logo

фарҳанг

САДА ВА АДАБИЁТИ КЛАССИКИИ ТОҶИК

Ба шарофати Истиқлолияти давлатӣ ва сиёсати пешгирифтаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рӯз аз рӯз арзишҳои миллӣ дубора зинда ва таҷлил шуда истодаанд, ки ин дар таҳкими арзишҳои худшиносӣ таъсири амиқ мегузорад. Таҷлили Ҷашни Сада низ аз рукни худшиносии миллӣ ва огоҳӣ аз таърихи гузашта аст.

Барои аксари зиёиён маълум аст, ки тақрибан дар ҳамаи ҷашнҳои калидӣ ва суннатии сол, ки яке давоми мантиқии дигаре мебошанд, шоирону мутрибон, ромишгарону ҳофизон фаъолона иштирок мекарданд ва бо ҳунарҳои худ дар таҷлили ҷашн ҳозиронро шод ва табъи онҳоро болида мегардонданд. Дар Ҷашни Сада низ чунин ҷамъомадҳо барпо мешуд ва шеъру таронаҳои шоирон дар онҳо баланд  садо  медоданд. Масалан, Манучеҳрӣ, ки аз шоирони дарбор ба шумор меравад, Садаро чунин васф кардааст:
Сада омад, ки тарабро сару солор бувад,
Шодмониро з-ин пас ба мо бор бувад.
Ба рухи Ҷашни Сада гарчи зимистон дар баст.
Партави чеҳраи ӯ гуфт, ки ин ёр бувад…

Абулқосим Фирдавсӣ низ силсилаи шеърҳо дар бораи Сада  дорад, ки дар он  дар Балх бо шодию сурур ҷашн гирифтани иди Сада, фарри Наврӯз будани фоли Ҷашни Сада дар кӯю бозор бо оташсӯзӣ таҷлил намудани Ҷашни Сада ва тасвири устураи  Ҳушанги пешдодӣ дар бораи куштани мор ва пайдоиши оташро дар «Шоҳнома» - и безаволи  худ  ироа намудааст. Яке аз он намунаҳо чунин аст:
Яке чашмаи бекарон андар ӯй,
Фаровон аз он чашма бикшод рӯй,
Баровард  бари чашма оташкада,
Бар ӯ тоза шуд Меҳру Ҷашни Сада…

Фирдавсӣ, ҳамчунин, Ҳушангро кошифи оташ  ва  аввалин  ҷашнгирандаи Сада дониста, гуфтааст:
Шаб омад, барафрӯхт оташ чу кӯҳ,
Ҳамон шоҳ дар гирди ӯ бо гурӯҳ.
Яке ҷашн кард он шабу бода х(в)ард,
Сада номи он ҷашни фархунда кард.
Зи Ҳушанг монд ин Сада ёдгор,
Басе бод чун ӯ дигар шаҳриёр,
К-аз обод кардан ҷаҳон шод кард,
Ҷаҳон ба некӣ аз ӯ ёд кард.

Наврӯзу Меҳргону Сада ҳамчун ҷашнҳои миллии ориёӣ  дар ашъори аксари шоирон ба ҳайси ҷашнҳои хуҷастаи гузаштагони мо тараннум шудаанд. Дар осори илмию таърихии асрҳои миёна, аз қабили  «Осор – ул - бақия» - и  Берунӣ, «Зайн – ул - ахбор» - и Гардезӣ, «Форснома» - и Ибни Балхӣ, «Таърихи Табарӣ», «Таърихи Байҳақӣ» ва ғайра маросим ва урфу одати гузарондани ҷашнҳои мазкур тасвири худро ёфтаанд. Онҳо манбаъҳои  муҳими фарҳангу маданияти гузаштагони мо мебошанд.
Мусаллама ЗОКИРОВА,
омӯзгор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.01.2018    №: 24    Мутолиа карданд: 256

15.08.2018


ЛЕВАКАНТ. Пастравии сатҳи ҷинояткорӣ дар байни ноболиғон

БАЛҶУВОН. Бунёди 14 иншоот

САНОАТ ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ КОҲИШ МЕЁБАД,ЧАРО?

КИШОВАРЗӢ ДАР НОҲИЯИ ТЕМУРМАЛИК АФЗАЛИЯТ ДОРАД

14.08.2018


ТОҶИКИСТОН – ҚАЗОҚИСТОН. Нахустҷаласаи Шӯрои корӣ ва ҳамоиши соҳибкорон

МАҚОМОТИ СУДӢ ВА ВАО. Иқдоме барои таҳкими ҳамкориҳо

"ЗЕБОНИСО". Аввалин чемпиони Тоҷикистон оид ба футбол миёни бонувон

ММТ: "Беш аз 50 ҳазор довталаб донишҷӯ шуд"

10.08.2018


Қабули нусхаи Эътимоднома аз сафири Туркманистон

Ҷаласаи Шӯрои ИДМ оид ба сайёҳӣ оғоз ёфт

Ҷаласаи Шӯрои марказии Ҷамъияти ихтиёрии мусоидат ба артиши ИДМ

Ҳамоиши тиҷоратии соҳибкорони Тоҷикистону Қазоқистон

ХАТЛОН. Нахустин форуми тиҷорати маҳсулоти боғдорӣ доир гардид

СУҒД. 90 ҳазор сомонӣ барои ғолибони озмуни "Маҳаллаи беҳтарин"

Семинари муфид

09.08.2018


Туҳфаи ФФТ ба варзишгарони Хоруғ

МАОРИФ. Имконияти нав ба як гурӯҳ довталабон

КӮЛОБ. Истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ афзудааст

Ғолибони ҷоизаи Зебунисо Рустамова муайян шуданд

07.08.2018


ДУШАНБЕ. Таъсиси ҷойҳои махсус барои забҳи чорво

Шӯрои сайёҳии давлатҳои аъзои ИДМ дар Душанбе

Пресс-тури рӯзноманигорони агентиҳои иттилоотии ИДМ

«Сомон Эйр». Роҳандозии парвозҳо ба самти Бухоро

Буҷети давлатӣ 2,4 миллиард сомонӣ афзуд

ММД. Афзоиши воқеии он 7,2 дарсадро ташкил дод

ММТ. “Пешномнависӣ” кори довталабро осон кард

Роҳхати 28 варзишгари дигар ба бозиҳои Осиё

06.08.2018


Вохӯрии Абдуҷаббор Раҳмонзода бо аҳли ҷомеаи Данғара

Аввалин гурӯҳи зоирони тоҷик ба Арабистони Саудӣ сафар кард

Душанбе. Ярмаркаҳои мактабӣ ташкил мешаванд

03.08.2018


Мулоқоти Абдуҷаббор Раҳмонзода бо сокинони шаҳри Кӯлоб

Боздиди Раҷаббой Аҳмадзода аз намоиши ҳунарҳои мардумӣ ва маҳсулоти кишоварзӣ

Ҷамъбасти Намоишгоҳи якмоҳаи ҳунарҳои мардумӣ дар Душанбе

Густариши ҳамкориҳо бо Бонки исломии рушд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед