logo

иҷтимоиёт

ДУНЁИ КӮДАКОН. ОНРО ЗАҲРОЛУД НАСОЗЕМ!

Таҷрибаи омӯзгорон ва тадқиқоти олимон нишон медиҳанд, ки  дар рушди иҷтимоӣ ва ташаккули шахсияти кӯдак бозӣ нақши муҳим дорад. Он яке аз масъалаҳои гуногунҷанбаи психологияи бачагона ва педагогикаи томактабӣ буда, намудҳо, мазмун ва хусусиятҳои ба худ хоси таълиму тарбиявӣ дорад.
Доктори илмҳои педагогика, профессор Бибиҳафиза Маҷидова дар китобӣ худ “Фаъолиятҳои кӯдакон’’ қайд намудааст, ки бозичаҳо мешаванд сюжетӣ - образнок, дидактикӣ - таълимӣ, техникӣ, сохтмонӣ ва конструкторҳо, варзишӣ, мусиқӣ, саҳнавикардашуда, дилхушкунанда ва бозичаҳои дастсохт. Имрӯз кӯдакони мо бештар аз бозичаҳои дастсохт истифода мебаранд, ки аз тарафи худи кӯдак бо мададу дастгирии мураббия ва волидон сохта мешаванд. Бозичаҳои дастсохтро меҳнати бадеӣ - эҷодкории кӯдакон номидан мумкин аст, ки дар рафти он аз маводи гуногун - коғаз, ширеш, картон, матоъ, сӯзан, ресмон, пенопласт, тугма, маводи нимпартов - қуттичаҳои холишудаи гӯгирд, атриёт, маводи табиӣ - хас, донагиҳо, шохчаҳои дарахтон, лой ва ғайраҳо истифода бурда мешаванд. Ҳангоми сохтани бозичаҳои дастсохт кӯдакон тамоми имкониятҳои ақлию зеҳнӣ, маҳорату малакаҳои худро истифода бурда, аз натиҷаи кори худ қаноатманд мегарданд, аз он ифтихор менамоянд ва кӯшиш мекунанд ба маҳсули дасти худ эҳтиёткорона муносибат намоянд. Бозичаҳо ифодагари маишат, тарзи зиндагӣ,  урфу одат, фарҳанг ва психологияи халқ мебошад. Масалан, бозичаҳои халқҳои Осиёи Ҷанубӣ, Африқо симои ҷину аҷинаҳо, худоҳо ва ҳодисаҳоро ифода мекунанд, ки мардум ба онҳо саҷда мекарданд. Дар халқҳои Сибир ва Шарқи Дур, ки ҳавои хунук, зимистони тӯлонӣ ба онҳо хос аст, бозичаҳои кӯдаконро тӯри моҳидорӣ, қапқон барои шикори ҳайвонҳо ташкил мекунад. Мутаассифона, имрӯз корхонаи ватании истеҳсоли бозича вуҷуд надорад. Бозичаҳо имрӯз аз хориҷи кишвар бо нархи гарон ба кишвари мо ворид мегарданд ва мо маҷбур мешавем, ки онро барои кӯдаконамон харидорӣ намоем. Боз ҷойи  таассуф аст, ки на ҳамаи бозичаҳои замонавӣ ҷанбаи инсондӯстӣ, тарбиявӣ ва таълимӣ доранд. Имрӯз дар бозору мағоза бештар номгӯи зиёди бозичаҳои ҳарбиро дидан мумкин аст, ки онҳо образи техникаи ҳарбӣ, яроқу аслиҳаро дар худ таҷассум мекунанд. Ин бозичаҳо бештар таваҷҷуҳи писарчаҳоро ба худ ҷалб намуда, сабаби ба вуҷуд омадани бозиҳо дар мавзуъҳои ҷанг, задухӯрду муҳорибаҳо мегарданд, зӯроварӣ, бархӯрдҳои нораворо таблиғ менамоянд ва сабаби аз хурдсолӣ бавуҷудомадани ҳисси  зӯроварию бераҳмӣ дар кӯдакон шуда метавонанд. Дар даҳсолаи охир  бозичаҳои электронӣ бо истифодаи микропротсессор, фитаҳо, дискҳо дар компютер, бозӣ бо воситаи телефонҳои мобилӣ ба вуҷуд омаданд. Албатта, ин самт идома хоҳад ёфт, чунки асри XXI  асри рушди воситаи техникаи иттилоотӣ ва иртиботӣ аст. Лекин истифодабарии онҳо бояд ба хусусиятҳои синнусолӣ ва равонию ҷисмонии кӯдакон мувофиқат намояд. Ёрмаҳмад Тӯраев, мудири кафедраи назария ва методикаи таҳсилоти томактабии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ,  ин масъаларо яке аз мавзӯъҳои мубрами рӯз дониста, аз ҷумла қайд намуд, ки вобаста ба синну соли кӯдак бояд тарзе бозичаҳоро интихоб намоем, ки ҷиҳати равонии кӯдак ташаккул ёбад. Айни замон, бархе аз бозичаҳое, ки  дар фурӯшанд, ба зарари  кӯдаконанд. “Мо кӯдакони худро аз хурдӣ миёншикан мекунем бо ҳамин бозичаҳое, ки ба синну соли онҳо вобаста нест ва аз ҷиҳати сифату сохт ба талабот ҷавобгӯ нестанд, - мегӯяд Ё. Тӯраев.
Малоҳат ХОЛМУРОДОВА,
донишҷӯи ДДОТ ба номи С. Айнӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.02.2018    №: 27    Мутолиа карданд: 444

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед