logo

иқтисод

ВАҲДАТ ВА ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ

Муроҷиати Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба мардуми Тоҷикистон аз 12 декабри соли 1992, ки дар он ба барқарорсозии фаъолияти тамоми субъектҳои иқтисодӣ ва густариши муносибатҳои бозаргонӣ дар кишвар  даъват шуда буд,  омили  ташаккули иқтисоди конститутсионӣ дар кишвар гардид.  Сарвари давлат  дар Форуми дувуми тоҷикони ҷаҳон (8  сентябри соли 1993) чунин  таъкид карда буд: «Мо зимни ташкили бахшҳои давлатӣ ва хусусии иқтисод баробарии тамоми шаклҳои моликиятро таъмин карда, ният дорем, ки бад - ин тартиб  фазои озод ва мусоидро барои рушди  саноат, кишоварзӣ ва дигар соҳаҳо фароҳам оварем».  Дар солҳои минбаъда  иқтисодиёти Тоҷикистон  маҳз  дар  заминаи пойдории  ваҳдати миллӣ  рушд намуд.
Бо  талошҳои  пайгиронаи Эмомалӣ Раҳмон марҳалаи фаъоли шаклгирӣ ва рушди асосҳои иқтисодиёт дар мамлакат минбаъд ҷанбаи комилан нави сифатиро гирифт.  Агар даромади буҷети давлатӣ ба сари ҳар нафар аҳолии кишвар  соли 1997 ҳамагӣ 19, 8 сомониро ташкил  мекард, пас он дар соли 2015 - ум 1880 сомониро ташкил дод. Музди миёнаи як коргар дар мамлакат  нисбат ба соли 1997-ум  қариб 200  баробар зиёд гардида, ҳоло  зиёда аз 880 сомониро ташкил медиҳад. Сатҳи камбизоатӣ дар кишвар ба таври назаррас коҳиш дода шуд, ин нишондиҳанда назар ба соли 1997 се маротиба паст  мебошад. Ҳаҷми истеҳсоли неруи барқ ба куллӣ афзуд.  Имрӯз аз ҳаҷми умумии маблағгузориҳо ба сармояи асосӣ қариб 3,5 миллиард сомонӣ ба  маблағгузориҳои давлатӣ,   беш аз 3,3 миллиард   ба  сармояҳои хориҷӣ ва 2301,5 миллион сомонии  он  ба дигар манбаъҳои маблағгузорӣ рост меояд.
Баъд аз қабул ва амалисозии «Стратегияи миллии рушди Тоҷикистон дар давраи то соли 2015» ҷумҳурӣ дар роҳи бунёди давлати соҳибихтиёр, демократӣ,  ҳуқуқӣ, дунявӣ,  воҳид ва иҷтимоӣ ба муваффақиятҳои назаррас ноил шуд. Дар ин давра  рушди  иқтисодии устувор дар сатҳи миёнаи 7 дарсад таъмин гардида, даромади аҳолӣ хеле боло рафт,  имконияти манёври буҷетӣ низ афзоиш ёфт ва  маблағи бештар ба неруи инсонӣ  чун сарчашмаи бунёдии рушди минбаъдаи иқтисодиёт равона гардид.
Имрӯз кишвари мо дар марҳилаи нави рушд қарор дорад.  Ҳукумати ҷумҳурӣ  Консепсияи рушди кишварро барои то  соли 2050 ва  «Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030»-ро  ба тасвиб расонд, ки заминаи воқеии ин ҳуҷҷатҳои стратегиро  рушди минбаъдаи иқтисодиёт ташкил мекунад. 
Ҳоло зарур аст,  ки коҳишдиҳии  осебпазирии иқтисодиёти кишвар  аз таҳдидҳои эҳтимолии беруна, ҷустуҷӯ ва таҳияи механизмҳои самаранок ва сарчашмаҳои дохилии рушди устувору босуботи иқтисодӣ, таъмини шуғли пурмаҳсул, дастрасии устувор ба захираҳои энергетикӣ ва фазои мусоиди соҳибкорӣ дар меҳвари сиёсати иқтисодӣ бошад. Иқтидори иқтисодии кишвар бояд ҳамчун заминаи моддии амнияти миллӣ арзёбӣ гардад. Чунки дар даҳсолаи наздик давраи нави технологӣ, иқтисодӣ ва сиёсии хоҷагии ҷаҳонӣ оғоз меёбад, ки он суръати афзоиши иқтисодии ҷаҳониро то нимаи асри ХХI тадриҷан суст мегардонад. Мо бояд барои дарки дурусти ин раванд омода бошем ва аллакай самтҳои модели афзоиши ояндаро нишон дода,  хусусиятҳои сифатии онро муайян карда тавонем.  Дар ин робита истифодаи оқилонаи сармояи инсонӣ ва табиӣ, аз ҷумла таҳкимбахшии потенсиали институтсионалии рушд дар самти баланд бардоштани самаранокӣ, диверсификатсия ва рақобатпазирии иқтисодиёти миллӣ,  рушди индустриалии ояндаро муайян  месозад ва гузаришро аз иқтисоди аграрию индустриалӣ ба индустриалию аграрӣ таъмин мекунад.
Лутфулло САИДМУРОДОВ,
директори Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 22.06.2017    №: 132    Мутолиа карданд: 732
04.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 317 БЕМОРИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ОМОДАГИҲО ҶИҲАТИ БАРӮЙХАТГИРИИ АҲОЛӢ ВА ФОНДИ МАНЗИЛ ИДОМА ДОРАНД

АГЕНТИИ СОДИРОТ. СОДИРОТИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ АФЗУД

83 КОРХОНАИ НАВИ САНОАТӢ МАВРИДИ БАҲРАБАРДОРӢ ҚАРОР ГИРИФТ

ВКД. САТҲИ ҶИНОЯТ КОҲИШ ЁФТ

SARS – CoV – 2. ТАДҚИҚОТИ ОЛИМОН ХАТАРИ НАВИ ОНРО ОШКОР СОХТ

ФАЙЗРЕЗ Ё СЕСАД ХАРБУЗА АЗ ЯК КАФ ЗАМИН

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҶУФТҲОИ ДАВРИ 1/4 - ФИНАЛӢ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

03.08.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 83,7 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОН СИҲАТ ШУДАНД

АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ ДОНИШҶӮЁНИ ХОРИҶИРО БА ТАҲСИЛ ҶАЛБ КАРДАНИСТ

ҲИСОР. БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ ИДОМА ДОРАД

ГУМРУК. СОДИРОТИ МОЛУ МАҲСУЛОТИ ВАТАНӢ 19,1 ДАРСАД АФЗУД

КУМИТАИ АНДОЗ. ПАНДЕМИЯ БА ИҶРОИ НАҚША БЕТАЪСИР НАМОНД

ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 103 БЕМОРИ COVID - 19 СИҲАТ ШУД

СУҒД. РӮНАМОИИ КИТОБНОМАИ ҲАШТҶИЛДАИ “ПЕШВОИ МИЛЛАТ - ЭМОМАЛӢ РАҲМОН”

САРҲАД. ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ 127 ҶИНОЯТ БА ҚАЙД ГИРИФТА ШУД

ИҶРОИ НАҚШАИ АНДОЗИ ИҶТИМОӢ 101 ДАРСАД ТАЪМИН ГАШТ

БАЛҶУВОН. ҲАҶМИ ИСТЕҲСОЛИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ КОҲИШ ЁФТ

МАҲАЛ. ҶАЛБИ НИЁЗМАНДОН ВА ТИҶОРАТИ КИШОВАРЗӢ

ВМКБ. БОЗДИДИ РАМАЗОН РАҲИМЗОДА АЗ РАФТИ БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ

МОЛИЯ. МАБЛАҒГУЗОРИИ СОҲАҲОИ ИҶТИМОӢ АФЗУД

ФУТБОЛ. ТИМИ МИЛЛӢ МОҲИ СЕНТЯБР ДУ БОЗИИ САНҶИШӢ МЕГУЗАРОНАД

ЧИН ВАКСИНАИ АЛАЙҲИ КОРОНАВИРУСРО ДАР БРАЗИЛИЯ ВА АМА МЕОЗМОЯД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

29.07.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 6065 КАС ШИФО ЁФТ

ДДСТДТ. БА ДОВТАЛАБОН ИМТИЁЗҲО ПЕШБИНӢ ШУДААСТ

ДДФСТ. СИФАТИ ТАЪЛИМ ДАР МЕҲВАРИ ТАВАҶҶУҲ

КОНСЕРВАТОРИЯИ МИЛЛӢ БА ШЎРОИ ДИФОЪ НИЁЗ ДОРАД

27 МЕДАЛИ ТИЛЛО ДАР ШАШ МОҲ

100 ДАРСАДИ САҲМИЯҲОИ ҶСК «АЗОТ» БА ФУРЎШ ГУЗОШТА МЕШАВАД

44 МИЛЛИОН СОМОНӢ ЗАРАРИ МОЛИЯВӢ БАРҚАРОР ШУД

ВАЗОРАТИ САНОАТ ВА ТЕХНОЛОГИЯҲОИ НАВ. ҲАҶМИ ИСТЕҲСОЛ ДАР ДАВРАИ ПАНДЕМИЯ НИЗ ЗИЁД ГАРДИД

ЛИГАИ БОНУВОН. "ХАТЛОН" БА САДРИ ҶАДВАЛ БАРОМАД

СҶТ: «ДУНЁ ТАНҲО ЯК МАВҶИ КОРОНАВИРУСРО АЗ САР ХОҲАД ГУЗАРОНД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед