logo

иқтисод

ПУЛИ МАЙДА. ГУФТАНИҲОИ НОГУФТА

Дар бозорҳои кишвар ҳангоми харидуфурӯш пайдо намудани пули майда душвор  шудааст. Аксаран барои иваз намудани пулҳои арзишашон калон ба пулҳои майда (1, 3, 5 ва 10 сомонӣ)  шаҳрвандон хеле саргардон мешаванд. Савдогарон, пулчинакҳои воситаҳои нақлиёти ҷамъиятӣ ва пешхизматони макони таомхӯрӣ барои баргардондани бақияпулӣ баъди кофтукови зиёд пулҳои фарсудаи ғиҷимшуда ва ширешкардаро ба дастат медиҳанд. Сабаби ба чунин ҳол афтодани пули миллӣ  дар чист?

Доир ба фарсудашавии пулҳои майдаи коғазӣ ва бо ин сабаб камчин гардидани онҳо Лола Салимова, муовини раиси Бонки миллии Тоҷикистон, чунин изҳор дошт:  “Табиист, ки пул мисли  маводи дигари рӯзгор дар натиҷаи истифодаи зиёд ва беэҳтиётии одамон  фарсуда мешавад. Бинобар ин, Бонки миллии Тоҷикистон дар асоси қонунгузории кишвар  бо истифода аз ҳуқуқи эмиссияи (барориши) пули коғазӣ (банкнота) ва танга пайваста чопи пулҳои коғазӣ ва сикказании тангаҳоро ташкил менамояд. Ҳамчунин, барои аз муомилот гирифтану нобуд сохтани пулҳои фарсуда тадбирҳо роҳандозӣ мекунад. Давоми  соли 2016 дар ҷумҳурӣ ба маблағи қариб 600 миллион  сомонӣ пулҳои коғазӣ ва тангаҳои фарсуда аз муомилот гирифта шудаанд.
Бо  қарори Бонки миллии Тоҷикистон аз 3 июли соли 2008 “Оид ба тартиби муайян намудани коршоямии пулҳои коғазӣ ва тангаҳои Бонки миллии Тоҷикистон”  ҳамаи бонкҳо, ташкилотҳои қарзӣ ва марказҳои хизматрасонии бонкӣ пулҳои фарсудаи шахсони ҳуқуқӣ ва воқеиро ройгон ва бемамониат иваз менамоянд.
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки гардиши бисёри пулҳои майдаи коғазӣ, таъсири боду ҳаво ва сатҳи пасти маданияти истифода аз омилҳои асосии фарсудашавии пул  ба ҳисоб мераванд. Пулҳои арзишашон камтар нисбат ба пулҳои баландарзиш зиёдтар гардиш мехӯранд ва бештар фарсуда мегарданд. Соли  2010 аз ҷониби БМТ пулҳои коғазии гаронарзиши  200 ва 500 сомонӣ бо унсурҳои ҳимоявии иловагӣ ба муомилот бароварда шуданд.  Дар баробари ин, соли  2012 ба пулҳои коғазии арзишҳои 5 ва 10 сомонӣ, ки зиёд истифода мегарданд,  унсури устувори ҳимоявии “кинеграмма” ва  аз моҳи марти соли 2013   ба пулҳои коғазии арзиши  20, 50, 100 сомонӣ, унсури   ҳозирзамони лазерӣ дар  се адади охири рақами силсилавии онҳо  ҷойгир карда шуд.
Пули миллӣ  дар хориҷи  ҷумҳурӣ чоп гардида,   фармоишу интиқоли  он харҷи зиёдро тақозо менамояд. Аз ин лиҳоз,  муносибати эҳтиёткоронаи ҳар яки мо барои ҳифзи  он ниҳоят зарур аст. Муомилоти  дурусти пулии аҳолӣ  ва ба ин васила покиза нигоҳ доштани асъори миллӣ як унсури муаррифии маърифату маданияти мардуми кишвар мебошад. Дар радифи чораҳои андешидаи Ҳукумати ҷумҳурӣ шаҳрвандони кишвар бояд бо ҳисси баланди масъулиятшиносӣ  бо пули миллӣ муносибати дилсӯзона намоянд ва онро эҳтиёткоронаю самаранок ба кор баранд.
Ҳамчунин, роҳандозии муомилоти ғайринақдӣ аз тадбирҳои муҳим дар самти пешгирии фарсудашавии пул ба ҳисоб меравад. Ба андешаи Хайруллоҳ Наҷибуллоев, коршиноси масъалаҳои молиявӣ, барои ҳалли масъалаи истифодаи  пулҳои коғазии фарсудаю дарида  ба таври васеъ роҳандозӣ намудани  муомилоти ғайринақдӣ ҷиҳати пардохти ҳаққи хизматрасониҳо ва  харидуфурӯши молу маҳсулот нақши муҳим дорад. Яъне барои истифодаи кортҳои пардохтӣ аз ҷониби ниҳодҳои марбута бояд шароит муҳайё карда шавад.
Хуллас, аз байн бурдани  пулҳои фарсуда ва назорати  сифати пулҳои навбаромада  яке аз вазифаҳои муҳими Бонки миллии Тоҷикистон   ба ҳисоб меравад. Тавре масъулони соҳа изҳор доштанд, бо мақсади беҳбудӣ бахшидани вазъи  муомилот бо  пули нақд, миқдори  фарсудаи он  мунтазам маҳв карда мешавад. Вале имрӯзҳо пулҳои фарсудаю порагардида дар муомилот зиёд ба назар мерасанд, ки нобуд карда шудани онҳоро  аз ҷониби масъулон зери шубҳа қарор медиҳад. Аз ин рӯ, аз муомилот гирифтани онҳо зарур аст. Дар акси ҳол чунин пулҳои фарсуда боз мавриди додугирифти шаҳрвандон мегарданду мушкилот дар ин самт меафзояд. 
Ташрифулло САЪДУЛЛОЕВ,  «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.06.2017    №: 109    Мутолиа карданд: 516

24.05.2018


Симои сиёсӣ ва фарҳангии Пешвои миллат

Мулоқоти Шукурҷон Зуҳуров бо Алекен Еминбахэ

Вохӯрии ҳайати вазоратҳои корҳои дохилии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Рӯнамоии иқтидори сайёҳии кишвар дар Боку

ҶАЙҲУН. ПИЁЗ ЗИЁДУ ХАРИДОР КАМ

Ҷаҳон дар як сатр

СҲШ: таваҷҷуҳи вижа ба таъмини амнияти лоиҳаҳои байналмилалии стратегӣ

Ширкати 15 ҳазор меҳмон дар ҳамоиши иқтисодии Петербург

Макрон бо умеде ба Санкт-Петербург меояд, ки «Русияро ба Аврупо орад»

Дар Ҳилманд 15 нафарро аз асорати «Толибон» озод карданд

Қазоқистон гандуми бисёрсола парвариш кардан мехоҳад

23.05.2018


Ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳои ИДМ баргузор мегардад

Вохӯрии Абдураҳим Қаҳҳоров бо Чжао Кэчжи

Тоҷикистон дар ҳифзи нигаҳдории гуногунии биологӣ саҳми назаррас дорад

Ҷаҳон дар як сатр

Рашид Олимов: «Масоили амниятӣ таваҷҷуҳи бештар мехоҳад»

Дар Олмон ба хотимабахшии «давраи яхбандӣ» дар муносибат бо Русия даъват намуданд

Аморат низоми раводидро барои сармоягузорону мутахассисони баландпоя сабук кард

Қазоқистон: имтиёзҳои қарзи манзил барои омӯзгорон ва табибон

Қирғизистон барои иштирок дар лоиҳаи «Digital CASA» беш аз 3 миллиард рубл мегирад

21.05.2018


Ҷаҳон дар як сатр

Пекин ҷонибдори бунёди тамаддуни экологист

Маҳви 65 ҳазор ҷангӣ дар Сурия

Вашингтон барои мубориза алайҳи терроризм қариб $3 триллион харҷ кардааст

Иттиҳоди Аврупо ба ИМА роҳи пешгирии боҷро нишон дод

Мансабдорони Қазоқистон аз ҳаққи узвият дар созмонҳои динӣ маҳрум мешаванд

18.05.2018


Ҷаласа таҳти роҳбарии муовини Сарвазири мамлакат

Брифинги матбуотӣ оид ба натиҷаҳои Конфронси байналмилалии Душанбе

Ифтитоҳи Маркази таҳсилот, илм ва фарҳанги Беларус

17.05.2018


Баррасии масоили соҳибкорӣ

Вохӯрии Исматулло Насредин бо Эндрю Гилмор

Чорабиниҳо бахшида ба Рӯзи ҷавонон

Туризм аз бахшҳои асосии иқтисоди миллӣ

ОРОИШГАРИ ШАҲРИ КӮЛОБ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед