logo

фарҳанг

САДРИДДИН АЙНӢ ДАР "ЧЕҲРАҲОИ МОНДАГОР"

Бино ба зикри Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар китобашон бо номи «Чеҳраҳои мондагор» Садриддин Айнӣ аз шахсиятҳоест, ки дар раҳоии миллат аз вартаи нестӣ нақши бузурге гузоштаанд. Муаллиф тамоми паҳлуҳои осори ӯро мукаммал омӯхта, сараввал зикр намудаанд: “Устод Айнӣ  бо мақолаҳои тезу тунди публитсистии худ моҳияти фашизмро ошкор сохта, дар мисоли гузаштаи қаҳрамононаи халқи тоҷик эҳсоси ватандӯстӣ ва озодихоҳии мардумро бедор мекард”.  Садриддин Айнӣ талошу муборизаҳои гузаштагонамонро, ки дар таърих бо номи пешвоёни ҷодаи озодиву истиқлол, ба амсоли Спитамену Маздак, Муқаннау Шерак, Темурмалику Восеъ ва ғайра маъруф буданд ва ва ҳар яке баҳри худшиносӣ мубориза бурда, қадру эътибори инсонию миллиро дифоъ намудаанд, барои хонандагон ба василаи таълифи асарҳо ошно сохтанд. Имрӯз, дар замони табаддулоти куллӣ, дар ин марҳилаи ҳассосу сарнавиштсоз насли муосир аз корнамоиҳои ниёгони худ ва нокомию шикасту бебарориҳои онҳо низ сабақ мебардорад. Сарвари давлат дар ин  асари бунёдии худ таъкид кардаанд, ки “Муборизаи ҷасурона  ва фаъолияти хирадмандонаи фарҳангиву маънавӣ, идеявӣ, адабӣ ва сиёсиву иҷтимоии ӯ (Садриддин Айнӣ - К. А.)  дар асл корномаи бузурги миллӣ ва саҳми шоиста дар таъмини истиқлолияти Ватан, дар оянда буд. Бесабаб нест, ки устод Садриддин Айнӣ нахустин Қаҳрамони Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид”. Бино ба зикри Эмомалӣ Раҳмон нахуст хизмати шоистаи  Садриддин  Айнӣ алайҳи онҳое буд, ки халқи тоҷик ва забону адабиёти онро инкор мекарданд. Солҳои 1919-1921 ва 1924-1926 дар  саҳифаҳои матбуот, хоссатан, дар маҷаллаи “Шуълаи инқилоб” бо санаду бурҳони қотеъ доир ба таъриху тамаддун ва забону адабиёти тоҷик, мероси фарҳангӣ, мактабу маорифи миллӣ, матбуоти тоҷикӣ, давлату давлатдорӣ мақолаҳои зиёд интишор намуда, халқро ба омӯзиш ва маърифати сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва фарҳангӣ даъват кардааст. Пешвои миллат дар тақвияти андеша ва ибрози назари хеш нигоштаи устод Айниро, ки ҳанӯз соли 1920 ба хотири пешрафти мардум, бедории  тафаккури ҷомеа ва худшиносиву худогоҳии  наслҳо зикр карда буданд, меоранд: “Агар мо шараф хоҳем, агар мо номус хоҳем, агар мо иззату обрӯй хоҳем, агар мо ҳуқуқ хоҳем, ба ибораи кӯтоҳ-агар мо ҳаёт хоҳем, моро лозим аст, ки ҳар чи пештар ва бештар ба шоҳроҳи  маориф қадам гузорем”.
Зарур ба таъкид аст, ки асари барҷастаи Садриддин Айнӣ “Намунаи адабиёти тоҷик” дар шинохти камолоти халқи тоҷик, бедорию худшиносии миллати тоҷик хидмати беназир буд. Иловатан, нигоштаи муаллифи “Чеҳраҳои мондагор” - ро ба шаҳодат меорем, ки навиштаанд:  “Дар ин вазъияти таърихӣ ба майдони мубориза устод Айнӣ ба ҳайси як қаҳрамони миллӣ ворид гардид”. Ба шаҳодати ин гуфтаҳо ҳамчун таҳқиқгари комилан касбӣ бо далелҳои раднашаванда нуктаи дигар, ки дар шинохти қаҳрамонии Садриддин Айнӣ зикри худро ёфтааст: аввалан, ин дар атрофи маънои вожаи “тоҷик”, ки ҳамрадифи мардуми тоҷдор, олимартаба, озодманиш, ориёӣ маҳсуб мешавад ва мавҷудияти халқи тоҷикро ҳамчун миллати қадимаи Осиёи Марказӣ исбот намуд. Фаъолияти густурдаи устод Айниро дар устувор сохтани истилоҳи “тоҷик” аз нигоҳи маънавӣ, таърихӣ, ҷуғрофиёӣ, сиёсӣ ва луғавӣ собит намуд.
Муаллиф дар асари “Чеҳраҳои мондагор” ба хулоса омада, зикр намудаанд: “Устод Айнӣ ҳар лаҳза дар арсаи мубориза бо қалам  қаҳрамонӣ нишон дод ва барои сарбаландии имрӯзиён роҳ кушод".
Устод Айнӣ аз зумраи бузургони фарҳангу хиради миллати тоҷик ба шумор мераванд, ки умри азизи худро баҳри ташаккули худшиносии миллӣ, боло бурдани маънавиёти ҷомеа ва ситоиши ифтихори миллию ватандорӣ  масраф кардаанд.  Аз ин рӯ, бе баҳс чеҳраи мондагоранд.
Ҳамин тавр, ин асар як сарчашмаи мустақил дар шинохти чеҳраҳои мондагор, бахусус, муайян намудани ҷойгоҳи Садриддин Айнӣ, таҳаввули афкори сиёсиву иҷтимоӣ, илмиву адабӣ ва фарҳангии устод маҳсуб мешавад. 
Кибриёхон АТОЕВА, устоди кафедраи забони давлатӣ  ва ҷомеашиносии Донишкадаи техникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.04.2018    №: 71    Мутолиа карданд: 477

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед