logo

сиёсат

ТОҶИКИСТОН. ТАШАББУСҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МАНФИАТИ АҲЛИ БАШАР АСТ

Соли ҷорӣ дар айёми таҷлили Ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ ва Рӯзи ҷаҳонии об - 22 март раванди татбиқи ташаббуси нави глобалии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон - Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018 - 2028» расман оғоз мегардад, ки барои таъмини амнияти экологии сайёра нақши бағоят амиқ дорад.
Қобили зикр аст, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ташаббусҳои қаблии Пешвои муаззами миллат, аз ҷумла дар бораи эълон доштани «Соли байналмилалии оби тоза» (2003), Даҳсолаи байналмилалии амал - «Об барои ҳаёт» (2005 - 2015) ва Соли байналмилалии ҳамкорӣ дар соҳаи об (2013) дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун давлати ташаббускор эътироф шудааст.
Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷумлаи он давлатҳоест, ки бинобар ифлосшавии атмосфера ва дигаргун гаштани иқлим аз солҳои шастуми асри гузашта ба суръати баланди обшавии пиряхҳо дар ҳудуди худ мувоҷеҳ аст. Албатта, ин маънои онро надорад, ки обшавии пиряхҳо танҳо ба манфиат ё зарари ҷумҳурии мост, балки бетафовутӣ нисбат ба ин раванд барои ояндаи тамоми кишварҳо даҳшатбор хоҳад буд. Зеро, тибқи ҳисоби мутахассисон агар тамоми пиряхҳои ҷаҳон об шаванд, он гоҳ сатҳи об дар рӯи Замин 64 метр баланд мешавад ва ин фано гаштани ҳаёт дар як қисмати азими саёраи мост.
Пажӯҳишҳо нишон додаанд, ки проблемаи истифодаи об дар ҷаҳон яке аз омилҳои муҳими таъсиркунанда ба иқтисод, соҳаи иҷтимоӣ, инчунин, таъмини амнияти глобалӣ, минтақавӣ ва миллӣ маҳсуб меёбад. Аз ин гуфтаҳо метавон хулоса баровард, ки масъалаи об имрӯз ба сифати «муҳаррики иқтисод» баромад намуда, ҳалли мушкилоти он метавонад, барои рушди соҳаи иқтисод, ки асоси пешрафти ҳамаи соҳаҳои ҷомеаро ташкил медиҳад, мусоидат кунад.
Аз ин ҷост, ки ташаббуси Пешвои муаззами миллат, танҳо бо таъмини амнияти экологӣ маҳдуд набуда, ҳадафҳои фарогири дигар низ дорад. Аз ҷумла, яке аз ин ҳадафҳо марбут ба омилҳои иқтисодӣ мебошад. Яъне, обро ба манбаи истеҳсоли энергияи арзону безарар табдил додан аст, ки моҳияти аслии инро воқеоти неругоҳи Фукусимои Япония барои тамоми ҷаҳон собит намуд. Дар Тоҷикистон захираҳои об асоси захираҳои энергетикии кишвар ба ҳисоб мераванд, ки инро натиҷагириву хулосаҳои комиссияҳои вижаи байналмилалӣ собит намудаанд. Мавриди зикр аст, ки аз иқтидори  гидроэнергетикии кишвар, ки дар ҳаҷми 527 миллиард кВт - соат баҳогузорӣ шудааст, имрӯз ҳамагӣ 3 - 4 дарсади он истифода мешавад. Яъне захираҳо барои аз худ кардани ин сарчашмаи неруи аз лиҳози экологӣ тоза ва аз лиҳози иқтисодӣ нисбатан арзон кифояанд ва феълан зиёда аз 98 дарсади неруи барқи дар ҷумҳурӣ истеҳсолшаванда ба гидроэнергетика рост меояд.
Ҳадафи дигари эълон ва қабули даҳсолаи нави «Об барои рушди устувор» истифодаи оқилонаи обҳои минтақавӣ мебошанд. Ин масъала чандин даҳсола боз дар Осиёи Марказӣ хеле печида боқӣ мемонад.  Захираҳои оби минтақа асосан дар қаламрави ду кишвари болооб - Тоҷикистон (қариб 60%) ва Қирғизистон (зиёда аз 25%) ташаккул ёфта, истифодаи онҳо бошад,  (зиёда аз 80%) ба кишварҳои поёноб рост меояд. Кишварҳое, ки дар саргаҳи об мебошанд, ҳаққи соҳибияти хеле ками ин обҳоро доранд.
Мувофиқи маълумотҳо дар давоми 50 соли охир дар ҷаҳон 507 моҷарои марбут ба об рух дода, 21 мавриди он ба амалиётҳои ҷангӣ табдил ёфтааст. Маҳз  нарасидани об ва тақсими нодурусти он аст, ки дар кишварҳои алоҳидаи Африқову Амрикои Ҷанубӣ  мардум  азият мекашанду ба бемориҳои марговар дучоранд. Кишварҳое дар Шарқи Наздик ҳастанд, ки дар тақсими дарёҳо дар ҳоли бархӯрдҳои низомӣ қарор гирифтаанд.
Инсон бояд дарк намояд, ки об худ шифо аст ва неъмати ивазнашаванда ба шумор меравад. Агар инсон 2 дарсади оби баданро аз даст диҳад, ташна мемонад, 10 фоиз ба беморӣ мебарад, 15 - 20 фоизро аз даст диҳад, ба марг дучор мешавад. Нафаре, ки обро бештар менӯшад, ба сактаи қалб камтар дучор мегардад. Бе хӯрок инсон то чанд муддат зинда монда метавонад. Аммо беоб аз се то ҳафт рӯз зиёд зинда намемонад. Баъди оксиген дувумин омили бақо барои инсон об аст.
Дар баробари ин, бояд гуфт, ки об на танҳо ҳаёт мебахшад, балки ҳаётро аз мо  мегирад. 85 дарсади бемориҳо ба воситаи об мегузаранд. Бо ин иллат ҳар сол 25 миллион нафар сокини сайёра мефавтад. Аз ифлосии дарёи Ганг ҳар сол 3 миллион одам нобуд мешавад. Мардуми поёноби дарёи Нил ифлостарин обро истифода мебаранд, ки мӯҷиби эпидемияҳои давомдору марговари минтақаи Африқо мебошад. Амазонкаи бузург ҳамасола садҳо ҳазор заминҳои кораму манзилҳоро хароб сохта, садҳо нафарро ба коми худ мекашад. Бо сабаби тағйирёбии иқлим ва обшавии пиряхҳо ҳар сол дар Тоҷикистон ва дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ бар асари селобу жолаву боронҳои пуршиддат ҳазорҳо манзил хароб ва даҳҳо нафар қурбони офат мешаванд.
Мавҷудияти ин ҳама омилҳо бо гузашти вақти муайян оби тозаи ошомиданиро чун мол ба бозор мебарорад. Коршиносону муҳаққиқон ба он назаранд, ки дар даҳсолаҳои наздиктарин оби ошомиданӣ чун нафти имрӯза ба як тиҷорати бузург табдил меёбад. Инсоният қодир аст, ки нафтро иваз намуда, ба ҷои он манбъаҳои навро барои худ пайдо созад. Аммо боз ҳам об чун ганҷи ивазнашаванда боқӣ хоҳад монд. Имрӯз тиҷорати оби ошомиданӣ аллакай ба як раванди муқаррарӣ табдил ёфта истодааст. Намунаи ин тиҷорат ҳамакнун маълум буда, онро бисёр кишварҳо алҳол дарк намудаанд. Ба таври мисол оби ширину тозаи кӯли Сарез дар Тоҷикистон барои харидориву коркард мавриди таваҷҷуҳи кишварҳои алоҳидаи арабӣ қарор дорад.
Бо назардошти ин ҳама метавон гуфт, ки ҷомеаи ояндаи инсоният бештар ба проблемаҳои экологии вобаста ба об андармон мешавад. Печидагӣ ва унсурҳои алоҳидаи онро дарк намуда, Тоҷикистон чун ташаббускори даҳсолаи нав  ҷомеаи ҷаҳониро барои қазовату масъулият дар ин самт даъват менамояд.
Номвар ҚУРБОНОВ,
устоди ДМТ, узви ИЖТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.01.2018    №: 20    Мутолиа карданд: 317

10.10.2018


Ҷаласаи Шӯрои вазирони мудофиаи кишварҳои узви ИДМ баргузор мешавад

Таҳкими ҳамкориҳои Бонки миллии Тоҷикистон ва БАТР

Дар Душанбе Фестивали байналмилалии «Чакан» доир мегардад

СУҒД. Бунёд ва таъмири 110 иншооти фарҳангӣ

РАШТ. Сохтмони 140 иншоот

РОШТҚАЛЪА. Вусъати созандагӣ

“SLOW FOOD”. Муаррифии гулмоҳии амударёӣ ва оши палов

МУНТАХАБИ ТОҶИКИСТОН ДАР ФИНАЛИ МУСОБИҚАИ "BANGABANDHU GOLD CUP"

09.10.2018


БАЛҶУВОН. Рӯ ба рушд

РАШТ. Авлавият ба ҳифзи муҳити зист

ТАНЗИМ. Қонуншиканон 25 ҳазор сомонӣ ҷарима шуданд

Сипоси сарвари ОПЕК Муҳаммад Баркиндо аз Владимир Путин

Сарони Россия ва Ӯзбекистон ҳамкории дуҷонибаро баррасӣ карданд

Неруҳои эътилофи байналмилалӣ дар Афғонистон амнияти интихоботро таъмин месозанд

Лондон зери об мемонад?

Ҷаҳон дар як сатр

08.10.2018


Даҳ соли минтақаҳои озоди иқтисодӣ

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ. Мунтахаби Тоҷикистон – барандаи медалҳои нуқра

ДЗЮ-ДО. Натиҷаҳо аз Ҷоми Президенти Тоҷикистон

"ПАЛАНГИ ТИЛЛОӢ". Ғалабаи Ҷомӣ Ҳасанов

Сафари расмии Владимир Путин ба Ҳиндустон

Трамп ба вохӯрияш бо Путин дар Хелсинки баҳои баланд дод

Дар Туркия ҳамоиши чорҷониба оид ба Сурия баргузор мегардад

Селфи бо марг бозӣ кардан аст

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ. Футболбозони навраси тоҷик дар финал

04.10.2018


Анҷоми озмуни. “Маҳалла ва ташкилоти беҳтарин” дар Бохтар

КОНИБОДОМ. Деҳқонон ғолиби мусобиқа

Баргузории фестивали “Оши палов”

ТАНДУРУСТӢ. Назорат пурзӯр мешавад

Як мулоқоти муҳим

НБО - и "РОҒУН". Корҳои сохтмонӣ вусъат мегиранд

Сафари варзишгарони тоҷик ба Буэнос - Айрес

ТОҶИКОБОД. 31 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед