logo

иқтисод

ОБ. АЗ АМНИЯТИ ДАВЛАТҲО ТО САРМОЯИ ИНСОНӢ

Дар иқтисодиёти ҷаҳони муосир, бахусус дар соҳаҳои кишоварзӣ, саноат, энергетика ва нақлиёт, об мақоми аввалро соҳиб аст. Аммо, мутаассифона, муносибати инсон дар ҷаҳон нисбат ба об, истифодаи оқилонаи он ва қадру қиммати об якранг нест.
Авҷ гирифтани мушкилиҳои вобаста ба паҳншавии ифротгароию терроризм, хавфи паҳншавии бемориҳои гуногуне, ки инсоният дар роҳи табобату пешгирии онҳо то ҳол комёб нашудааст, гармшавии иқлим, муборизаҳо баҳри ба даст овардани захираҳои нав, васеъ намудани доираи нуфуз байни абарқудратҳо ва ғайраҳо имрӯз ба қатори мушкилиҳои глобалӣ даромадааст. Дар ин раванд масъалаи об ва таъмини дастрасӣ ба захираҳои обӣ низ ба қатори масоили муҳими сиёсию иҷтимоӣ ва фарҳангии хусусияти глобалӣ     дошта мубаддал шудааст.
Тоҷикистон ва Сарвари он Эмомалӣ Раҳмон ҳанӯз дар оғози асри ХХI, ки давлат тоза аз ҷанг бадар омадаву соҳаҳои фалаҷгаштаашро эҳё мекард, ибтикороти вобаста ба обро роҳандозӣ намуд ва, инак, зиёда аз 15 сол гузашта, маълум шуд, ки ғояҳои созандаи Пешвои миллат дар ин самт хусусияти фаромарзӣ пайдо кардааст.
21 декабри соли 2016 Қатъномаи СММ бо ҳаммуаллифии 177 кишвари узви СММ қабул гардид. Мутобиқи қатъномаи мазкур солҳои 2018 – 2028 ҳамчун Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» эълон шуд, ки он аз 22 марти соли 2018 шурӯъ шуда, дар рӯзи умумиҷаҳонии захираҳои об 22 марти соли 2028 ба анҷом мерасад.
Саҳми кишвари мо дар ҳалли масъалаҳои глобалии вобаста ба об дар ҷаҳон калон буда, ин иқдоми чоруми Сарвари давлати мост, ки дар сатҳи ҷаҳонӣ ҳамовозии гарм пайдо мекунад.
Аҳамияти ин иқдомҳоро воқеияти мавҷуда собит намуда истодааст. Зеро тибқи омори сохторҳои дахлдори СММ барои зиёда аз 40 дарсади аҳолии ҷаҳон дастрасӣ ба оби ошомиданӣ ҳанӯз ташвишовар боқӣ монда, ин масъала дар солҳои минбаъда эҳтимолияти шиддатёбӣ дорад. Гузашта аз ин, 70 дарсади ҳолатҳое, ки дар натиҷаи ҳодисаҳои табиӣ ба амал меоянд, ба обхезиҳо ва дигар офатҳо вобаста ба об рабт доранд.
Таҷрибаи муносибатҳои бай-налмилалӣ нишон медиҳанд, ки ба хусусияти равобити байналмилалӣ дар баробари дигар омилҳо масъалаҳои вобаста ба об низ таъсири худро расонда истодааст. Яъне, масъалаи дастрасӣ ба захираҳои обӣ, ба масъалаҳои амнияти давлатҳо ва минтақаҳо таъсир карда, яке аз мушкилиҳое мебошад, ки эҳтимолияти баланди хавфи сар задани низоъҳои байнидавлатиро пеш овардааст.
Пажӯҳандагон собит намудаанд, ки дар бисёр кишварҳое, ки дастрасӣ ба оби тозаи ошомиданӣ маҳдуд аст, мушкилиҳои ҷиддӣ дар самти таъмини рушди сармояи инсонӣ низ ҷой доранд. Ин мушкилӣ таъсири худро, пеш аз ҳама, ба вазъи иҷтимоии занону кӯдакон расонда, имкониятҳои онҳоро баҳри бомаърифат гаштан маҳдуд менамоянд. Зеро вақти зиёди онҳо ва қувваашон барои кашондани он ва таъмини ҳолати беҳдоштӣ дар шароити вазнин маҳдудият ба оби ошомиданӣ мегузарад.
Коршиносон пешгӯӣ кардаанд, ки шумораи аҳолии сайёраи Замин то соли 2050 ба пеш аз 9 миллиард мерасад ва он ба афзоиши истеъмоли об оварда мерасонад. Дар ин давра, бар асари таъсири тағйирёбии иқлим, зиёда аз 50 дарсади сокинони ҷаҳон бо мушкилоти норасоии об рӯ ба рӯ хоҳанд гардид.
Тағйирёбии иқлим ба захираҳои об таъсири манфӣ дошта, дар самти расидан ба ҳадафҳои рушд осеб мерасонад. Тавре мушоҳида мешавад, тӯли чанд соли охир пиряхҳои Тоҷикистон, ки аз муҳимтарин манбаи обии минтақаанд, қариб 30 дарсади ҳаҷми худро гум кардаанд. Бо дарназардошти он ки қариб 60 дарсади захираҳои оби ҳавзаи Арал дар қаламрави ҷумҳурии мо ташаккул меёбанд, чунин вазъ, албатта боиси нигаронии ҷиддист.
Маҳз аз ҳамин сабаб, боло бурдани маърифати экологии аҳолӣ, таҳкими донишҳо дар самти истифодаи самараноки захираҳои обӣ бо мақсади ба даст овардани ҳадафҳои рушди устувор, такмили инфрасохтори мавҷудаи обёрикунӣ, истифодаи техника ва технологияҳои навин дар ин самт аҳамияти муҳим доранд.
Чуноне ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар суханронии хеш дар Маҷмаи умумии СММ ёдовар шуданд: «Дар ҳудуди Тоҷикистон шаст дарсади захираҳои оби минтақаи Осиёи Марказӣ ташаккул меёбад, ки агар ин захираҳои бузурги гидроэнергетикиро оқилонаву самаранок истифода барем, метавонем соле садҳо миллиард кВ/соат неруи барқ истеҳсол намоем».
Ҷомеаи ҷаҳонӣ тавассути масъалагузорӣ ва дурандешиҳои Сарвари хирадсолори кишвари мо мушкилии мавҷудаи вобаста ба обро ҳамчун проблемаи глобалӣ эътироф намудааст. Фаъолияти ҳамоҳангу дастаҷамъонаи ҷомеаи ҷаҳонӣ дар ин самт метавонад омили муҳим дар роҳи ҳалли аксари мушкилиҳои вобаста ба об гардад.
Гулшан МАМАДҚУЛОВА, омӯзгор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.04.2018    №: 73    Мутолиа карданд: 161

23.06.2018


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Невен Мимитса

Масоили амният ва суботи минтақа матраҳ гардиданд

Ҳамоиш ба муносибати 21 - солагии Рӯзи Ваҳдати миллӣ

Корхонаи коркарди маҳсулоти ширӣ ба кор шурӯъ кард

13.06.2018


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо фаъолияти корхонаҳои пойтахт

12 медали варзишгарони тоҷик дар Ҷоми Ӯзбекистон

Боздиди ҳайати Ӯзбекистон аз НБО Роғун ва мавзеи сайёҳии Варзоб

Ҷаҳон дар як сатр

Вохӯрии таърихӣ - муқаддимаи сулҳ

Дар Муғулистон Маркази байналмилалии тадқиқотии кишварҳои рушдкунанда ташкил шуд

Сарвари Сандуқи байналмилалии асъор аз хатар ба иқтисоди ҷаҳонӣ огоҳ сохт

Бонки миллии Қирғизистон 90 дарсади даромадашро ба давлат медиҳад

12.06.2018


Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии СААД

Баимзорасии созишномаи ҳамкорӣ

Вазорати маориф ва илм ба ҷадвали санҷишу имтиҳонҳо тағйирот ворид кард

Баистифодадиҳии корхонаи коркарди санги хоро

Ҷаҳон дар як сатр

СААД ба Тоҷикистон дар таҳкими марз бо Афғонистон ёрӣ мерасонад

Дар Чин сафари Путинро комёбии мутлақ унвон карданд

Баррасии вазъи Афғонистон, Сурия ва Корея дар Алмаато

Мирзиёев хостори "долони озод"-и тиҷоратии СҲШ шуд

Минск аз Чин 800 миллион юан ёрии ройгон мегирад

08.06.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Никлас Линдквист

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ баргузор мешавад

Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 15 июн таҷлил мегардад

Муҳлати бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ аз 3 то 10 рӯзи корӣ тамдид шуд

Як вохӯрии судманд

РАШТ. Бунёду азнавсозии муассисаҳои таълимӣ вусъат мегирад

МОҲӢ. Афзоиши истеҳсол

Тақвими бозиҳои Ҷоми ҷаҳон

07.06.2018


Баргузории ҷаласаи навбатии кумитаи тадорукот

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Алӣ Муборак ал-Муҳаннадӣ

Корхонаи парандапарварӣ ба истифода дода хоҳад шуд

Тоҷикистон боз дар мақоми аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед