logo

фарҳанг

САДА ВА АДАБИЁТИ КЛАССИКИИ ТОҶИК

Ба шарофати Истиқлолияти давлатӣ ва сиёсати пешгирифтаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рӯз аз рӯз арзишҳои миллӣ дубора зинда ва таҷлил шуда истодаанд, ки ин дар таҳкими арзишҳои худшиносӣ таъсири амиқ мегузорад. Таҷлили Ҷашни Сада низ аз рукни худшиносии миллӣ ва огоҳӣ аз таърихи гузашта аст.

Барои аксари зиёиён маълум аст, ки тақрибан дар ҳамаи ҷашнҳои калидӣ ва суннатии сол, ки яке давоми мантиқии дигаре мебошанд, шоирону мутрибон, ромишгарону ҳофизон фаъолона иштирок мекарданд ва бо ҳунарҳои худ дар таҷлили ҷашн ҳозиронро шод ва табъи онҳоро болида мегардонданд. Дар Ҷашни Сада низ чунин ҷамъомадҳо барпо мешуд ва шеъру таронаҳои шоирон дар онҳо баланд  садо  медоданд. Масалан, Манучеҳрӣ, ки аз шоирони дарбор ба шумор меравад, Садаро чунин васф кардааст:
Сада омад, ки тарабро сару солор бувад,
Шодмониро з-ин пас ба мо бор бувад.
Ба рухи Ҷашни Сада гарчи зимистон дар баст.
Партави чеҳраи ӯ гуфт, ки ин ёр бувад…

Абулқосим Фирдавсӣ низ силсилаи шеърҳо дар бораи Сада  дорад, ки дар он  дар Балх бо шодию сурур ҷашн гирифтани иди Сада, фарри Наврӯз будани фоли Ҷашни Сада дар кӯю бозор бо оташсӯзӣ таҷлил намудани Ҷашни Сада ва тасвири устураи  Ҳушанги пешдодӣ дар бораи куштани мор ва пайдоиши оташро дар «Шоҳнома» - и безаволи  худ  ироа намудааст. Яке аз он намунаҳо чунин аст:
Яке чашмаи бекарон андар ӯй,
Фаровон аз он чашма бикшод рӯй,
Баровард  бари чашма оташкада,
Бар ӯ тоза шуд Меҳру Ҷашни Сада…

Фирдавсӣ, ҳамчунин, Ҳушангро кошифи оташ  ва  аввалин  ҷашнгирандаи Сада дониста, гуфтааст:
Шаб омад, барафрӯхт оташ чу кӯҳ,
Ҳамон шоҳ дар гирди ӯ бо гурӯҳ.
Яке ҷашн кард он шабу бода х(в)ард,
Сада номи он ҷашни фархунда кард.
Зи Ҳушанг монд ин Сада ёдгор,
Басе бод чун ӯ дигар шаҳриёр,
К-аз обод кардан ҷаҳон шод кард,
Ҷаҳон ба некӣ аз ӯ ёд кард.

Наврӯзу Меҳргону Сада ҳамчун ҷашнҳои миллии ориёӣ  дар ашъори аксари шоирон ба ҳайси ҷашнҳои хуҷастаи гузаштагони мо тараннум шудаанд. Дар осори илмию таърихии асрҳои миёна, аз қабили  «Осор – ул - бақия» - и  Берунӣ, «Зайн – ул - ахбор» - и Гардезӣ, «Форснома» - и Ибни Балхӣ, «Таърихи Табарӣ», «Таърихи Байҳақӣ» ва ғайра маросим ва урфу одати гузарондани ҷашнҳои мазкур тасвири худро ёфтаанд. Онҳо манбаъҳои  муҳими фарҳангу маданияти гузаштагони мо мебошанд.
Мусаллама ЗОКИРОВА,
омӯзгор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.01.2018    №: 24    Мутолиа карданд: 118

21.02.2018


Вохӯрии Сироҷиддин Аслов бо Оле Йоҳан Бёрней

Ҷаласаи ситоди ҷумҳуриявӣ дар Вазорати кишоварзӣ

Баррасии масоили мубрами густариши ҳамкориҳо

Баргузории намоиши «Корвони ҳунар»

Ҷаҳон дар як сатр

СММ Туркияро ба қатъи амалиёти низомӣ дар Африн даъват намуд

Дар ИДМ 90 нафар барои маблағгузории терроризм ба даст афтод

Кушта шудани 24 полис аз дасти толибон

ДИ дар Афғонистон ва Покистон реша медавонад

Венесуэла соҳиби криптоасъори худ шуд

Samsung дроне баровард, ки бо нигоҳ идора мешавад

20.02.2018


Бизнес-форуми доираҳои соҳибкорӣ баргузор мешавад

Хисрав Соҳибзода бо Султон Саъд ал-Мурайхӣ мулоқот намуд

Дурнамои рушди сиёсати давлатии ҷавонон матраҳ мегардад

ҶДММ “Суғуртаи асри XXI” соҳиби иҷозатнома шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Вячеслав Володин: «Дар Сурия миёни «ДИ» - ро Русия шикаст»

Гуфтушуниди Чин бо ҷудоихоҳони покистонӣ

Қазоқистон: «Шустан» - и $500 миллион ва 8 сол маҳрумӣ аз озодӣ

Барои барқарорсозии Мехико баъди заминҷунбӣ шаш сол зарур аст

19.02.2018


Сироҷиддин Аслов бо Валбурга Рос мулоқот намуд

Муносибатҳои тиҷоратию иқтисодӣ бо Япония густариш меёбанд

Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе ба стандартҳои ҷаҳонӣ мутобиқ мешавад

Барориши нахустини коғазҳои қиматнок ба иқтисоди кишвар 500 миллион доллар ворид намуд

Нуъмон Абдуғаффорзода: "Ба шарофати имтиёзҳои андозию гумрукӣ инфрасохтори сайёҳӣ рушд меёбад"

Ҷаҳон дар як сатр

Масъулияти куштори одамон дар Қизлярро «ДИ» ба зимма гирифт

ИА воридсозии сулҳофарон ба Донбассро воситаи қатъи таҳрими зиддирусӣ мешуморад

Мексика дар 33 мунитсипалитет ҳолати фавқулода роҳандозӣ кард

Садамаи чархбол боиси марги 13 нафар гашт

Дар Венесуэла ҳавопаймо ба болои хона афтид

Варзиш

17.02.2018


Сироҷиддин Аслов бо Ясмин Гуедар мулоқот намуд

Баррасии рушди муносибатҳои Тоҷикистону Озарбойҷон


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед