logo

сиёсат

1997 СОЛИ СУЛҲ ВА ТУЛӮИ ОФТОБ

Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон аз лиҳози аҳамияти фавқулодаи худ бо Эъломияи истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар як радиф меистад. Агар Эъломия ба Тоҷикистон ба таври расмӣ истиқлол ва соҳибихтиёрӣ ато карда бошад, пас Созишнома сулҳу суботро дар сарзамини мо таъмин сохт.
 Эмомалӣ РАҲМОН


27-уми июни соли 2017 аз имзои санади басо муҳими таърихӣ ва барои миллату давлати мо тақдирсоз - Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон бист сол пур мешавад: бист соли эҳёи миллӣ, бист соли баҳамоӣ, бист соли худсозӣ ва худшиносиву худогоҳӣ, бист соли сулҳу субот ва оромӣ, бист соли наҷоти миллат аз парокандагӣ ва бист соли наҷоти Ватан аз нобудӣ.

Воқеан, мардуми ғамзадаю парешон ва азобу машаққаткашидаро ба ҳам овардану дар мазраи дилҳояшон донаи умед коштан кори саҳлу осон набуд. Вале талошҳои пайгирона, бедорхобию азхудгузаштанҳо, ҷон дар кафи даст ба минтақаҳои хатарнок сафаркарданҳои Сарвари муаззами кишвар ба хотири наҷоти миллат дар он марҳалаи бениҳоят ҳассос барабас нарафтанд.
Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон муждаи сулҳро нахуст дар арафаи соли нави мелодии 1997 ба сокинони мамлакат расонда буданд. Зеро 23 декабри соли 1996 миёни Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва роҳбари Иттиҳоди мухолифони тоҷик созишномае ба имзо расид, ки бар асоси он дар тамоми муддати музокироти байни тоҷикон оташбас ва қатъи амалҳои душманона эълон карда шуд.
Ин паёми умедбахш мардуми аз даргириҳои бемаънии дохилӣ хасташударо хушҳолу рӯҳбаланд гардонд. Дар дили ҳамватанони бар асари даргириҳо хонаю дари худро партофта, ба Афғонистон ва дигар кишварҳо фироркардаю азоби ғарибӣ кашидаамон шуълаи умед афрӯхт. Суханони Сарвари давлат, ки «имрӯз оғӯши гарми Ватан, чеҳраи пурмеҳри ҳар як шаҳрванди мамлакат интизори баргашти ҳамватанони фирорист», қомати хамгаштаашонро рост, қалбҳои ранҷурашонро дармон бахшиданд. Онҳо ин хабарро ба ҳамдигар расонда, хушҳолӣ мекарданд. Президенти мамлакат ба мардуми шарафманди тоҷик муроҷиат карда, гуфтанд: «Биёед ин ҳадяи таърихӣ ва ин имконияти хубро, ки бо кумаки Созмони Милали Муттаҳид, кишварҳои нозир имконпазир гардид, барои ваҳдати ҷовидонаи ҳамдиёрони азиз пурсамар истифода барем. Мо дар остонаи асри 21- марҳалаи навини таърихи инсоният қарор дорем. Дар пешорӯи сарзамини муқаддас ва покизаи мо - Тоҷикистон низ уфуқҳои наву тоза боз мешаванд. Бигзор, ин уфуқҳо софу беғубор, рангину нуронӣ ва сафеду покиза бошанд».
Дар мулоқоти 23 декабр, ҳамчунин, Муроҷиатномаи муштарак қабул гардид, ки дар он, аз ҷумла омадааст: «Ватан - Модар якто, Тоҷикистон - якто. Онро наметавон қисмат намуд. Онро бояд дӯст дошт ва обод кард!».
Зиндаёд Лоиқ Шералӣ, Шоири халқии Тоҷикистон, ба ифтихори ин созишномаи сулҳу оштӣ бо номи «Сулҳ муборак!» шеъре навишта буд:
Чу донистанд, к-андар паҳнаи гетӣ,
Кӣ будасту кӣ дод ин ҷангро таҳрик
Бародарвор роҳи нурро ҷустанд,
Ки фардоро раҳонанд аз шаби торик.
Кунун, к-оғози сулҳ асту рафоҳи халқ,
Бувад ояндаи пурнурамон наздик.
Ба ин азми қавию аҳди мардона,
Имоми ду тарафро мекунам табрик!
Хабарнигори «Российская газета» Борис Филиппов 18 январи соли 1997 дар суҳбат бо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пурсида буд: «Оё дилпурӣ ҳаст, ки ҳуҷҷатҳои 23 декабри соли гузашта имзошуда аз ҷониби мухолифин иҷро мешаванд?». Сарвари давлат дар ҷавоб гуфта буданд: «Дилпурам, ки созишномаи 23 декабр нисбат ба созишномаҳои пешина самарабахштар амалӣ мегардад».
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва роҳбари Иттиҳоди мухолифони тоҷик 16 -18 майи соли 1997 дар пойтахти Ҷумҳурии Қирғизистон - шаҳри Бишкек перомуни масъалаҳое, ки мебоист дар ҷараёни музокироти тоҷикон мавриди баррасӣ қарор гиранд, табодули афкор намуданд. Сарвари давлат таъкид карданд, ки мо ба мақсади наҷибонаи худ хоҳем расид. Барои ин, ҷиҳати барқарор намудани сулҳу оромӣ дар мамлакатамон, боз як қадами дигар гузоштан лозим асту бас.
Баъди бозгашт аз шаҳри Бишкек зимни мулоқот бо ҷавонони кишвар, 23 майи соли 1997, Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон бо эътимоди комил таъкид карданд: «Хушбахтона, имрӯз раванди расидан ба оштии миллӣ ба фарҷоми мантиқии худ расид. Дар шаҳри Бишкек ҳуҷҷатҳое ба имзо расиданд, ки ба ҳалли мушкилтарин масъалаҳо хотима бахшиданд». Сарвари давлат бо дилпурӣ зикр намуданд, ки акнун ҷараёни нобоварию мухолифат ба марҳалаи ҳамкорӣ дар роҳи бунёди давлати демократӣ дар Ватани азизамон табдил ёфт.
Намояндаи махсуси Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид дар Тоҷикистон Герд Меррем дар матлабе таҳти унвони «Роҳи пешрафти Тоҷикистон», ки дар рӯзномаи «Ҷумҳурият», 25 июни соли 1997, № 32 нашр шудааст, навишта буд: «Тоҷикистон, ки соли 1992 ҷанги даҳшатноки дохилӣ ва чор соли задухӯрдҳои мусаллаҳонаро аз сар гузарондааст, ба марҳалаи тақдирсози таърихи худ қадам мениҳад. 27 июни соли равон дар Маскав созишномаи умумии сулҳ имзо хоҳад шуд, ки ба ҷараёни ниҳоят тӯлонӣ ва душвори музокироти сиёсии таҳти васояти СММ моҳи апрели соли 1994 шурӯъшуда нуқтаи таммат мегузорад».
Ба қавли намояндаи махсуси Дабири кулли СММ дар Тоҷикистон, муваффақияти музокирот аз бисёр ҷиҳат ба шарофати сиёсати хирадмандонаю дурандешонаи Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва дастгирии намояндагони мамлакатҳои нозир, аз ҷумла кишварҳои минтақа ва созмонҳои байналмилалӣ, махсусан Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо ва Созмони Конфронси исломӣ ба даст омад. Аз моҳи декабри соли 1996 ҷанг дар тамоми қаламрави Тоҷикистон қатъ гардид. Ин дастоварди муҳимтарини ҷараёни истиқрори сулҳ маҳсуб меёбад.
Ниҳоят 27 июн дар пойтахти Федератсияи Русия - шаҳри Маскав Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид.  Ба бахти халқи тоҷик, шаби ғаму ғусса ва ноумедиҳо поён ёфт, субҳи сулҳу сафо  дамид.
Бо ҳамин музокироти байни тоҷикон, ки 5 апрели соли 1994 дар шаҳри Маскав шурӯъ шуда буд, 27 июн дар ҳамин шаҳр анҷом ёфт. Ҳашт даври музокирот, бисту як вохӯрии расмӣ ва даҳҳо мулоқоти ғайрирасмӣ, ки қариб чор сол давом карданд, самараи дурахшон ба бор оварданд.
Ҳарчанд ки гузашти солҳо моро аз он рӯзи таърихӣ - ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон - ин санади тақдирсози миллат, дур мебарад, аҳамияти ҳаётӣ ва қадру қимати он торафт меафзояд. Дар шуури мардуми кишвар зарурати ҳифзи оромӣ ва суботи ҷомеа, ки асос ва сарчашмаи пешрафту тараққиёти ҳар давлату миллат мебошад, сол ба сол амиқтар ҷой мегирад ва барои аҳли ҷомеа аз сулҳу субот неъмати азизтар ва бузургтаре вуҷуд надорад. Халқи тоҷик бо имзои Созишномаи сулҳ бори дигар ба аҳли олам собит сохт, ки сулҳу дӯстию ваҳдат ва эҳтиром ба якдигар дар ҷавҳари ҷисму ҷонаш нуҳуфтааст ва он аз суннатҳои волои чандҳазорсола бархӯрдор аст. Муҳимтар аз ҳама, созишномаи сулҳи тоҷикон аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун падидаи олии ваҳдати миллӣ ва намунаи ибрат барои кишварҳои дар ҳоли даргир қарордошта ба сифати як мактаби сабақомӯзӣ эътироф гардид. Ваҳдат ва истиқлолият имрӯз дар фарози Тоҷикистони озод, обод ва шукуфон чун хуршед медурахшанд ва роҳи халқи эҷодкору тамаддунофарамонро ба сӯи пешрафту тараққиёт ва ояндаи неку дурахшон мунаввар менамоянд.
Додоҷон РӮЗИЕВ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 15.05.2017    №: 97-98    Мутолиа карданд: 796

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед