logo

иқтисод

САНОАТ. АШЁИ ХОМИ ЗАРУРӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ФАРОВОН АСТ

Нахустин комбинати металлургии Тоҷикистон замони шӯравӣ дар шаҳраки Регар бунёд ёфт. Барои фаъолияти пайвастаи он ашёи минералии заруриро бояд аз кони мавзеи Турпии ноҳияи Рашт истихроҷ мекарданд. Аммо ин нақша бо сабабҳои объективию субъективӣ амалӣ нагардид ва дар натиҷа комбинати мазкур фаъолияти худро аз ҳисоби бо нархи гаронбаҳо харидани ашёи гилхоки воридотӣ идома дод.
Ва имрӯз масоили таъмин кардани ширкати «Талко» бо ашёи ватанӣ беш аз пеш ҳалталаб мешавад.
Зимни баррасии «Барномаи давлатии рушди соҳаи геологияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012 - 2020» дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ зикр гардид, ки ҳадафи барномаи мазкур рушди соҳаҳои саноат дар заминаи истифодаи захираҳои канданиҳои фоиданоки маҳаллӣ, ривоҷ додани корҳои ҷустуҷӯию иктишофии сарватҳои қаъризаминӣ, афзун намудани заминаи ашёи минералӣ барои мунтазам фаъолият кардани корхонаҳои амалкунанда, бунёдшаванда ва банақшагирифташуда мебошад. Дарёфт ва барои истеҳсолоти ватанӣ омода сохтани ашёи минералии маҳаллӣ иқтисодиёти ҷумҳуриро аз харҷи зиёди воридоти маъдани гилхоки хориҷӣ озод намуда, сифат ва даромаднокиро меафзояд.
Боксит маъдани асосӣ барои аз он ҷудо карда гирифтани гилхок ва алюминий ба ҳисоб меравад. Аз рӯи маълумоти мавҷуда, маъдани боксит дар ҷаҳон хеле кам вомехӯрад ва кону сарчашмаҳои асосии он дар Австралия, Бразилия, Гвинея, Гайана, Суринам ва Ямайка мавҷуданд. Боксити холис маъдани алюминийдор мебошад ва асосан аз се минерали оксиди алюминий  ташкил ёфтааст. Дар Тоҷикистон боксиди холис мавҷуд набошад ҳам, пайвастагиҳои он, аз ҷумла дар ноҳияи Рашт дарёфт шудаанд.
 Чанд сол қабл ҳангоми гузарондани корҳои саҳроии экспедитсионӣ дар нишебиҳои ҷануби қаторкӯҳи Ҳисор дар буриши қабатҳои ҷинсҳои тагшонии даври триас (240-250 миллион сол қабл) табақаи на он қадар ғафси (0,5 м) қишри бодхӯрдашудаи сахти гилмонанди ҷигаррангро дарёфт намудам. Ҳамин гуна зуҳуротро дар дигар мавзеъҳои кӯҳии Тоҷикистон низ вохӯрдан имконпазир аст. Барои кашфи онҳо бояд мутахассисони соҳаи геологияи ҷумҳурӣ дар мавзеъҳои алоҳидаи кишвар корҳои ҷустуҷӯӣ гузаронанд.
Айни ҳол сарчашмаҳои ин маъдан дар се минтақаи Дарвозу Помири Ғарбӣ (конҳои Курговат, Зонг, Бодомдара) кашф шуда, бо назардошти он, ки онҳо дорои гилхоки алюминийдоранд, бояд мавриди истифода дода шаванд. Солҳои 2012 - 2013 бо мақсади ҳосил кардани алюминий аз маъданҳои кони Курговати Дарвоз дар озмоишгоҳи марказии Саридораи геологияи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тадқиқоти озмоишӣ гузаронда шуд ва дар натиҷа, аз ин маъданҳо оксиди алюминий ҷудо ва коркард гардид.
Дар қаламрави Тоҷикистон бисёр минералҳое мавҷуданд, ки онҳо дар сохтори минералӣ бо намуди пайвастагӣ ашёи алюминийдорро ташкил медиҳанд. Як навъи чунин пайвастагӣ дар таркиби минерали гилии бейделлит дида мешавад, ки вай маҳсули тағйирёбии нефелин буда, компоненти асосии минерали монтмориллонит ба ҳисоб меравад.
Хулоса, ҳарчанд боксиди холис дар Тоҷикистон мавҷуд нест, пайвастагиҳои таркиби он зиёд вомехӯранд. Яъне бо назардошти он, ки ин пайвастагиҳо аз оксиду гидрооксиди алюминий иборатанд, озмоишҳои лабораторӣ гузаронда, усулҳои коркарди онҳоро дарёфт намудан, технологияи ҷудо карда гирифтани оксиди алюминийро ба роҳ монда, заводи алюминийи Тоҷикистонро бо ин ашёи минералии алтернативӣ таъмин намудан имконпазир аст. Ин пайвастагиҳо қариб дар тамоми мавзеъҳои Тоҷикистон васеъ паҳн гаштаанд. Айни ҳол зиёда аз 30 кону манбаи қабатҳои ҷинсҳои таҳшонӣ дарёфт карда шудааст, ки захираи онҳо ба садҳо миллион тонна мерасад.
Абдураҳим ҚОРИЕВ,
номзади илмҳои геология ва минералогия,
узви вобастаи Академияи муҳандисӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 03.06.2017    №: 114-117    Мутолиа карданд: 271

19.10.2017


Баррасии тадбирҳои дастгирии рушди соҳибкории ҷавонон

РАШТ. ЯК ВОХӮРИИ МУҲИМ

ҚОЧОҚ - ЗИЁНИ ҶИДДӢ БА БУҶЕТ ВА ИҚТИСОДИЁТ

Ҷаҳон дар як сатр

Боздиди нозирони Олмон аз пойгоҳи низомии Русия дар Тоҷикистон

Силсилаи амалиёти террористӣ дар Афғонистон боиси марги беш аз 70 нафар шуд

Истеҳсолотро зеҳни сунъӣ ба даст мегирад

Ҳизби коммунисти Чин ислоҳоти густурдаи сиёсиро омода месозад

Ҷорҷ Сорос ба рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ 18 миллиард доллар медиҳад

Ба миқдори рекордӣ расидани муҳоҷирон дар ИМА

Варзиш

16.10.2017


Ҳамоиши навбатии Шӯрои тиҷоратии ИМА-Тоҷикистон

Низомиддин Зоҳидӣ Абделҷалил Сабуриро ба ҳузур пазируфт

Мубодилаи таҷрибаҳо байни Тоҷикистон ва Фаронса

Ҳамкориҳо дар соҳаи маориф бо Озарбойҷон густариш меёбанд

Истиқрори дипломатӣ бо Гренада ба роҳ монда шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Дар амали террористии Сомалӣ 276 нафар қурбон гашт

Раққа аз ҷангиёни «ДИ» озод карда шуд

Пешгирии амали террористӣ дар Афғонистон

Дар Қирғизистон президенти навро интихоб карданд

Боздошти омӯзгори террорист дар Ҷалолобод

13.10.2017


Баррасии масоили мубрами тақвияти ҳамкориҳо

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо донишҷӯёни ДМТ

Густариши муносибатҳои фарҳангии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Вохӯрӣ бо вазири иқтисоди Озарбойҷон

12.10.2017


Баррасии масоили муҳими ҳамкорӣ

Муаррифии имкониятҳои сармоягузории Фонди сабзи иқлимӣ

Аббосалӣ Гасанов: «Тоҷикистон фарҳанги бою ғании худро ба дигар миллатҳо тарғиб кунад»

Вохӯрии Рустам Солӣ бо Азад Рагимов

МАВОДИ НАШЪАОВАР. Боз 311 килограмм ба коми оташ рафт

11.10.2017


Интиқоди Азим Иброҳим аз сатҳи омодагӣ ба давраи зимистон дар вилояти Хатлон

Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии ИДМ

Масъалаҳои таъмини амнияти иттилоотию озуқаворӣ матраҳ мегарданд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед