logo

иқтисод

САНОАТ. АШЁИ ХОМИ ЗАРУРӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ФАРОВОН АСТ

Нахустин комбинати металлургии Тоҷикистон замони шӯравӣ дар шаҳраки Регар бунёд ёфт. Барои фаъолияти пайвастаи он ашёи минералии заруриро бояд аз кони мавзеи Турпии ноҳияи Рашт истихроҷ мекарданд. Аммо ин нақша бо сабабҳои объективию субъективӣ амалӣ нагардид ва дар натиҷа комбинати мазкур фаъолияти худро аз ҳисоби бо нархи гаронбаҳо харидани ашёи гилхоки воридотӣ идома дод.
Ва имрӯз масоили таъмин кардани ширкати «Талко» бо ашёи ватанӣ беш аз пеш ҳалталаб мешавад.
Зимни баррасии «Барномаи давлатии рушди соҳаи геологияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012 - 2020» дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ зикр гардид, ки ҳадафи барномаи мазкур рушди соҳаҳои саноат дар заминаи истифодаи захираҳои канданиҳои фоиданоки маҳаллӣ, ривоҷ додани корҳои ҷустуҷӯию иктишофии сарватҳои қаъризаминӣ, афзун намудани заминаи ашёи минералӣ барои мунтазам фаъолият кардани корхонаҳои амалкунанда, бунёдшаванда ва банақшагирифташуда мебошад. Дарёфт ва барои истеҳсолоти ватанӣ омода сохтани ашёи минералии маҳаллӣ иқтисодиёти ҷумҳуриро аз харҷи зиёди воридоти маъдани гилхоки хориҷӣ озод намуда, сифат ва даромаднокиро меафзояд.
Боксит маъдани асосӣ барои аз он ҷудо карда гирифтани гилхок ва алюминий ба ҳисоб меравад. Аз рӯи маълумоти мавҷуда, маъдани боксит дар ҷаҳон хеле кам вомехӯрад ва кону сарчашмаҳои асосии он дар Австралия, Бразилия, Гвинея, Гайана, Суринам ва Ямайка мавҷуданд. Боксити холис маъдани алюминийдор мебошад ва асосан аз се минерали оксиди алюминий  ташкил ёфтааст. Дар Тоҷикистон боксиди холис мавҷуд набошад ҳам, пайвастагиҳои он, аз ҷумла дар ноҳияи Рашт дарёфт шудаанд.
 Чанд сол қабл ҳангоми гузарондани корҳои саҳроии экспедитсионӣ дар нишебиҳои ҷануби қаторкӯҳи Ҳисор дар буриши қабатҳои ҷинсҳои тагшонии даври триас (240-250 миллион сол қабл) табақаи на он қадар ғафси (0,5 м) қишри бодхӯрдашудаи сахти гилмонанди ҷигаррангро дарёфт намудам. Ҳамин гуна зуҳуротро дар дигар мавзеъҳои кӯҳии Тоҷикистон низ вохӯрдан имконпазир аст. Барои кашфи онҳо бояд мутахассисони соҳаи геологияи ҷумҳурӣ дар мавзеъҳои алоҳидаи кишвар корҳои ҷустуҷӯӣ гузаронанд.
Айни ҳол сарчашмаҳои ин маъдан дар се минтақаи Дарвозу Помири Ғарбӣ (конҳои Курговат, Зонг, Бодомдара) кашф шуда, бо назардошти он, ки онҳо дорои гилхоки алюминийдоранд, бояд мавриди истифода дода шаванд. Солҳои 2012 - 2013 бо мақсади ҳосил кардани алюминий аз маъданҳои кони Курговати Дарвоз дар озмоишгоҳи марказии Саридораи геологияи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тадқиқоти озмоишӣ гузаронда шуд ва дар натиҷа, аз ин маъданҳо оксиди алюминий ҷудо ва коркард гардид.
Дар қаламрави Тоҷикистон бисёр минералҳое мавҷуданд, ки онҳо дар сохтори минералӣ бо намуди пайвастагӣ ашёи алюминийдорро ташкил медиҳанд. Як навъи чунин пайвастагӣ дар таркиби минерали гилии бейделлит дида мешавад, ки вай маҳсули тағйирёбии нефелин буда, компоненти асосии минерали монтмориллонит ба ҳисоб меравад.
Хулоса, ҳарчанд боксиди холис дар Тоҷикистон мавҷуд нест, пайвастагиҳои таркиби он зиёд вомехӯранд. Яъне бо назардошти он, ки ин пайвастагиҳо аз оксиду гидрооксиди алюминий иборатанд, озмоишҳои лабораторӣ гузаронда, усулҳои коркарди онҳоро дарёфт намудан, технологияи ҷудо карда гирифтани оксиди алюминийро ба роҳ монда, заводи алюминийи Тоҷикистонро бо ин ашёи минералии алтернативӣ таъмин намудан имконпазир аст. Ин пайвастагиҳо қариб дар тамоми мавзеъҳои Тоҷикистон васеъ паҳн гаштаанд. Айни ҳол зиёда аз 30 кону манбаи қабатҳои ҷинсҳои таҳшонӣ дарёфт карда шудааст, ки захираи онҳо ба садҳо миллион тонна мерасад.
Абдураҳим ҚОРИЕВ,
номзади илмҳои геология ва минералогия,
узви вобастаи Академияи муҳандисӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 03.06.2017    №: 114-117    Мутолиа карданд: 248

18.08.2017


Мулоқоти Сироҷиддин Аслов ва Лучиано Калестини

Тоҷикистон ба панҷгонаи кишварҳои осонтарин низоми гирифтани раводид шомил шуд

Ҷаласаи XV Шӯрои байнидавлатии ИДМ доир хоҳад шуд

Беморхонаи вилоятии Кӯлоб бо таҷҳизоти муосири тиббӣ таъмин гардид

"СУМАЯ" коргоҳи нави дӯзандагӣ дар Лахш

Теъдоди зарардидагони амали террористӣ дар Барселона аз 100 нафар гузашт

Сулҳу салоҳ дар Сурия ибтидои барқарорсозии муносибати ИМА бо Русия мегардад

Трамп тасмими ба Гуам мушак напарронданро оқилона хонд

Дар Қирғизистон 41 довталаби курсии президентӣ аз имтиҳони забон гузашт

Харҷи кишварҳои ҷаҳон барои киберамният меафзояд

16.08.2017


ДУШАНБЕ. ОМОДАГӢ БА БУЗУРГТАРИН ҶАШНИ МИЛЛӢ ВУСЪАТ МЕГИРАД!

«Бӯстон - 2017» дар Сангвор

Ҷаҳон дар як сатр

Пекин тадбирҳои якҷонибаи Вашингтонро беҷавоб нахоҳад монд

Арабистони Саудӣ ва Ироқ пас аз 27 сол сарҳадро боз мекунанд

Дар бозори Нигерия зани маргталаб худро тарконд

Қазоқистон то 170 ҳазор донишҷӯи хориҷиро омӯзонда метавонад

Чин калонтарин дар дунё неругоҳи барқи офтобиро ба кор даровард

Пекин ба ҳалли сиёсии қазияи Кореяи Шимолӣ умедвор аст

Халифа Ҳафтар: «90 дарсади сарзамини Либия аз террористон озод гардид»

Зиёда аз 600 ҳазор гуреза ба Сурия баргашт

Боздошти мубаллиғи эҳтимолии гурӯҳи террористӣ дар Қирғизистон

Қазоқистон ба мардуми қирғиз ёрии башарӣ мерасонад

Варзиш

14.08.2017


Густариши ҳамкориҳои Душанбеву Тошканд дар мубориза бо ҷинояткорӣ

Лоиҳаи нав ҷиҳати тарғиби дороиҳои сайёҳии кишвар

«Суғдсинамо" филми нав бо номи «Тангно»-ро пешниҳод менамояд

Куҳантарин кӯдакистони Хоруғ навсозӣ мешавад

Боз як имкони донишҷӯ шудани довталабон

ХАТЛОН. Комёбиҳо назаррасанд

26500 ҷойи нави кор таъсис ёфт

Ҷаҳон дар як сатр

Оташфишонӣ ва як кушта дар сарҳади ҷанубии Қазоқистон

Дар Афғонистон чор қумондони «ДИ» маҳв карда шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед