. Соли 1932 дар ҷумҳурӣ 506 ҳазор сентнер пахта истеҳсол ва ҷамъоварӣ гардид. Акнун дар водии Вахш аз ҳисоби муҳоҷирони дохилӣ 13822 хоҷагӣ зиндагӣ ва кор мекард. Сохтмони мактабу дармонгоҳ, чойхонаву фароғатгоҳ, нонвойхонаву ошхона, муассисаҳои фарҳангӣ авҷ гирифт. Роҳбарияти ҷумҳурӣ барои фароҳам овардани шароити беҳтару хубтар барои сокинони водӣ тамоми чораҳои заруриро андешид.
Худододи ЗАЙНИДДИН,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 15.05.2017    №: 97-98    Мутолиа карданд: 203
26.07.2017


ДУШАНБЕ. Афзалият ба саноат

Буриши ғайриқонунии дарахтон кам гардид

Мақсад - боло бурдани сатҳи зиндагӣ

Маҳсули гармхонаҳо афзуд

25.07.2017


Тасдиқи нақшаи чорабиниҳои Ҷашни 26-солагии Истиқлолияти давлатӣ

Мулоқоти Низомиддин Зоҳидӣ ва Квон Ён У

Густариши ҳамкориҳои гуногунҷанба матраҳ гашт

Роҳи Кӯлоб – Қалъаи Хумб – Мурғоб – Қароқум боз шуд

ВАЗОРАТИ КОРҲОИ ДОХИЛӢ. Наздики 900 ҷиноят ошкор шуд

Қарзи истифодабарандагони об ба 95,5 миллион сомонӣ расид

ИСТАРАВШАН. Саноат рӯ ба беҳбудӣ

РОҒУН. Афзалият ба маориф

Қарзи бонкҳо 34 дарсад коҳиш ёфт

24.07.2017


Ҷоришавии низоми пардохти электронӣ

Иштироки Неъматулло Ҳикматуллозода дар чорабинии махсуси СММ

Баррасии сатҳи хизматрасонӣ

Таъсиси Шабакаи ягонаи иттилоотии ҷумҳуриявии БДА

Парвандаҳои иқтисодӣ нисбат ба соли гузашта зиёд шудаанд

Ш. Орумбекзода: "Дар соҳаи фарҳанг ҳанӯз мушкилот зиёданд"

Нақшаи андоз 102,1 дарсад таъмин гардид

ДМИТ. Теъдоди аълохонон меафзояд

ДОНИШКАДАИ ИСЛОМӢ. Бурдҳо ва бохтҳо

10 медали тиллои дастпарварони ДТҶТ

22.07.2017


Густариши ҳамкориҳо бо Олмон

Содироти маҳсулот ба маблағи беш аз 230 миллион доллар

Таҷдиди НБО Қайроққум моҳи сентябр оғоз мегардад

ЛАХШ. Беш аз 750 ҳазор сомонӣ барои зарардидагон

20.07.2017


Ширкати Неъматулло Ҳикматуллозода дар Форуми сиёсии сатҳи баланд

Мулоқоти Шерхон Салимзода ва Александр Конюк

Намоишгоҳи «Тоҷикистон – 2017» баргузор мешавад

«Лола» ва «Садо» ба Чин мераванд

Картошка арзон мешавад?

ҚАДРИ МЕҲНАТ. Маоши миёна беш аз 1200 сомонӣ

ВАҲДАТ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ

ДДЗТ. Аз озмунҳои байналмилалӣ то ҳамкориҳои хориҷӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед