logo

иқтисод

КУЯИ ПОМИДОР. ЧОРАҲОИ МУБОРИЗА

Куяи (миттаи) помидор – Tuta absoluta Meyr зараррасони хавфноки зироати сабзавотӣ дар гармхона ва заминҳои кишти кушод ба ҳисоб меравад. Ватани ин зараррасон Амрикои Ҷанубӣ буда, аз соли 1980 инҷониб босуръат дар дигар мамлакатҳо паҳн мешавад. Соли 2014 дар Тоҷикистон ба мушоҳида расида паҳншавии зараррасон тайи 2 соли охир бештар гардид.
Куя ғайр аз помидор ба зироатҳои дигари оилаи авранҷиҳо – боимҷон, қаламфури булғорӣ ва картошка низ зарари калон мерасонад. Осеби зараррасон дар ҳамаи давраҳои рушду нумӯи зироат – аз сабзиши тухмӣ то пурра пухта расидани ҳосил мушоҳида мегардад. Зараррасон 40 – 70 дарсади ҳосилро ҳам дар гармхона ва ҳам дар замини кушод нобуд мекунад.
Шабпаракҳои зараррасон тарзи ҳаёти шомгард дошта, пас аз фурӯ рафтани офтоб ва пеш аз дамидани субҳ фаъол мегарданд. Онҳо рӯзона  дар баргҳо пинҳон шуда, ҳангоми такондани ниҳол парвоз мекунанд. Ранги шабпарак хокистаранги нуқратоб, дар болои болҳояш доғҳои сиёҳ мавҷуд буда, андозаи танаш 5 – 7 мм ва дарозии болҳояш то 10 мм мебошад. Модинаи куяи помидор дар умри худ то 250 дона тухм мегузорад.
Кирмак дар чор давра инкишоф меёбад ва даври инкишофёбии кирмакҳо ба ҳисоби миёна 9 – 12 рӯзро ташкил медиҳад. Кирмакҳои давраи якум бештар ба баргҳо, кирмакҳои давраҳои минбаъд ба бех, думчаи мева, меваи сабз ва пухтарасида осеб мерасонанд. Мушоҳидаҳо нишон доданд, ки як кирмак метавонад ба 5 – 7 барги рустанӣ зарар расонад. Кирмакҳо дар рустаниҳо ва хок ба зоча мубаддал мегарданд. Ба ҳисоби миёна баъд аз 14 – 16 рӯз шабпаракҳои насли нав аз зоча мебароянд. Зараррасон зимистонро ҳамчун тухм, кирмак ё ҳашароти болиғ (шабпарак) аз сар мегузаронад. Давраи инкишофи куяи помидор, вобаста аз ҳарорати боду ҳаво, 26 – 40 рӯз давом мекунад. Дар давоми як сол, вобаста аз шароити муҳит, зараррасон метавонад то 10 – 12 маротиба насл диҳад.
Чораҳои мубориза дар шароити саҳроӣ истифодаи пеститсидҳои (заҳрхимикатҳои) ҳозиразамон (Актеллик, Аваунт, Амплиго, Кораген ва Вертимек), энтомофагҳо (габробракон, трихограмма, тиллочашмак), домҳои феромонӣ (ширешӣ, чароғӣ) ва решакан кардану сӯзондани рустаниҳои зарардида мебошанд.
Дар шароити гармхонаҳо тадбирҳои кимиёии безарагардонӣ пеш аз кишт ё дар вақти кӯчатшинонӣ бо заҳрхимикатҳои Форс, Актеллик, Аваунт, Амплиго, Кораген ва Вертимек таъсирбахшанд. Ҷойҳои ҳаводароии гармхона бояд бо тӯрҳои полиэтиленӣ пӯшида шаванд. Гузоштани домҳои феромонӣ (ширешӣ, чароғӣ) истифодаи энтомофагҳо, решакан кардану сӯзондани рустаниҳои зарардида баъд аз ҷамъоварии ҳосил низ ба нестсозии ин ҳашарот мусоидат  менамоянд.
Муҳлати коркарди охирин бо пеститсидҳо (заҳрхимикатҳо) 20 – 25 рӯз пеш аз пухтани ҳосил мебошад.
Қаҳҳор ҚАҲҲОРОВ,
мудири кафедраи ҳифз ва карантини рустаниҳои ДАТ ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур,
доктори илмҳои кишоварзӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.06.2017    №: 123    Мутолиа карданд: 383

16.12.2017


Густариши ҳамкориҳо бо Олмон

Вохӯрии Қоҳир Расулзода ва Ҳонӣ Фавзӣ ал - Мулкӣ

Баргузории ҷаласаи 28 - уми Шӯрои банақшагирии минтақавии СҲИ

Ҳамоиши соҳибкорони Тоҷикистону Амороти Муттаҳидаи Араб

Ҷаҳон дар як сатр

14.12.2017


Мулоқоти Қоҳир Расулзода ва Биналӣ Йилдирим

Рушду равнақи ҳамкориҳои Тоҷикистону Туркманистон

Ибодулло Машраб – барандаи Ҷоизаи «Ситораи Иттиҳод»

Дар Ёвон коргоҳи меваю сабзавот ба истифода дода шуд

Бунёди боғи интенсивӣ дар Тоҷикобод

Ҷаҳон дар як сатр

Зангҳои бардурӯғ

ИМА маблағгузории СММ – ро 250 миллион доллар кам карданист

Фаронса истифодаи телефонҳои мобилиро дар мактабҳо манъ менамояд

Бори нахуст дар эстафетаи олимпӣ робот иштирок намуд

Варзиш

11.12.2017


Баррасии масоили ҳифзи амнияти иттилоотӣ

Вохӯрии Музаффар Ҳусейнзода ва Дан Некулаеску

Инноватсия ва шарикӣ барои ноил гаштан ба Ҳадафҳои рушди устувор

Баргузории форуми «Роҳ ба сӯи иқтисодиёти ғайринақдӣ»

Ҷаҳон дар як сатр

«Сафирони забони русӣ» ба Тоҷикистон омаданд

Дар Осло Ҷоизаи сулҳи Нобел супурда шуд

Сарвазири Ироқ: «Ҷанг алайҳи «ДИ» анҷом ёфт»

СММ: «Ҳаҷми ҷаҳонии порагирӣ 1 триллион долларро ташкил медиҳад»

Фарбеҳтарин зани дунё 400 кило вазн партофт

08.12.2017


Ҷаҳон дар як сатр

Дар Швейтсария президенти нав интихоб намуданд

Ҷангиёни «Давлати исломӣ» ба киберфазо мегузаранд

Хисорот аз сӯхтори ҷангали Калифорния аз 9 миллиард доллар гузашт

Шикояти соҳибкорон аз мақомоти Қазоқистон кам мешавад

«Наҷотбахши дунё»-ро дар Абу - Дабӣ намоиш медиҳанд

Даҳ кишваре, ки арзонтарин қарзи манзил доранд

07.12.2017


Вохӯрии Шамсиддин Орумбекзода ва Криста Пиккат


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед