logo

фарҳанг

САДА ВА АДАБИЁТИ КЛАССИКИИ ТОҶИК

Ба шарофати Истиқлолияти давлатӣ ва сиёсати пешгирифтаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рӯз аз рӯз арзишҳои миллӣ дубора зинда ва таҷлил шуда истодаанд, ки ин дар таҳкими арзишҳои худшиносӣ таъсири амиқ мегузорад. Таҷлили Ҷашни Сада низ аз рукни худшиносии миллӣ ва огоҳӣ аз таърихи гузашта аст.

Барои аксари зиёиён маълум аст, ки тақрибан дар ҳамаи ҷашнҳои калидӣ ва суннатии сол, ки яке давоми мантиқии дигаре мебошанд, шоирону мутрибон, ромишгарону ҳофизон фаъолона иштирок мекарданд ва бо ҳунарҳои худ дар таҷлили ҷашн ҳозиронро шод ва табъи онҳоро болида мегардонданд. Дар Ҷашни Сада низ чунин ҷамъомадҳо барпо мешуд ва шеъру таронаҳои шоирон дар онҳо баланд  садо  медоданд. Масалан, Манучеҳрӣ, ки аз шоирони дарбор ба шумор меравад, Садаро чунин васф кардааст:
Сада омад, ки тарабро сару солор бувад,
Шодмониро з-ин пас ба мо бор бувад.
Ба рухи Ҷашни Сада гарчи зимистон дар баст.
Партави чеҳраи ӯ гуфт, ки ин ёр бувад…

Абулқосим Фирдавсӣ низ силсилаи шеърҳо дар бораи Сада  дорад, ки дар он  дар Балх бо шодию сурур ҷашн гирифтани иди Сада, фарри Наврӯз будани фоли Ҷашни Сада дар кӯю бозор бо оташсӯзӣ таҷлил намудани Ҷашни Сада ва тасвири устураи  Ҳушанги пешдодӣ дар бораи куштани мор ва пайдоиши оташро дар «Шоҳнома» - и безаволи  худ  ироа намудааст. Яке аз он намунаҳо чунин аст:
Яке чашмаи бекарон андар ӯй,
Фаровон аз он чашма бикшод рӯй,
Баровард  бари чашма оташкада,
Бар ӯ тоза шуд Меҳру Ҷашни Сада…

Фирдавсӣ, ҳамчунин, Ҳушангро кошифи оташ  ва  аввалин  ҷашнгирандаи Сада дониста, гуфтааст:
Шаб омад, барафрӯхт оташ чу кӯҳ,
Ҳамон шоҳ дар гирди ӯ бо гурӯҳ.
Яке ҷашн кард он шабу бода х(в)ард,
Сада номи он ҷашни фархунда кард.
Зи Ҳушанг монд ин Сада ёдгор,
Басе бод чун ӯ дигар шаҳриёр,
К-аз обод кардан ҷаҳон шод кард,
Ҷаҳон ба некӣ аз ӯ ёд кард.

Наврӯзу Меҳргону Сада ҳамчун ҷашнҳои миллии ориёӣ  дар ашъори аксари шоирон ба ҳайси ҷашнҳои хуҷастаи гузаштагони мо тараннум шудаанд. Дар осори илмию таърихии асрҳои миёна, аз қабили  «Осор – ул - бақия» - и  Берунӣ, «Зайн – ул - ахбор» - и Гардезӣ, «Форснома» - и Ибни Балхӣ, «Таърихи Табарӣ», «Таърихи Байҳақӣ» ва ғайра маросим ва урфу одати гузарондани ҷашнҳои мазкур тасвири худро ёфтаанд. Онҳо манбаъҳои  муҳими фарҳангу маданияти гузаштагони мо мебошанд.
Мусаллама ЗОКИРОВА,
омӯзгор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.01.2018    №: 24    Мутолиа карданд: 195

24.05.2018


Симои сиёсӣ ва фарҳангии Пешвои миллат

Мулоқоти Шукурҷон Зуҳуров бо Алекен Еминбахэ

Вохӯрии ҳайати вазоратҳои корҳои дохилии Тоҷикистону Ӯзбекистон

Рӯнамоии иқтидори сайёҳии кишвар дар Боку

ҶАЙҲУН. ПИЁЗ ЗИЁДУ ХАРИДОР КАМ

Ҷаҳон дар як сатр

СҲШ: таваҷҷуҳи вижа ба таъмини амнияти лоиҳаҳои байналмилалии стратегӣ

Ширкати 15 ҳазор меҳмон дар ҳамоиши иқтисодии Петербург

Макрон бо умеде ба Санкт-Петербург меояд, ки «Русияро ба Аврупо орад»

Дар Ҳилманд 15 нафарро аз асорати «Толибон» озод карданд

Қазоқистон гандуми бисёрсола парвариш кардан мехоҳад

23.05.2018


Ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳои ИДМ баргузор мегардад

Вохӯрии Абдураҳим Қаҳҳоров бо Чжао Кэчжи

Тоҷикистон дар ҳифзи нигаҳдории гуногунии биологӣ саҳми назаррас дорад

Ҷаҳон дар як сатр

Рашид Олимов: «Масоили амниятӣ таваҷҷуҳи бештар мехоҳад»

Дар Олмон ба хотимабахшии «давраи яхбандӣ» дар муносибат бо Русия даъват намуданд

Аморат низоми раводидро барои сармоягузорону мутахассисони баландпоя сабук кард

Қазоқистон: имтиёзҳои қарзи манзил барои омӯзгорон ва табибон

Қирғизистон барои иштирок дар лоиҳаи «Digital CASA» беш аз 3 миллиард рубл мегирад

21.05.2018


Ҷаҳон дар як сатр

Пекин ҷонибдори бунёди тамаддуни экологист

Маҳви 65 ҳазор ҷангӣ дар Сурия

Вашингтон барои мубориза алайҳи терроризм қариб $3 триллион харҷ кардааст

Иттиҳоди Аврупо ба ИМА роҳи пешгирии боҷро нишон дод

Мансабдорони Қазоқистон аз ҳаққи узвият дар созмонҳои динӣ маҳрум мешаванд

18.05.2018


Ҷаласа таҳти роҳбарии муовини Сарвазири мамлакат

Брифинги матбуотӣ оид ба натиҷаҳои Конфронси байналмилалии Душанбе

Ифтитоҳи Маркази таҳсилот, илм ва фарҳанги Беларус

17.05.2018


Баррасии масоили соҳибкорӣ

Вохӯрии Исматулло Насредин бо Эндрю Гилмор

Чорабиниҳо бахшида ба Рӯзи ҷавонон

Туризм аз бахшҳои асосии иқтисоди миллӣ

ОРОИШГАРИ ШАҲРИ КӮЛОБ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед