logo

иҷтимоиёт

ТАНЗИМ. ТАҶРИБА СОБИТ СОХТ, КИ...

Дар таъриху маданияти тоҷикон ҳамаи ҷанбаҳои ҳаёти инсонӣ бо урфу одатҳои гуногун тафсил дода шудаанд, ки аксарияти онҳо ба давраҳои асосии ҳаёти инсон - таваллуд, балоғат, тӯй, инчунин фавт рост меоянд.

Таваллуди кӯдак яке  аз  лаҳзаҳои хуштарину беҳтарин дар оила ба шумор меравад. Дар ин давра, пеш аз қабули қонун, маъракаҳои номгузорон, гаҳворабандон ва чиллагурезон бо додани чанд намуди таом ва иштироки меҳмонони зиёд доир мегаштанд. Баъдан, ба муносибати мӯйсаргирон ва хатна маъракаҳои махсус баргузор мегардиданд. Ҳамаи инҳо маблағҳои калон талаб мекарданд. Солҳои охир маросими хатнасурро аз ҷиҳати хароҷот ва ҳашамат аз тӯйи домодиву арӯсӣ қариб фарқ карда намешуд. Аз ин лиҳоз, дар қонуни амалкунанда тартиби нави гузарондани хатнасур пешниҳод гаштааст, ки мувофиқи он ин маросим дар доираи оила, бе хизматрасонии санъаткорон гузаронда мешавад. Худи амалиёти хатна бо розигии падару модар, аз рӯзи таваллуди писар то рӯзи бистуми баъди таваллуд, дар муассисаҳои тиббии дахлдор ба таври ройгон, бо тартиби муқаррарнамудаи мақомоти ваколатдори давлатӣ дар соҳаи тандурустӣ, анҷом мегирад.
Пеш аз тӯйи арӯсиву домодӣ бошад, чорабиниҳои зиёде, ба мисли хостгорӣ, фотиҳа, қалингирӣ, ҷиҳозгирӣ, баъд аз он никоҳ, тӯй, арӯсбиёрон, рӯбинон, келинталбон, домодталбон, падарталбон бо оростани дастархони пурнозу неъмат ва дар баъзе ҳолатҳо бо додани ду таом баргузор мешуданд. Дар рӯзи тӯй ҳам дар хонаи арӯс ва ҳам дар хонаи домод маъракаҳои бодабдаба доир мегардиданд. Одатан ду намуд хӯрок - шӯрбо ва оши палов пухта, ҳамсоя, хешу табор ва наздиконро зиёфат медоданд. Ҳоло, мувофиқи моддаи 10 - и қонуни амалкунанда, ки тӯйи домодию арӯсиро ба танзим даровардааст, дар баробари як қатор маъракаҳои пештар манъшуда, гузарондани чорабиниҳои ноншиканон, модарталбон, падарталбон, чодарканон, муборакбодӣ ва шаҳтозон (роҳбандон) манъ карда шудааст. Инчунин, дар қонун меъёре пешбинӣ гардидааст, ки мувофиқи он падару модари домоду арӯс ва ё шахсони онҳоро ивазкунанда  бо маслиҳати тарафайн метавонанд ба ҷойи додани оши тӯй маблағи онро ҷиҳати беҳтар гардондани шароити зиндагии навхонадорон сарф намоянд.
Дар ҳамаи минтақаҳои Тоҷикистон, то ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба қонуни танзим, маросими дафну азодорӣ аз ҳар ҷиҳат серташвишу серхароҷот гардида буданд.  Масалан, «оши бегоҳи се», «ҳафт», «бист», «чил» ва «сол» чунон серхароҷот ва боҳашамат гузаронда мешуданд, ки ба маъракаҳои хушнудӣ шабоҳат доштанд. Аз ин лиҳоз, тағйиру иловаҳои ба моддаи 11 - и қонун-«Маросими дафну азодорӣ» воридшуда саривақтӣ  буда, танҳо ба манфиати мардум равона гардидаанд. Мувофиқи ин модда маросими дафну азодорӣ бе маҳдудияти шумораи иштироккунандагон сурат мегирад.  Инчунин, тамоми маросими дафну азодорӣ бе забҳи чорво ва бе додани таом гузаронда мешаванд. Бахусус, дар маросими «се», «чил» ва «сол», ки барои гузарондани онҳо иҷозат дода шудааст, забҳи чорво ва додани таом манъ гардидааст.
Таҷрибаи солҳои охир собит намуд, ки амали Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» на танҳо мушкили молиявии мардумро осон кард, балки барои дигар мардумони кишварҳои минтақаи Осиёи Марказӣ, ки бо тоҷикон дар доираи анъанаҳои муштарак зиндагӣ мекунанд, намунаи ибрат гардид. Мо ба чунин хулоса омадем, ки ташаббус ва ибтикори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз анъанаҳои куҳан ва ғании тоҷикон манша гирифтааст. Бинобар ин, қонуни мазкур заминаи мустаҳкам дошта, бо амалӣ шудани он мушкилоти қишрҳои гуногуни ҷомеа, алалхусус аҳолии камбизоат ба андозаи чашмрас осон хоҳад гашт.
З. АКРАМӢ, директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон,
З. ЮСУФБЕКОВА,  М. ШОВАЛИЕВА, М. МАҲМУДОВА, кормандони институт


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.10.2017    №: 212    Мутолиа карданд: 75

19.10.2017


Баррасии тадбирҳои дастгирии рушди соҳибкории ҷавонон

РАШТ. ЯК ВОХӮРИИ МУҲИМ

ҚОЧОҚ - ЗИЁНИ ҶИДДӢ БА БУҶЕТ ВА ИҚТИСОДИЁТ

Ҷаҳон дар як сатр

Боздиди нозирони Олмон аз пойгоҳи низомии Русия дар Тоҷикистон

Силсилаи амалиёти террористӣ дар Афғонистон боиси марги беш аз 70 нафар шуд

Истеҳсолотро зеҳни сунъӣ ба даст мегирад

Ҳизби коммунисти Чин ислоҳоти густурдаи сиёсиро омода месозад

Ҷорҷ Сорос ба рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ 18 миллиард доллар медиҳад

Ба миқдори рекордӣ расидани муҳоҷирон дар ИМА

Варзиш

16.10.2017


Ҳамоиши навбатии Шӯрои тиҷоратии ИМА-Тоҷикистон

Низомиддин Зоҳидӣ Абделҷалил Сабуриро ба ҳузур пазируфт

Мубодилаи таҷрибаҳо байни Тоҷикистон ва Фаронса

Ҳамкориҳо дар соҳаи маориф бо Озарбойҷон густариш меёбанд

Истиқрори дипломатӣ бо Гренада ба роҳ монда шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Дар амали террористии Сомалӣ 276 нафар қурбон гашт

Раққа аз ҷангиёни «ДИ» озод карда шуд

Пешгирии амали террористӣ дар Афғонистон

Дар Қирғизистон президенти навро интихоб карданд

Боздошти омӯзгори террорист дар Ҷалолобод

13.10.2017


Баррасии масоили мубрами тақвияти ҳамкориҳо

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо донишҷӯёни ДМТ

Густариши муносибатҳои фарҳангии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Вохӯрӣ бо вазири иқтисоди Озарбойҷон

12.10.2017


Баррасии масоили муҳими ҳамкорӣ

Муаррифии имкониятҳои сармоягузории Фонди сабзи иқлимӣ

Аббосалӣ Гасанов: «Тоҷикистон фарҳанги бою ғании худро ба дигар миллатҳо тарғиб кунад»

Вохӯрии Рустам Солӣ бо Азад Рагимов

МАВОДИ НАШЪАОВАР. Боз 311 килограмм ба коми оташ рафт

11.10.2017


Интиқоди Азим Иброҳим аз сатҳи омодагӣ ба давраи зимистон дар вилояти Хатлон

Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии ИДМ

Масъалаҳои таъмини амнияти иттилоотию озуқаворӣ матраҳ мегарданд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед