logo

иҷтимоиёт

ДУНЁИ КӮДАКОН. ОНРО ЗАҲРОЛУД НАСОЗЕМ!

Таҷрибаи омӯзгорон ва тадқиқоти олимон нишон медиҳанд, ки  дар рушди иҷтимоӣ ва ташаккули шахсияти кӯдак бозӣ нақши муҳим дорад. Он яке аз масъалаҳои гуногунҷанбаи психологияи бачагона ва педагогикаи томактабӣ буда, намудҳо, мазмун ва хусусиятҳои ба худ хоси таълиму тарбиявӣ дорад.
Доктори илмҳои педагогика, профессор Бибиҳафиза Маҷидова дар китобӣ худ “Фаъолиятҳои кӯдакон’’ қайд намудааст, ки бозичаҳо мешаванд сюжетӣ - образнок, дидактикӣ - таълимӣ, техникӣ, сохтмонӣ ва конструкторҳо, варзишӣ, мусиқӣ, саҳнавикардашуда, дилхушкунанда ва бозичаҳои дастсохт. Имрӯз кӯдакони мо бештар аз бозичаҳои дастсохт истифода мебаранд, ки аз тарафи худи кӯдак бо мададу дастгирии мураббия ва волидон сохта мешаванд. Бозичаҳои дастсохтро меҳнати бадеӣ - эҷодкории кӯдакон номидан мумкин аст, ки дар рафти он аз маводи гуногун - коғаз, ширеш, картон, матоъ, сӯзан, ресмон, пенопласт, тугма, маводи нимпартов - қуттичаҳои холишудаи гӯгирд, атриёт, маводи табиӣ - хас, донагиҳо, шохчаҳои дарахтон, лой ва ғайраҳо истифода бурда мешаванд. Ҳангоми сохтани бозичаҳои дастсохт кӯдакон тамоми имкониятҳои ақлию зеҳнӣ, маҳорату малакаҳои худро истифода бурда, аз натиҷаи кори худ қаноатманд мегарданд, аз он ифтихор менамоянд ва кӯшиш мекунанд ба маҳсули дасти худ эҳтиёткорона муносибат намоянд. Бозичаҳо ифодагари маишат, тарзи зиндагӣ,  урфу одат, фарҳанг ва психологияи халқ мебошад. Масалан, бозичаҳои халқҳои Осиёи Ҷанубӣ, Африқо симои ҷину аҷинаҳо, худоҳо ва ҳодисаҳоро ифода мекунанд, ки мардум ба онҳо саҷда мекарданд. Дар халқҳои Сибир ва Шарқи Дур, ки ҳавои хунук, зимистони тӯлонӣ ба онҳо хос аст, бозичаҳои кӯдаконро тӯри моҳидорӣ, қапқон барои шикори ҳайвонҳо ташкил мекунад. Мутаассифона, имрӯз корхонаи ватании истеҳсоли бозича вуҷуд надорад. Бозичаҳо имрӯз аз хориҷи кишвар бо нархи гарон ба кишвари мо ворид мегарданд ва мо маҷбур мешавем, ки онро барои кӯдаконамон харидорӣ намоем. Боз ҷойи  таассуф аст, ки на ҳамаи бозичаҳои замонавӣ ҷанбаи инсондӯстӣ, тарбиявӣ ва таълимӣ доранд. Имрӯз дар бозору мағоза бештар номгӯи зиёди бозичаҳои ҳарбиро дидан мумкин аст, ки онҳо образи техникаи ҳарбӣ, яроқу аслиҳаро дар худ таҷассум мекунанд. Ин бозичаҳо бештар таваҷҷуҳи писарчаҳоро ба худ ҷалб намуда, сабаби ба вуҷуд омадани бозиҳо дар мавзуъҳои ҷанг, задухӯрду муҳорибаҳо мегарданд, зӯроварӣ, бархӯрдҳои нораворо таблиғ менамоянд ва сабаби аз хурдсолӣ бавуҷудомадани ҳисси  зӯроварию бераҳмӣ дар кӯдакон шуда метавонанд. Дар даҳсолаи охир  бозичаҳои электронӣ бо истифодаи микропротсессор, фитаҳо, дискҳо дар компютер, бозӣ бо воситаи телефонҳои мобилӣ ба вуҷуд омаданд. Албатта, ин самт идома хоҳад ёфт, чунки асри XXI  асри рушди воситаи техникаи иттилоотӣ ва иртиботӣ аст. Лекин истифодабарии онҳо бояд ба хусусиятҳои синнусолӣ ва равонию ҷисмонии кӯдакон мувофиқат намояд. Ёрмаҳмад Тӯраев, мудири кафедраи назария ва методикаи таҳсилоти томактабии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ,  ин масъаларо яке аз мавзӯъҳои мубрами рӯз дониста, аз ҷумла қайд намуд, ки вобаста ба синну соли кӯдак бояд тарзе бозичаҳоро интихоб намоем, ки ҷиҳати равонии кӯдак ташаккул ёбад. Айни замон, бархе аз бозичаҳое, ки  дар фурӯшанд, ба зарари  кӯдаконанд. “Мо кӯдакони худро аз хурдӣ миёншикан мекунем бо ҳамин бозичаҳое, ки ба синну соли онҳо вобаста нест ва аз ҷиҳати сифату сохт ба талабот ҷавобгӯ нестанд, - мегӯяд Ё. Тӯраев.
Малоҳат ХОЛМУРОДОВА,
донишҷӯи ДДОТ ба номи С. Айнӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.02.2018    №: 27    Мутолиа карданд: 236

13.06.2018


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо фаъолияти корхонаҳои пойтахт

12 медали варзишгарони тоҷик дар Ҷоми Ӯзбекистон

Боздиди ҳайати Ӯзбекистон аз НБО Роғун ва мавзеи сайёҳии Варзоб

Ҷаҳон дар як сатр

Вохӯрии таърихӣ - муқаддимаи сулҳ

Дар Муғулистон Маркази байналмилалии тадқиқотии кишварҳои рушдкунанда ташкил шуд

Сарвари Сандуқи байналмилалии асъор аз хатар ба иқтисоди ҷаҳонӣ огоҳ сохт

Бонки миллии Қирғизистон 90 дарсади даромадашро ба давлат медиҳад

12.06.2018


Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии СААД

Баимзорасии созишномаи ҳамкорӣ

Вазорати маориф ва илм ба ҷадвали санҷишу имтиҳонҳо тағйирот ворид кард

Баистифодадиҳии корхонаи коркарди санги хоро

Ҷаҳон дар як сатр

СААД ба Тоҷикистон дар таҳкими марз бо Афғонистон ёрӣ мерасонад

Дар Чин сафари Путинро комёбии мутлақ унвон карданд

Баррасии вазъи Афғонистон, Сурия ва Корея дар Алмаато

Мирзиёев хостори "долони озод"-и тиҷоратии СҲШ шуд

Минск аз Чин 800 миллион юан ёрии ройгон мегирад

08.06.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Никлас Линдквист

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ баргузор мешавад

Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 15 июн таҷлил мегардад

Муҳлати бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ аз 3 то 10 рӯзи корӣ тамдид шуд

Як вохӯрии судманд

РАШТ. Бунёду азнавсозии муассисаҳои таълимӣ вусъат мегирад

МОҲӢ. Афзоиши истеҳсол

Тақвими бозиҳои Ҷоми ҷаҳон

07.06.2018


Баргузории ҷаласаи навбатии кумитаи тадорукот

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Алӣ Муборак ал-Муҳаннадӣ

Корхонаи парандапарварӣ ба истифода дода хоҳад шуд

Тоҷикистон боз дар мақоми аввал

ХАТЛОН. Рафти кишти такрорӣ бад нест, аммо...

Ҷаҳон дар як сатр

Путин зарурати рушддиҳии технологияҳои рақамиро таъкид кард

Ба Афғонистон низомиёни Амороти Муттаҳидаи Араб ва Қатар меоянд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед