logo

иҷтимоиёт

ДУНЁИ КӮДАКОН. ОНРО ЗАҲРОЛУД НАСОЗЕМ!

Таҷрибаи омӯзгорон ва тадқиқоти олимон нишон медиҳанд, ки  дар рушди иҷтимоӣ ва ташаккули шахсияти кӯдак бозӣ нақши муҳим дорад. Он яке аз масъалаҳои гуногунҷанбаи психологияи бачагона ва педагогикаи томактабӣ буда, намудҳо, мазмун ва хусусиятҳои ба худ хоси таълиму тарбиявӣ дорад.
Доктори илмҳои педагогика, профессор Бибиҳафиза Маҷидова дар китобӣ худ “Фаъолиятҳои кӯдакон’’ қайд намудааст, ки бозичаҳо мешаванд сюжетӣ - образнок, дидактикӣ - таълимӣ, техникӣ, сохтмонӣ ва конструкторҳо, варзишӣ, мусиқӣ, саҳнавикардашуда, дилхушкунанда ва бозичаҳои дастсохт. Имрӯз кӯдакони мо бештар аз бозичаҳои дастсохт истифода мебаранд, ки аз тарафи худи кӯдак бо мададу дастгирии мураббия ва волидон сохта мешаванд. Бозичаҳои дастсохтро меҳнати бадеӣ - эҷодкории кӯдакон номидан мумкин аст, ки дар рафти он аз маводи гуногун - коғаз, ширеш, картон, матоъ, сӯзан, ресмон, пенопласт, тугма, маводи нимпартов - қуттичаҳои холишудаи гӯгирд, атриёт, маводи табиӣ - хас, донагиҳо, шохчаҳои дарахтон, лой ва ғайраҳо истифода бурда мешаванд. Ҳангоми сохтани бозичаҳои дастсохт кӯдакон тамоми имкониятҳои ақлию зеҳнӣ, маҳорату малакаҳои худро истифода бурда, аз натиҷаи кори худ қаноатманд мегарданд, аз он ифтихор менамоянд ва кӯшиш мекунанд ба маҳсули дасти худ эҳтиёткорона муносибат намоянд. Бозичаҳо ифодагари маишат, тарзи зиндагӣ,  урфу одат, фарҳанг ва психологияи халқ мебошад. Масалан, бозичаҳои халқҳои Осиёи Ҷанубӣ, Африқо симои ҷину аҷинаҳо, худоҳо ва ҳодисаҳоро ифода мекунанд, ки мардум ба онҳо саҷда мекарданд. Дар халқҳои Сибир ва Шарқи Дур, ки ҳавои хунук, зимистони тӯлонӣ ба онҳо хос аст, бозичаҳои кӯдаконро тӯри моҳидорӣ, қапқон барои шикори ҳайвонҳо ташкил мекунад. Мутаассифона, имрӯз корхонаи ватании истеҳсоли бозича вуҷуд надорад. Бозичаҳо имрӯз аз хориҷи кишвар бо нархи гарон ба кишвари мо ворид мегарданд ва мо маҷбур мешавем, ки онро барои кӯдаконамон харидорӣ намоем. Боз ҷойи  таассуф аст, ки на ҳамаи бозичаҳои замонавӣ ҷанбаи инсондӯстӣ, тарбиявӣ ва таълимӣ доранд. Имрӯз дар бозору мағоза бештар номгӯи зиёди бозичаҳои ҳарбиро дидан мумкин аст, ки онҳо образи техникаи ҳарбӣ, яроқу аслиҳаро дар худ таҷассум мекунанд. Ин бозичаҳо бештар таваҷҷуҳи писарчаҳоро ба худ ҷалб намуда, сабаби ба вуҷуд омадани бозиҳо дар мавзуъҳои ҷанг, задухӯрду муҳорибаҳо мегарданд, зӯроварӣ, бархӯрдҳои нораворо таблиғ менамоянд ва сабаби аз хурдсолӣ бавуҷудомадани ҳисси  зӯроварию бераҳмӣ дар кӯдакон шуда метавонанд. Дар даҳсолаи охир  бозичаҳои электронӣ бо истифодаи микропротсессор, фитаҳо, дискҳо дар компютер, бозӣ бо воситаи телефонҳои мобилӣ ба вуҷуд омаданд. Албатта, ин самт идома хоҳад ёфт, чунки асри XXI  асри рушди воситаи техникаи иттилоотӣ ва иртиботӣ аст. Лекин истифодабарии онҳо бояд ба хусусиятҳои синнусолӣ ва равонию ҷисмонии кӯдакон мувофиқат намояд. Ёрмаҳмад Тӯраев, мудири кафедраи назария ва методикаи таҳсилоти томактабии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ,  ин масъаларо яке аз мавзӯъҳои мубрами рӯз дониста, аз ҷумла қайд намуд, ки вобаста ба синну соли кӯдак бояд тарзе бозичаҳоро интихоб намоем, ки ҷиҳати равонии кӯдак ташаккул ёбад. Айни замон, бархе аз бозичаҳое, ки  дар фурӯшанд, ба зарари  кӯдаконанд. “Мо кӯдакони худро аз хурдӣ миёншикан мекунем бо ҳамин бозичаҳое, ки ба синну соли онҳо вобаста нест ва аз ҷиҳати сифату сохт ба талабот ҷавобгӯ нестанд, - мегӯяд Ё. Тӯраев.
Малоҳат ХОЛМУРОДОВА,
донишҷӯи ДДОТ ба номи С. Айнӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.02.2018    №: 27    Мутолиа карданд: 297

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед