logo

иҷтимоиёт

ТАНЗИМ. ТАҶРИБА СОБИТ СОХТ, КИ...

Дар таъриху маданияти тоҷикон ҳамаи ҷанбаҳои ҳаёти инсонӣ бо урфу одатҳои гуногун тафсил дода шудаанд, ки аксарияти онҳо ба давраҳои асосии ҳаёти инсон - таваллуд, балоғат, тӯй, инчунин фавт рост меоянд.

Таваллуди кӯдак яке  аз  лаҳзаҳои хуштарину беҳтарин дар оила ба шумор меравад. Дар ин давра, пеш аз қабули қонун, маъракаҳои номгузорон, гаҳворабандон ва чиллагурезон бо додани чанд намуди таом ва иштироки меҳмонони зиёд доир мегаштанд. Баъдан, ба муносибати мӯйсаргирон ва хатна маъракаҳои махсус баргузор мегардиданд. Ҳамаи инҳо маблағҳои калон талаб мекарданд. Солҳои охир маросими хатнасурро аз ҷиҳати хароҷот ва ҳашамат аз тӯйи домодиву арӯсӣ қариб фарқ карда намешуд. Аз ин лиҳоз, дар қонуни амалкунанда тартиби нави гузарондани хатнасур пешниҳод гаштааст, ки мувофиқи он ин маросим дар доираи оила, бе хизматрасонии санъаткорон гузаронда мешавад. Худи амалиёти хатна бо розигии падару модар, аз рӯзи таваллуди писар то рӯзи бистуми баъди таваллуд, дар муассисаҳои тиббии дахлдор ба таври ройгон, бо тартиби муқаррарнамудаи мақомоти ваколатдори давлатӣ дар соҳаи тандурустӣ, анҷом мегирад.
Пеш аз тӯйи арӯсиву домодӣ бошад, чорабиниҳои зиёде, ба мисли хостгорӣ, фотиҳа, қалингирӣ, ҷиҳозгирӣ, баъд аз он никоҳ, тӯй, арӯсбиёрон, рӯбинон, келинталбон, домодталбон, падарталбон бо оростани дастархони пурнозу неъмат ва дар баъзе ҳолатҳо бо додани ду таом баргузор мешуданд. Дар рӯзи тӯй ҳам дар хонаи арӯс ва ҳам дар хонаи домод маъракаҳои бодабдаба доир мегардиданд. Одатан ду намуд хӯрок - шӯрбо ва оши палов пухта, ҳамсоя, хешу табор ва наздиконро зиёфат медоданд. Ҳоло, мувофиқи моддаи 10 - и қонуни амалкунанда, ки тӯйи домодию арӯсиро ба танзим даровардааст, дар баробари як қатор маъракаҳои пештар манъшуда, гузарондани чорабиниҳои ноншиканон, модарталбон, падарталбон, чодарканон, муборакбодӣ ва шаҳтозон (роҳбандон) манъ карда шудааст. Инчунин, дар қонун меъёре пешбинӣ гардидааст, ки мувофиқи он падару модари домоду арӯс ва ё шахсони онҳоро ивазкунанда  бо маслиҳати тарафайн метавонанд ба ҷойи додани оши тӯй маблағи онро ҷиҳати беҳтар гардондани шароити зиндагии навхонадорон сарф намоянд.
Дар ҳамаи минтақаҳои Тоҷикистон, то ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба қонуни танзим, маросими дафну азодорӣ аз ҳар ҷиҳат серташвишу серхароҷот гардида буданд.  Масалан, «оши бегоҳи се», «ҳафт», «бист», «чил» ва «сол» чунон серхароҷот ва боҳашамат гузаронда мешуданд, ки ба маъракаҳои хушнудӣ шабоҳат доштанд. Аз ин лиҳоз, тағйиру иловаҳои ба моддаи 11 - и қонун-«Маросими дафну азодорӣ» воридшуда саривақтӣ  буда, танҳо ба манфиати мардум равона гардидаанд. Мувофиқи ин модда маросими дафну азодорӣ бе маҳдудияти шумораи иштироккунандагон сурат мегирад.  Инчунин, тамоми маросими дафну азодорӣ бе забҳи чорво ва бе додани таом гузаронда мешаванд. Бахусус, дар маросими «се», «чил» ва «сол», ки барои гузарондани онҳо иҷозат дода шудааст, забҳи чорво ва додани таом манъ гардидааст.
Таҷрибаи солҳои охир собит намуд, ки амали Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» на танҳо мушкили молиявии мардумро осон кард, балки барои дигар мардумони кишварҳои минтақаи Осиёи Марказӣ, ки бо тоҷикон дар доираи анъанаҳои муштарак зиндагӣ мекунанд, намунаи ибрат гардид. Мо ба чунин хулоса омадем, ки ташаббус ва ибтикори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз анъанаҳои куҳан ва ғании тоҷикон манша гирифтааст. Бинобар ин, қонуни мазкур заминаи мустаҳкам дошта, бо амалӣ шудани он мушкилоти қишрҳои гуногуни ҷомеа, алалхусус аҳолии камбизоат ба андозаи чашмрас осон хоҳад гашт.
З. АКРАМӢ, директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон,
З. ЮСУФБЕКОВА,  М. ШОВАЛИЕВА, М. МАҲМУДОВА, кормандони институт


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.10.2017    №: 212    Мутолиа карданд: 892

13.06.2018


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо фаъолияти корхонаҳои пойтахт

12 медали варзишгарони тоҷик дар Ҷоми Ӯзбекистон

Боздиди ҳайати Ӯзбекистон аз НБО Роғун ва мавзеи сайёҳии Варзоб

Ҷаҳон дар як сатр

Вохӯрии таърихӣ - муқаддимаи сулҳ

Дар Муғулистон Маркази байналмилалии тадқиқотии кишварҳои рушдкунанда ташкил шуд

Сарвари Сандуқи байналмилалии асъор аз хатар ба иқтисоди ҷаҳонӣ огоҳ сохт

Бонки миллии Қирғизистон 90 дарсади даромадашро ба давлат медиҳад

12.06.2018


Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии СААД

Баимзорасии созишномаи ҳамкорӣ

Вазорати маориф ва илм ба ҷадвали санҷишу имтиҳонҳо тағйирот ворид кард

Баистифодадиҳии корхонаи коркарди санги хоро

Ҷаҳон дар як сатр

СААД ба Тоҷикистон дар таҳкими марз бо Афғонистон ёрӣ мерасонад

Дар Чин сафари Путинро комёбии мутлақ унвон карданд

Баррасии вазъи Афғонистон, Сурия ва Корея дар Алмаато

Мирзиёев хостори "долони озод"-и тиҷоратии СҲШ шуд

Минск аз Чин 800 миллион юан ёрии ройгон мегирад

08.06.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Никлас Линдквист

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ баргузор мешавад

Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 15 июн таҷлил мегардад

Муҳлати бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ аз 3 то 10 рӯзи корӣ тамдид шуд

Як вохӯрии судманд

РАШТ. Бунёду азнавсозии муассисаҳои таълимӣ вусъат мегирад

МОҲӢ. Афзоиши истеҳсол

Тақвими бозиҳои Ҷоми ҷаҳон

07.06.2018


Баргузории ҷаласаи навбатии кумитаи тадорукот

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Алӣ Муборак ал-Муҳаннадӣ

Корхонаи парандапарварӣ ба истифода дода хоҳад шуд

Тоҷикистон боз дар мақоми аввал

ХАТЛОН. Рафти кишти такрорӣ бад нест, аммо...

Ҷаҳон дар як сатр

Путин зарурати рушддиҳии технологияҳои рақамиро таъкид кард

Ба Афғонистон низомиёни Амороти Муттаҳидаи Араб ва Қатар меоянд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед