logo

иқтисод

КУЯИ ПОМИДОР. ЧОРАҲОИ МУБОРИЗА

Куяи (миттаи) помидор – Tuta absoluta Meyr зараррасони хавфноки зироати сабзавотӣ дар гармхона ва заминҳои кишти кушод ба ҳисоб меравад. Ватани ин зараррасон Амрикои Ҷанубӣ буда, аз соли 1980 инҷониб босуръат дар дигар мамлакатҳо паҳн мешавад. Соли 2014 дар Тоҷикистон ба мушоҳида расида паҳншавии зараррасон тайи 2 соли охир бештар гардид.
Куя ғайр аз помидор ба зироатҳои дигари оилаи авранҷиҳо – боимҷон, қаламфури булғорӣ ва картошка низ зарари калон мерасонад. Осеби зараррасон дар ҳамаи давраҳои рушду нумӯи зироат – аз сабзиши тухмӣ то пурра пухта расидани ҳосил мушоҳида мегардад. Зараррасон 40 – 70 дарсади ҳосилро ҳам дар гармхона ва ҳам дар замини кушод нобуд мекунад.
Шабпаракҳои зараррасон тарзи ҳаёти шомгард дошта, пас аз фурӯ рафтани офтоб ва пеш аз дамидани субҳ фаъол мегарданд. Онҳо рӯзона  дар баргҳо пинҳон шуда, ҳангоми такондани ниҳол парвоз мекунанд. Ранги шабпарак хокистаранги нуқратоб, дар болои болҳояш доғҳои сиёҳ мавҷуд буда, андозаи танаш 5 – 7 мм ва дарозии болҳояш то 10 мм мебошад. Модинаи куяи помидор дар умри худ то 250 дона тухм мегузорад.
Кирмак дар чор давра инкишоф меёбад ва даври инкишофёбии кирмакҳо ба ҳисоби миёна 9 – 12 рӯзро ташкил медиҳад. Кирмакҳои давраи якум бештар ба баргҳо, кирмакҳои давраҳои минбаъд ба бех, думчаи мева, меваи сабз ва пухтарасида осеб мерасонанд. Мушоҳидаҳо нишон доданд, ки як кирмак метавонад ба 5 – 7 барги рустанӣ зарар расонад. Кирмакҳо дар рустаниҳо ва хок ба зоча мубаддал мегарданд. Ба ҳисоби миёна баъд аз 14 – 16 рӯз шабпаракҳои насли нав аз зоча мебароянд. Зараррасон зимистонро ҳамчун тухм, кирмак ё ҳашароти болиғ (шабпарак) аз сар мегузаронад. Давраи инкишофи куяи помидор, вобаста аз ҳарорати боду ҳаво, 26 – 40 рӯз давом мекунад. Дар давоми як сол, вобаста аз шароити муҳит, зараррасон метавонад то 10 – 12 маротиба насл диҳад.
Чораҳои мубориза дар шароити саҳроӣ истифодаи пеститсидҳои (заҳрхимикатҳои) ҳозиразамон (Актеллик, Аваунт, Амплиго, Кораген ва Вертимек), энтомофагҳо (габробракон, трихограмма, тиллочашмак), домҳои феромонӣ (ширешӣ, чароғӣ) ва решакан кардану сӯзондани рустаниҳои зарардида мебошанд.
Дар шароити гармхонаҳо тадбирҳои кимиёии безарагардонӣ пеш аз кишт ё дар вақти кӯчатшинонӣ бо заҳрхимикатҳои Форс, Актеллик, Аваунт, Амплиго, Кораген ва Вертимек таъсирбахшанд. Ҷойҳои ҳаводароии гармхона бояд бо тӯрҳои полиэтиленӣ пӯшида шаванд. Гузоштани домҳои феромонӣ (ширешӣ, чароғӣ) истифодаи энтомофагҳо, решакан кардану сӯзондани рустаниҳои зарардида баъд аз ҷамъоварии ҳосил низ ба нестсозии ин ҳашарот мусоидат  менамоянд.
Муҳлати коркарди охирин бо пеститсидҳо (заҳрхимикатҳо) 20 – 25 рӯз пеш аз пухтани ҳосил мебошад.
Қаҳҳор ҚАҲҲОРОВ,
мудири кафедраи ҳифз ва карантини рустаниҳои ДАТ ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур,
доктори илмҳои кишоварзӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.06.2017    №: 123    Мутолиа карданд: 326

19.10.2017


Баррасии тадбирҳои дастгирии рушди соҳибкории ҷавонон

РАШТ. ЯК ВОХӮРИИ МУҲИМ

ҚОЧОҚ - ЗИЁНИ ҶИДДӢ БА БУҶЕТ ВА ИҚТИСОДИЁТ

Ҷаҳон дар як сатр

Боздиди нозирони Олмон аз пойгоҳи низомии Русия дар Тоҷикистон

Силсилаи амалиёти террористӣ дар Афғонистон боиси марги беш аз 70 нафар шуд

Истеҳсолотро зеҳни сунъӣ ба даст мегирад

Ҳизби коммунисти Чин ислоҳоти густурдаи сиёсиро омода месозад

Ҷорҷ Сорос ба рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ 18 миллиард доллар медиҳад

Ба миқдори рекордӣ расидани муҳоҷирон дар ИМА

Варзиш

16.10.2017


Ҳамоиши навбатии Шӯрои тиҷоратии ИМА-Тоҷикистон

Низомиддин Зоҳидӣ Абделҷалил Сабуриро ба ҳузур пазируфт

Мубодилаи таҷрибаҳо байни Тоҷикистон ва Фаронса

Ҳамкориҳо дар соҳаи маориф бо Озарбойҷон густариш меёбанд

Истиқрори дипломатӣ бо Гренада ба роҳ монда шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Дар амали террористии Сомалӣ 276 нафар қурбон гашт

Раққа аз ҷангиёни «ДИ» озод карда шуд

Пешгирии амали террористӣ дар Афғонистон

Дар Қирғизистон президенти навро интихоб карданд

Боздошти омӯзгори террорист дар Ҷалолобод

13.10.2017


Баррасии масоили мубрами тақвияти ҳамкориҳо

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо донишҷӯёни ДМТ

Густариши муносибатҳои фарҳангии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Вохӯрӣ бо вазири иқтисоди Озарбойҷон

12.10.2017


Баррасии масоили муҳими ҳамкорӣ

Муаррифии имкониятҳои сармоягузории Фонди сабзи иқлимӣ

Аббосалӣ Гасанов: «Тоҷикистон фарҳанги бою ғании худро ба дигар миллатҳо тарғиб кунад»

Вохӯрии Рустам Солӣ бо Азад Рагимов

МАВОДИ НАШЪАОВАР. Боз 311 килограмм ба коми оташ рафт

11.10.2017


Интиқоди Азим Иброҳим аз сатҳи омодагӣ ба давраи зимистон дар вилояти Хатлон

Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии ИДМ

Масъалаҳои таъмини амнияти иттилоотию озуқаворӣ матраҳ мегарданд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед