logo

иқтисод

ОБ. АЗ АМНИЯТИ ДАВЛАТҲО ТО САРМОЯИ ИНСОНӢ

Дар иқтисодиёти ҷаҳони муосир, бахусус дар соҳаҳои кишоварзӣ, саноат, энергетика ва нақлиёт, об мақоми аввалро соҳиб аст. Аммо, мутаассифона, муносибати инсон дар ҷаҳон нисбат ба об, истифодаи оқилонаи он ва қадру қиммати об якранг нест.
Авҷ гирифтани мушкилиҳои вобаста ба паҳншавии ифротгароию терроризм, хавфи паҳншавии бемориҳои гуногуне, ки инсоният дар роҳи табобату пешгирии онҳо то ҳол комёб нашудааст, гармшавии иқлим, муборизаҳо баҳри ба даст овардани захираҳои нав, васеъ намудани доираи нуфуз байни абарқудратҳо ва ғайраҳо имрӯз ба қатори мушкилиҳои глобалӣ даромадааст. Дар ин раванд масъалаи об ва таъмини дастрасӣ ба захираҳои обӣ низ ба қатори масоили муҳими сиёсию иҷтимоӣ ва фарҳангии хусусияти глобалӣ     дошта мубаддал шудааст.
Тоҷикистон ва Сарвари он Эмомалӣ Раҳмон ҳанӯз дар оғози асри ХХI, ки давлат тоза аз ҷанг бадар омадаву соҳаҳои фалаҷгаштаашро эҳё мекард, ибтикороти вобаста ба обро роҳандозӣ намуд ва, инак, зиёда аз 15 сол гузашта, маълум шуд, ки ғояҳои созандаи Пешвои миллат дар ин самт хусусияти фаромарзӣ пайдо кардааст.
21 декабри соли 2016 Қатъномаи СММ бо ҳаммуаллифии 177 кишвари узви СММ қабул гардид. Мутобиқи қатъномаи мазкур солҳои 2018 – 2028 ҳамчун Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» эълон шуд, ки он аз 22 марти соли 2018 шурӯъ шуда, дар рӯзи умумиҷаҳонии захираҳои об 22 марти соли 2028 ба анҷом мерасад.
Саҳми кишвари мо дар ҳалли масъалаҳои глобалии вобаста ба об дар ҷаҳон калон буда, ин иқдоми чоруми Сарвари давлати мост, ки дар сатҳи ҷаҳонӣ ҳамовозии гарм пайдо мекунад.
Аҳамияти ин иқдомҳоро воқеияти мавҷуда собит намуда истодааст. Зеро тибқи омори сохторҳои дахлдори СММ барои зиёда аз 40 дарсади аҳолии ҷаҳон дастрасӣ ба оби ошомиданӣ ҳанӯз ташвишовар боқӣ монда, ин масъала дар солҳои минбаъда эҳтимолияти шиддатёбӣ дорад. Гузашта аз ин, 70 дарсади ҳолатҳое, ки дар натиҷаи ҳодисаҳои табиӣ ба амал меоянд, ба обхезиҳо ва дигар офатҳо вобаста ба об рабт доранд.
Таҷрибаи муносибатҳои бай-налмилалӣ нишон медиҳанд, ки ба хусусияти равобити байналмилалӣ дар баробари дигар омилҳо масъалаҳои вобаста ба об низ таъсири худро расонда истодааст. Яъне, масъалаи дастрасӣ ба захираҳои обӣ, ба масъалаҳои амнияти давлатҳо ва минтақаҳо таъсир карда, яке аз мушкилиҳое мебошад, ки эҳтимолияти баланди хавфи сар задани низоъҳои байнидавлатиро пеш овардааст.
Пажӯҳандагон собит намудаанд, ки дар бисёр кишварҳое, ки дастрасӣ ба оби тозаи ошомиданӣ маҳдуд аст, мушкилиҳои ҷиддӣ дар самти таъмини рушди сармояи инсонӣ низ ҷой доранд. Ин мушкилӣ таъсири худро, пеш аз ҳама, ба вазъи иҷтимоии занону кӯдакон расонда, имкониятҳои онҳоро баҳри бомаърифат гаштан маҳдуд менамоянд. Зеро вақти зиёди онҳо ва қувваашон барои кашондани он ва таъмини ҳолати беҳдоштӣ дар шароити вазнин маҳдудият ба оби ошомиданӣ мегузарад.
Коршиносон пешгӯӣ кардаанд, ки шумораи аҳолии сайёраи Замин то соли 2050 ба пеш аз 9 миллиард мерасад ва он ба афзоиши истеъмоли об оварда мерасонад. Дар ин давра, бар асари таъсири тағйирёбии иқлим, зиёда аз 50 дарсади сокинони ҷаҳон бо мушкилоти норасоии об рӯ ба рӯ хоҳанд гардид.
Тағйирёбии иқлим ба захираҳои об таъсири манфӣ дошта, дар самти расидан ба ҳадафҳои рушд осеб мерасонад. Тавре мушоҳида мешавад, тӯли чанд соли охир пиряхҳои Тоҷикистон, ки аз муҳимтарин манбаи обии минтақаанд, қариб 30 дарсади ҳаҷми худро гум кардаанд. Бо дарназардошти он ки қариб 60 дарсади захираҳои оби ҳавзаи Арал дар қаламрави ҷумҳурии мо ташаккул меёбанд, чунин вазъ, албатта боиси нигаронии ҷиддист.
Маҳз аз ҳамин сабаб, боло бурдани маърифати экологии аҳолӣ, таҳкими донишҳо дар самти истифодаи самараноки захираҳои обӣ бо мақсади ба даст овардани ҳадафҳои рушди устувор, такмили инфрасохтори мавҷудаи обёрикунӣ, истифодаи техника ва технологияҳои навин дар ин самт аҳамияти муҳим доранд.
Чуноне ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар суханронии хеш дар Маҷмаи умумии СММ ёдовар шуданд: «Дар ҳудуди Тоҷикистон шаст дарсади захираҳои оби минтақаи Осиёи Марказӣ ташаккул меёбад, ки агар ин захираҳои бузурги гидроэнергетикиро оқилонаву самаранок истифода барем, метавонем соле садҳо миллиард кВ/соат неруи барқ истеҳсол намоем».
Ҷомеаи ҷаҳонӣ тавассути масъалагузорӣ ва дурандешиҳои Сарвари хирадсолори кишвари мо мушкилии мавҷудаи вобаста ба обро ҳамчун проблемаи глобалӣ эътироф намудааст. Фаъолияти ҳамоҳангу дастаҷамъонаи ҷомеаи ҷаҳонӣ дар ин самт метавонад омили муҳим дар роҳи ҳалли аксари мушкилиҳои вобаста ба об гардад.
Гулшан МАМАДҚУЛОВА, омӯзгор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.04.2018    №: 73    Мутолиа карданд: 264

18.12.2018


Баргузории барномаи фарҳангии «Сад ранги чакан»

Боздиди вазири корҳои дохилӣ аз дидбонгоҳҳои сарҳадӣ

Ифтитоҳи маркази ташхису табобат дар шаҳри Хоруғ

Душанбе шукӯҳи идона мегирад

ЛИГАИ ЧЕМПИОНҲО. Ҷараёни 1/8 финал

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Сарвари низомиёни Покистон ҳукми қатли 15 террористро тасдиқ намуд

Соли 2018 дар дунё беш аз 110 журналист ба ҳалокат расид

Россия ва Чин ҷиҳати тағйирдиҳии атмосфера озмоиши муштарак гузаронданд

Дар Қазоқистон давоми 27 сол беш аз 130 миллион метри мураббаъ манзил сохтанд

17.12.2018


Баррасии масоили густариши ҳамкориҳо

Ҷамъбасти натиҷаҳои амалиёти «Кӯкнор – 2018»

Вохӯрии Имомуддин Сатторов бо Вячеслав Павловский

ХАТЛОН. Ифтитоҳи 32 бунгоҳи тиббӣ

ШУҒНОН. 2 муассисаи таълимии нав сохта шуд

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Сифати таълим беҳтар мегардад

Қариб 200 кишвар маҷмӯи қоидаҳои созишномаи Парижро ҷонибдорӣ кард

Надя Мурод бо маблағи ҷоизаи Нобел беморхона сохтанист

Масоили марз дар маркази таваҷҷуҳи сарони ҳукуматҳои Ӯзбекистону Қирғизистон

«Зардпӯшҳо» ба Фаронса Ђ10 миллиард зиён оварданд

Дар Россия теъдоди маҳбусон ба ҳадди таърихӣ коҳиш ёфт

14.12.2018


Масъалаи густариши ҳамкориҳо матраҳ гашт

Баргузории ҷаласаи Шӯро оид ба шарикии давлат ва бахши хусусӣ

Машварати сиёсии Тоҷикистону Олмон

Лукашенко: «Бозори Россия барои Беларус якумрӣ кифоят мекунад»

Вазири олмонӣ таҳримоти нави зиддирусиро нахост

Дар Сурия беш аз 30 ҳазор манзилро барқарор намуданд

Таҷлили 90-солагии нависандаи зиндаёд Чингиз Айтматов дар Қирғизистон

Ҷаҳон дар як сатр

Як вохӯрии муҳим

13.12.2018


Иштироки Азим Иброҳим дар Форуми ҳамкории Чин ва Осиёи Марказӣ

Шаҳри Душанбе бо музофоти Хайнан бародаршаҳр гардид

Вохӯрии Заробиддин Қосимӣ бо Абдулазиз ибни Абдулкарим ал-Исӣ

Мадуро вохӯриашро бо Путин таърихӣ унвон кард


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед