logo

иҷтимоиёт

ТАНЗИМ. ТАҶРИБА СОБИТ СОХТ, КИ...

Дар таъриху маданияти тоҷикон ҳамаи ҷанбаҳои ҳаёти инсонӣ бо урфу одатҳои гуногун тафсил дода шудаанд, ки аксарияти онҳо ба давраҳои асосии ҳаёти инсон - таваллуд, балоғат, тӯй, инчунин фавт рост меоянд.

Таваллуди кӯдак яке  аз  лаҳзаҳои хуштарину беҳтарин дар оила ба шумор меравад. Дар ин давра, пеш аз қабули қонун, маъракаҳои номгузорон, гаҳворабандон ва чиллагурезон бо додани чанд намуди таом ва иштироки меҳмонони зиёд доир мегаштанд. Баъдан, ба муносибати мӯйсаргирон ва хатна маъракаҳои махсус баргузор мегардиданд. Ҳамаи инҳо маблағҳои калон талаб мекарданд. Солҳои охир маросими хатнасурро аз ҷиҳати хароҷот ва ҳашамат аз тӯйи домодиву арӯсӣ қариб фарқ карда намешуд. Аз ин лиҳоз, дар қонуни амалкунанда тартиби нави гузарондани хатнасур пешниҳод гаштааст, ки мувофиқи он ин маросим дар доираи оила, бе хизматрасонии санъаткорон гузаронда мешавад. Худи амалиёти хатна бо розигии падару модар, аз рӯзи таваллуди писар то рӯзи бистуми баъди таваллуд, дар муассисаҳои тиббии дахлдор ба таври ройгон, бо тартиби муқаррарнамудаи мақомоти ваколатдори давлатӣ дар соҳаи тандурустӣ, анҷом мегирад.
Пеш аз тӯйи арӯсиву домодӣ бошад, чорабиниҳои зиёде, ба мисли хостгорӣ, фотиҳа, қалингирӣ, ҷиҳозгирӣ, баъд аз он никоҳ, тӯй, арӯсбиёрон, рӯбинон, келинталбон, домодталбон, падарталбон бо оростани дастархони пурнозу неъмат ва дар баъзе ҳолатҳо бо додани ду таом баргузор мешуданд. Дар рӯзи тӯй ҳам дар хонаи арӯс ва ҳам дар хонаи домод маъракаҳои бодабдаба доир мегардиданд. Одатан ду намуд хӯрок - шӯрбо ва оши палов пухта, ҳамсоя, хешу табор ва наздиконро зиёфат медоданд. Ҳоло, мувофиқи моддаи 10 - и қонуни амалкунанда, ки тӯйи домодию арӯсиро ба танзим даровардааст, дар баробари як қатор маъракаҳои пештар манъшуда, гузарондани чорабиниҳои ноншиканон, модарталбон, падарталбон, чодарканон, муборакбодӣ ва шаҳтозон (роҳбандон) манъ карда шудааст. Инчунин, дар қонун меъёре пешбинӣ гардидааст, ки мувофиқи он падару модари домоду арӯс ва ё шахсони онҳоро ивазкунанда  бо маслиҳати тарафайн метавонанд ба ҷойи додани оши тӯй маблағи онро ҷиҳати беҳтар гардондани шароити зиндагии навхонадорон сарф намоянд.
Дар ҳамаи минтақаҳои Тоҷикистон, то ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба қонуни танзим, маросими дафну азодорӣ аз ҳар ҷиҳат серташвишу серхароҷот гардида буданд.  Масалан, «оши бегоҳи се», «ҳафт», «бист», «чил» ва «сол» чунон серхароҷот ва боҳашамат гузаронда мешуданд, ки ба маъракаҳои хушнудӣ шабоҳат доштанд. Аз ин лиҳоз, тағйиру иловаҳои ба моддаи 11 - и қонун-«Маросими дафну азодорӣ» воридшуда саривақтӣ  буда, танҳо ба манфиати мардум равона гардидаанд. Мувофиқи ин модда маросими дафну азодорӣ бе маҳдудияти шумораи иштироккунандагон сурат мегирад.  Инчунин, тамоми маросими дафну азодорӣ бе забҳи чорво ва бе додани таом гузаронда мешаванд. Бахусус, дар маросими «се», «чил» ва «сол», ки барои гузарондани онҳо иҷозат дода шудааст, забҳи чорво ва додани таом манъ гардидааст.
Таҷрибаи солҳои охир собит намуд, ки амали Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» на танҳо мушкили молиявии мардумро осон кард, балки барои дигар мардумони кишварҳои минтақаи Осиёи Марказӣ, ки бо тоҷикон дар доираи анъанаҳои муштарак зиндагӣ мекунанд, намунаи ибрат гардид. Мо ба чунин хулоса омадем, ки ташаббус ва ибтикори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз анъанаҳои куҳан ва ғании тоҷикон манша гирифтааст. Бинобар ин, қонуни мазкур заминаи мустаҳкам дошта, бо амалӣ шудани он мушкилоти қишрҳои гуногуни ҷомеа, алалхусус аҳолии камбизоат ба андозаи чашмрас осон хоҳад гашт.
З. АКРАМӢ, директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон,
З. ЮСУФБЕКОВА,  М. ШОВАЛИЕВА, М. МАҲМУДОВА, кормандони институт


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.10.2017    №: 212    Мутолиа карданд: 745

11.12.2017


Баррасии масоили ҳифзи амнияти иттилоотӣ

Вохӯрии Музаффар Ҳусейнзода ва Дан Некулаеску

Инноватсия ва шарикӣ барои ноил гаштан ба Ҳадафҳои рушди устувор

Баргузории форуми «Роҳ ба сӯи иқтисодиёти ғайринақдӣ»

Ҷаҳон дар як сатр

«Сафирони забони русӣ» ба Тоҷикистон омаданд

Дар Осло Ҷоизаи сулҳи Нобел супурда шуд

Сарвазири Ироқ: «Ҷанг алайҳи «ДИ» анҷом ёфт»

СММ: «Ҳаҷми ҷаҳонии порагирӣ 1 триллион долларро ташкил медиҳад»

Фарбеҳтарин зани дунё 400 кило вазн партофт

08.12.2017


Ҷаҳон дар як сатр

Дар Швейтсария президенти нав интихоб намуданд

Ҷангиёни «Давлати исломӣ» ба киберфазо мегузаранд

Хисорот аз сӯхтори ҷангали Калифорния аз 9 миллиард доллар гузашт

Шикояти соҳибкорон аз мақомоти Қазоқистон кам мешавад

«Наҷотбахши дунё»-ро дар Абу - Дабӣ намоиш медиҳанд

Даҳ кишваре, ки арзонтарин қарзи манзил доранд

07.12.2017


Вохӯрии Шамсиддин Орумбекзода ва Криста Пиккат

Масоили густариши ҳамкориҳо дар соҳаи тиб матраҳ гардид

Маросими супурдани эътимоднома

Баррасии таҳкими равобити соҳибкорони Тоҷикистону Қатар

Бунёди қасри фарҳанг дар ноҳияи Шамсиддин Шоҳин

Ҷаҳон дар як сатр

Владимир Путин дар интихоботи президентӣ иштирок хоҳад кард

Сурия аз ҷангиёни «ДИ» пурра озод карда шуд

Трамп Байтулмуқаддасро пойтахти Исроил эътироф намуд

Назарбоев татбиқи лоиҳаи «Қазоқистони рақамӣ» - ро муҳим меҳисобад

Калонтарин ҳавопаймои дубаҳра ба парвози нахустин омода аст

Олимон скелети одами 3,6 миллион - соларо барқарор карданд

05.12.2017


Баррасии дурнамои рушди муносибатҳои давлатҳои аъзои СҲШ

Иштироки Маҳкам Маҳмудзода дар конференсияи байналмилалӣ

Ифтитоҳи Маркази илмиву фарҳангии Русия дар Хуҷанд

Бунёди мактаб дар Рошорв

Як нишасти муҳим


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед