logo

иҷтимоиёт

ВАРАҶА. ПЕШГИРӢ АЗ ТАБОБАТ АФЗАЛТАР АСТ

25 апрел дар саросари дунё, хосса кишварҳое, ки иқлими онҳо барои пайдоиш ва паҳншавии баъзе аз бемориҳои сироятӣ мусоид аст, Рӯзи байналмилалии мубориза алайҳи вараҷа қайд мегардад.

Чаро ҷомеаи ҷаҳонӣ ин рӯзро ба оламиён пайваста гӯшрас мекунад? Зеро бештар  аз 3 миллиард сокини сайёра дар манотиқи хавфноки ангезиши вараҷа зиндагӣ мекунанд. Дар 108 кишвари дунё хомӯшакҳои вараҷаовар ин бемориро аз як ҷо ба ҷои дигар интиқол медиҳанд. Шумораи беморони вараҷа дар олам, аз рӯи баҳодиҳии коршиносони Ташкилоти ҷаҳонии тандурустӣ, соле бештар 300 - 500 миллион нафар аст.  Сатҳи марг дар натиҷаи гирифторӣ ба беморӣ хеле баланд боқӣ мемонад.
Кишвари мо дар манотиқи осебпазир барои паҳншавии вараҷа қарор дошта бошад ҳам, дар мубориза бар зидди ин беморӣ ба комёбиҳои назаррас ноил гаштааст. Дар ин самт татбиқи босамари барномаҳои давлатӣ ва дастгирии ҳамаҷонибаи моддию техникӣ аз ҷониби Ҳукумати кишвар заминаи муҳим гузошт. Созмонҳои байналмилалӣ низ бо мо ҳамкорӣ менамоянд. Аз ҷумла, фаъолияти Ташкилоти ҷаҳонии тандурустӣ, Ҳукумати Ҷопон, Иттиҳоди Аврупо, ЮНИСЕФ, Барномаи байналмилалии озуқа, Хазинаи глобалӣ оид ба мубориза бар зидди бемориҳои ВНМО, сил ва вараҷа, ҳамчунин созмонҳои ғайридавлатии «МЕРЛИН» ва «АКТЕД» хеле пурсамар буд. Талошҳои дастаҷамъӣ ҳосили нек ба бор овард. Тайи се соли охир хӯруҷи вараҷа дар кишвар рӯ ба нестӣ овардааст.
Вобаста ба ин ва паҳлуҳои дигари масъалаи мазкур бо директори Маркази ҷумҳуриявии мубориза бар зидди бемориҳои тропикии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Азизулло Шарифов ҳамсуҳбат шудем.
 - Чуноне ки иброз доштем, давоми се соли охир ягон нафар ба бемории вараҷа мубтало нашуд. Мо ба ин беморӣ ғолиб омадем?
- Албатта, вале ба андешаи ман, агар имрӯз ба мақсади пешгирӣ ва  паҳншавии он, чора набинем, фардо зарурати бонги хатар дубора пайдо мешавад. Эҳтимолияти пайдошавии дубораи бемории вараҷа дар кишвари мо, мутаассифона, хеле баланд аст.
 Чуноне ки медонем, бозгашти вараҷа ба Тоҷикистон солҳои 90 – уми асри гузашта сурат гирифт. Сабаби асосии он ҷанги шаҳрвандӣ ва муҳоҷирати оммавии аҳолӣ буд, ки миёни онҳо беморони зиёди вараҷа ҷой доштанд. Соли 1997 29 794 нафар гирифторони вараҷа ба қайд гирифта шуданд, дар ҳоле ки шумораи воқеии онҳо хеле бештар аз ин рақам пешгӯӣ мешуд. Дар натиҷаи буҳрони иҷтимоию иқтисодӣ баргузории чорабиниҳои зидди вараҷа қатъ гардиданд. Ин  ҳама  дар маҷмӯъ, ба авҷи беморӣ оварда расонд... 
Бинобар ин, бояд ҳамеша аз эҳтиёт кор бигирем. Дар ин самт ба роҳ мондани ҳамкорӣ бо хадамоти гумрук ва сарҳадӣ ба манфиати кор аст. Хуб мебуд, мусофиронро бо дастурҳои тавсиявӣ роҷеъ ба зарурат дар риояи қоидаҳои махсуси буду бош дар кишварҳои гарм таъмин намоем. Бо нашри буклетҳои махсус роҷеъ ба истифода аз пашшахонаҳо, зарурати хушкондани ҳавзу кӯлмакҳои нодаркор аҳолии кишварро  пайваста огоҳ менамоем. Вале тадбири аз ҳама муҳиму натиҷабахш боз ҳам мубориза бар зидди  хомӯшакҳои вараҷаовар аст. 
 Вазъият дар минтақа, хусусан Тоҷикистон аз ин сабаб ташвишовар боқӣ мемонад, ки хомӯшакҳои  “сарҳадшикан”  бемонеа то ба мо расида меоянд. Ва дар сурати пайдо гаштани шароити мусоид, як ва ё ду - се ҳодисаи беморӣ имкони пайдоиш ва интиқол, дар маҷмӯъ хурӯҷи вараҷаро метавонанд ба вуҷуд биёрад.

- Маълум аст, ки вараҷа бемории сироятист, яъне манбаи сироят ва барангезанда дорад. Пас, ин манбаъҳо кадомҳоянд?
- Манбаи он маризест, ки дар хуни ӯ барангезандаи беморӣ мавҷуд аст ва асосан тавассути нешзании хомӯшакҳо ба шахси солим мегузарад. Навъи  хомӯшакҳои интиқолдиҳанда бошад, муайяну мушаххасанд. Беморӣ ҳангоми хунгузаронӣ, истифодаи сӯзандоруҳои тамйизнашуда ва дар вақти таваллуд аз модар ба кӯдак ҳам  мегузарад, вале фоизи чунин  тарзи сироят хеле ночиз аст.
    
Баҳри пешгирии он кадом корҳо иҷро шуда истодаанд?
- Мо дар доираи имконоти худ як силсила чорабиниҳоро ҷиҳати пешгирии вараҷа, сарфи назар аз набудани хурӯҷи он гузаронда истодаем. Аз ҷумла, соли гузашта 232 502 намунаи хун аз шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ҷамъоварӣ шуда, 191 284 намунаи он бо усули микроскопӣ ва 41 218 намунаи дигар бо усули экспресс - тест ташхис гардид. Ба аҳолӣ дар ноҳияҳои ҳаммарз бо Ҷумҳурии Исломии Афғонистон 1300 адад пашшахона тақсим карда, роҷеъ ба роҳҳои пешгирии он суҳбатҳо доир шуд.
Ҳамчунин, соли гузашта дар 10 934 хоҷагӣ ва ба масоҳати 30 61 5 20 метри мураббаъ заҳрдору пошидем.    Аз ин ҳисоб 25 63 680 метри мураббаъ ба хоҷагиҳои ноҳияҳои вилояти Хатлон ва 49 7 840 – тои дигар ба ноҳияҳои ВМКБ рост меояд. Вале ин тадбирҳо низ ҳоло барои пешгирии беморӣ хеле каманд.
 Мусаллам аст, ки пешгирии вараҷа аз табобати он ҳазорҳо маротиба камхарҷ аст. Ноҳияҳои сарҳадӣ дар мавзеи аввали паҳншавии вараҷа ҷойгиранд. Бинобар ин, марказҳои мубориза бар зидди беморӣ ҳангоми дарёфти хомӯшакҳои вараҷаовар бояд ба зудӣ ба онҳо заҳрдору пошанд. Яъне, аз таъмин бо заҳрхимикатҳо, воситаҳои техникӣ барои интиқолу пошидани он танқисӣ накашанд.   
Мусоҳиб М. ТАБАРӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.04.2018    №: 80    Мутолиа карданд: 227

22.10.2018


МАҲСУЛОТИ БЕҲТАРИН - муаррифии кишвар дар ҷаҳон

Ба муҳоҷирати меҳнатӣ рафтани тоҷикистониён кам шуд

Россия ва Ӯзбекистон ба маблағи $27 миллиард созишнома имзо карданд

Беш аз 2100 нафар қурбони заминларза дар Индонезия гашт

Конфронси Мюнхен оид ба амният бори нахуст дар Минск доир мегардад

Масири нави ҳавоӣ ҳафт шаҳри Туркияро бо Қирғизистон мепайвандад

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ. Тоҷикистон онро бо пирӯзӣ оғоз кард

20.10.2018


 ИДМ. Нозирони навраси тоҷик дар мақоми аввал

 Болоравии тавлидоти маҳсулоти саноатӣ

Рушди чорводорӣ

КАРТОШКАПАРВАРӢ. Талошҳо самар медиҳанд

 "Подоши амал" дар фестивали байналмилалӣ

 Дар ноҳияи Восеъ беш аз 200 иншоот месозанд

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН. Ғалабаҳои "Истиқлол" ва "Хуҷанд"

17.10.2018


РАШТ. Гусели 40 нафар ба хизмати ҳарбӣ

ТОҶИКОБОД. Ду коргоҳи нав дар хизмати сокинон

Вусъати омодагиҳо дар ноҳияи Спитамен

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. 414 иншоот бунёд меёбад

ВАРЗИШГАРОНИ ТОҶИК ДАР ҚУВВАОЗМОИИ ҶАҲОНӢ

Бозиҳои олимпии наврасон. МЕДАЛИ НУҚРАИ БЕЖАН

16.10.2018


Тасдиқи нақшаи чорабиниҳо оид ба шинондани ниҳолҳо

Мунтахаби Тоҷикистон дар мусобиқаи "Bangabandhu Gold Cup" ҷои дувумро гирифт

БОЗИҲОИ ОЛИМПИИ НАВРАСОН. Мо соҳиби медал шудем

10.10.2018


Ҷаласаи Шӯрои вазирони мудофиаи кишварҳои узви ИДМ баргузор мешавад

Таҳкими ҳамкориҳои Бонки миллии Тоҷикистон ва БАТР

Дар Душанбе Фестивали байналмилалии «Чакан» доир мегардад

СУҒД. Бунёд ва таъмири 110 иншооти фарҳангӣ

РАШТ. Сохтмони 140 иншоот

РОШТҚАЛЪА. Вусъати созандагӣ

“SLOW FOOD”. Муаррифии гулмоҳии амударёӣ ва оши палов

МУНТАХАБИ ТОҶИКИСТОН ДАР ФИНАЛИ МУСОБИҚАИ "BANGABANDHU GOLD CUP"

09.10.2018


БАЛҶУВОН. Рӯ ба рушд

РАШТ. Авлавият ба ҳифзи муҳити зист


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед