logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВ ТАБЛИҒГАР ВА ҲОМИИ ОЗОДИҲОИ БОНУВОН

Замони зиндагии аллома Бобоҷон Ғафуров ба даврае рост меояд, ки дар мамлакат дигаргуниҳои бузурги иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва маданӣ ба амал омаданд. Яке аз ҳодисаҳои муҳим ба вуқӯъ омадани инқилоби Октябр буд, ки дар ҳаёти мардум тағйироти куллӣ ба бор оварда, ба Бобоҷон Ғафурову ҳамзамонони ӯ бетаъсир намонд.
Ин сиёсатмадори барҷаста ва олими шинохта нахуст фаъолияташро аз кори матбуот оғоз кард. Солҳои 20 - 30 – юми асри гузашта мақолаву фелетонҳояш мунтазам дар рӯзномаҳои «Овози тоҷик», «Пролетари Хуҷанд» ва «Қизил Тожикистон» ба табъ расиданд. Мавзӯи меҳварии матолибаш дар нашрияҳо аз масъалаҳое чун маҳви бесаводӣ, озодии занон ва баробарҳуқуқии онҳо бо мардон иборат буданд. Зеро бо вуҷуди он ки дар Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон баробарҳуқуқии зану мард дарҷ шуда буд, ҳанӯз ҳам поймол шудани ҳуқуқи занҳо аз ҷониби баъзе амалдорону рӯҳониёни давр ба назар мерасид. Бобоҷон Ғафуров ин рафтори онҳоро маҳкум намуда, ба сифати “аввалин сарбози инқилоби маданӣ” ба мубориза бархост. Аз ҷумла, масъалаи озодии занон дар мақолаҳои «10 сол ва зани озодшуда», «Ҷашни ботантана», «Озодии занон ва дин» ба таври нишонрас таҳлилу баррасӣ гардидааст.
Бояд гуфт, ки ин масъала аз назари таърихшиносону пажӯҳишгарон дур намонд. Бо таваҷҷуҳ ба ин хидмати мондагори Бобоҷон Ғафуров профессор Иброҳим Усмонов дар рисолаи «Журналистикаи Бобоҷон Ғафуров» менависад: «Масъалаи озодии занон аз масъалаҳои умда ба ҳисоб мерафт. Бобоҷон Ғафуров ин масъаларо ба шакли умумӣ ва баланд таблиғ мекард. Зеро озодиҳои демократии шӯравии солҳои сиюм васеътар аз демократияи онвақтаи Ғарб буд: баробарии зану мард, нажод, мубориза ба муқобили мустамликадорӣ, ҳифзи ҳуқуқи коргарон - чунин ақида ва мубориза барои он дар ҳаёти иҷтимоӣ ва сиёсати ҷаҳонӣ зуҳуроти нав буданд».
Бобоҷон Ғафуров дар арафаи 10 - солагии ташкилёбии ҶШС Тоҷикистон мақолаи «Ҷашни ботантана» (маҷаллаи «Бо роҳи Ленинӣ», соли 1939, №10) - ро навишта, дар он нақши инқилоби Октябрро дар пешрафти хоҷагии халқ ва маданияти Тоҷикистон муҳим арзёбӣ мекунад. Ҳамчунин, сухан дар бораи 10 соли озодии занон ва саҳми онҳо дар пешрафти ҷомеа меравад. Ба гуфтаи муаллиф, пеш аз инқилоб занону духтарони тоҷик ҳаёти пуразоб ва пурмашаққатро аз сар гузаронда, дар зери фишору зулм қарор доштанд. Пасон муаллиф дирӯзро бо имрӯз муқоиса менамояд: “Ҳоло занони Тоҷикистон ҳаёти хушбахтона, осудаҳолона ва маданӣ сохта истодаанд. Занони Тоҷикистон ҳоло тракторсавор, самолётрон ва дар фабрикаю заводҳо фармонфармои мошинаҳои мураккаб гаштанд”. Муаллиф дар ин матлаб таъкид мекунад, ки занонро аз зери фаранҷӣ озод карда, онҳоро ба корҳои ҷамъиятию давлатӣ ва истеҳсолот ҷалб намудан ба манфиати давлат аст.
Мақолаи дигари маҷалла (1940, №2) «Ба муқобили боқимондаҳои феодалӣ-боӣ дар муносибат ба занон» мебошад, ки дар он сухан оид ба  рӯзгори пурмашаққати пешазинқилобии занону духтарон меравад. Чуноне Бобоҷон Ғафуров менигорад, занону духтарон дар ин давра ҳаёти талхи ғуломонаро ба сар мебурданд ва ҳатто харидуфурӯши онҳо роиҷ буд. Аммо инқилоб ба ин бесарусомониҳо хотима бахшида, «якумин бор дар таърихи башарият баробарҳуқуқии занон эълон карда шуд». Ба ибораи дигар ба рӯйи занон дари бахту иқбол боз шуд ва онҳо акнун имкон пайдо намуданд, то дар корҳои давлатдорӣ, ҷамъиятӣ ва мадании кишвар фаъолона ширкат варзанд.
Бобоҷон Ғафуров ҳамчун муборизи роҳи озодии занон хостори ба корҳои ҷамъиятӣ пайвастани онҳо буд ва ин масъаларо дар сатҳи баланд таблиғ мекард. Дар нигоштаҳояш пешравиҳои бонувони тоҷикро дар тамоми соҳаҳо бо ифтихор номбар карда, онҳоро бовар мекунонд, ки ҳаёти босаодаташон ҳанӯз дар пеш аст.
Меҳрангез ҚОДИРОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.04.2018    №: 68    Мутолиа карданд: 388

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед