logo

фарҳанг

ЗАБОН. МО ВА ЗИЁИЁН

Дар суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар вохӯрӣ бо зиёиёни мамлакат, аз ҷумла таъкид гардидааст, ки мо – зиёиён дар тарғиби васеи комёбиҳои миллати тоҷик, ҳифзу ҳимояи дастовардҳои истиқлолият, фарҳанги миллӣ, касбу ҳунарҳои мардумӣ ва мероси моддиву ғайримоддии халқамон на танҳо худ фаъол бошем, балки аҳли ҷомеаро ҳидояту раҳнамоӣ бикунем.

Воқеан, вазифаи ҷониву шаҳрвандиву миллии мо аст, ки ба наврасону ҷавонон ин роҳи пуршарафи тайкардаи халқамонро дуруст ва рӯшан нишон бидиҳем. Омӯзишу омӯзондани таърихи халқу миллатамон дар иҷрои ин амри муҳим беҳтарин васила маҳсуб мешавад. Аз саҳифаҳои ин таърих ба корнамоиҳо ва ҷонфидоиҳои бемислу монанди абармардони миллат ошно мегардем. Пас аз ошноӣ ба он ҳар нафари солимақлу соҳибхирад мутмаин мегардаду бовар ҳосил мекунад, ки ниёгони пуршарафамон барои ҷомеаи ҷаҳонӣ, боло бурдани сатҳи маърифат бо шинохти масъулият фаъолияти чашмрас намудаанд. Албатта, дар баробари он бо чунин шахсиятҳои фарзонаву ҷонфидо бояд ифтихор бикунем ва аз худ бипурсем, ки мо ин сарзамини аҷдодӣ, ин Ватанро чӣ гуна ба насли наврас ба мерос мегузорем. Оё ояндагон аз хизматҳои имрӯзаи мо дар он рӯзгор қаноатманд мегарданд ва барояшон намунаи ибрат мешаванд?
Нақши калидӣ доштани забони миллӣ ба хотири муаррифии бештару беҳтари миллат ва дастовардҳои он дар тамоми таъриху шароитҳои сангинаш дар ин вохӯрӣ тазаккур дода шуд. Ҷойи шодиву мусаррат ва ифтихор мебошад, ки ҷаҳониён ва бузургтарин ховаршиносони дунё забони тоҷикии моро чун забони ноб, забони ширину шоирона ва шевотарин эътироф намудаанд. Инчунин, маҳз забонамон моро ҳамчун миллати мутамаддин на танҳо муаррифӣ мекард, балки аз нестшавӣ наҷот дод. Донистани ин забон ба он хотир низ зарур мебошад, ки бо осори арзишманди ниёгонамон ошно бигардем ва дар пайи ҳифзу нигаҳдорияшон ҳамеша тадбирандешӣ бикунем. Ҳанӯз ин ганҷи маънӣ ба пуррагӣ ва ҳам он тавре ки бояд, кашф нагардидааст. Ҳазорон асрори маънӣ дар онҳо ниҳон мебошад. Муболиға нест, агар мо бигӯем, ки он ба муъҷиза шабоҳат дорад ва ҷаҳон дар пайи даркаш оҷиз аст.
Ин забон ҳамеша ё худ давра ба давра дар ҳоли ташаккулу таҳаввул буд ва асрҳои аср нақши забони байналмилалиро иҷро менамуд. «Дар замоне ки мо ба сӯйи истиқлолияти миллӣ ва фарҳангӣ роҳ кушодаем, лозим аст, ки забони худро ба дараҷаи як забони шево тақвият бахшем, то ба корвони фарҳангу тамаддуни ҷаҳонӣ ҳамсафарӣ карда тавонем», - таъкид доштанд Пешвои миллат. Дар зимни он хотирнишон сохтанд, ки зиёиён дар назди забон, адабиёт ва завқи мардум масъулияти зиёд доранд. Чунин як таъкиду хотирнишон намудан дар ҳолест, ки як гурӯҳ чи дар дохил ва чи дар берун аз кишвар мехоҳанд мисли солҳои 20 – уми асри гузашта мавҷудияти таърихии миллати тоҷик ва забони онро инкор бинамоянд. Ба бахти мо ва миллати шарифу азизамон агар дар он саргаҳ барои ҳифзу нигаҳдории миллат, забону мероси фарҳангӣ устод Садриддин Айнӣ меистоданду талош меварзиданд, дар ин саргаҳ Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон корнамоии бе мислу монанд нишон медиҳанд.
Дар ин вохӯрӣ боз бештару возеҳтар изҳор доштанд: «Мо бояд мафҳумҳои «миллати тоҷик», «забони тоҷикӣ», «таърихи тоҷикон», «фарҳанги тоҷикӣ» ва «адабиёти тоҷикӣ» - ро баробари номи муқаддаси Тоҷикистон, модари хеш ва мисли ҷони худ дӯст дорем ва онҳоро бо ифтихор ба забон оварем. Мо бояд ба омӯзиши забони адабӣ ё забони меъ-ёрии тоҷикӣ пайваста саъю кӯшиш кунем ва барои тозагии баён, ифодаи содаву равон ва саҳеҳии фикру андеша талош намоем».
Донистани забони миллӣ, инчунин, имкон фароҳам меорад, ки дигар забонҳо дуруст ва бо меъёрҳои заруриву муқарраргардида омӯхта шаванд. Барҳақ фармудаанд, ки:

Ҳар кас ба забони худ сухандон гардад,
Донистани сад забонаш осон гардад.

Дар асоси ин вохӯрӣ ва вобаста ба талаботҳои зикргардида мо дар донишкада нақшаи тадбирҳои муҳимеро, ки бояд амалӣ шаванд, тартиб додаем. Назорати иҷрои он дар маркази диққати масъулон аст. Насли нав-рас ё худ донишҷӯён тибқи талабот бояд дуруст ва беҳтар раҳнамоӣ шаванд. Омӯзгорон, олимон, мутахассисони мо ба ҳангоми таълиф, таҳриру такмили китобҳои дарсӣ ва дигар маводҳои илмиву таълимӣ, инчунин, гузариши дарсҳо муқаррароти мавҷударо дар бораи забони давлатӣ дар маркази диққат қарор медиҳанд.
Тавре бармеояд, талабот аз зиёиён ин бор бисёр ҷиддист ва ин ҷиддият аз моҳияти масъалаҳои мавҷуда, ки ҳаллашон ногузир мебошанд, маншаъ мегиранд.
Маҳмадулло РАҶАБЗОДА,
ректори Донишкадаи забонҳои
Тоҷикистон ба номи С. Улуғзода  


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 03.04.2018    №: 66    Мутолиа карданд: 518

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед