logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВ ШАХСИЯТИ ФАРОМИЛЛӢ БУД

Фарзанди баруманди халқи тоҷик Бобоҷон Fафуров аз зумраи шахсиятҳоест, ки на танҳо дар Тоҷикистон, балки фаротар аз он шуҳрати зиёд касб карда буд. То кунун мардумони Ҳиндустону Покистон аз хидматҳои шоистаи ин шахсияти фаромиллӣ дар таҳқиқу омўзиши таърихи миллаташон қадршиносӣ мекунанд. Ва то кунун шогирдону дастпарварони аллома Бобоҷон Ғафуров дар кишварҳои мазкур ин фарзонафарзанди тоҷикро ба некӣ ёд мекунанд.

Каминаро насиб гардид, ки 28 июли соли 1999 бо президенти вақти Академияи илмҳои Тоҷикистон Улмас Мирсаидов дар таҷлили 90 - солагии ин абармард дар Ҳиндустон суханронӣ кунам. Боиси ифтихору сарфарозӣ буд, ки таҷлили ҷашн дар бинои парлумони Ҳиндустон баргузор гардид ва дар он сарвазири ин кишвар ҷаноби Ваҷпай иштирок кард. Ў бо як муҳаббати хосса сухан ронда, аз ҷумла гуфт: «Мо имрўз фарзанди арзандаи олам Бобоҷон Fафуровро ёд мекунем. Зеро ў ба тамоми дунё тааллуқ дорад. Мо барои чӣ номи Fафуровро азиз медорему қадр мекунем? Чунки ў дар зарфи ду даҳсола директори Институти шарқшиносии Маскав буду ба инкишофи дўстии халқҳои Осиё диққати махсус медод. Даҳҳо олимони ҳиндро даъват кард, ки риштаҳои дўстии Ҳиндустону Осиёи Марказиро омўзанд. Яке аз чунин олимони ҳинд Раҳул Санкритиян мебошад. Мо барои чунин олимони тарбияткардааш аз ў миннатдорем. Китоби пурарзиши вай «Тоҷикон» саҳифаҳои дурахшони таъриху фарҳанги халқи тоҷикро аз давраи антиқа то навин инъикос намуда, дар он равобити қадимаи Осиёи Марказию Ҳиндустонро низ пурра нишон додааст…».
Дар ҷашни 90 - солагӣ директори ҳамонвақтаи Институти ховаршиносии Русия, шогирди бовафои Б. Fафуров академик Ростислав Борисович Рибаков бо забони англисӣ ва бо як маҳорати баланди нотиқӣ сухан карда, чунин иброз намуд: «Ҳамон қадаре, ки мо аз рўзҳои зиндагии Бобоҷон Fафуров дур мешавем, ҳамон қадар шахсияти нотакрор будани вай боз ҳам аёнтар пеши назар меояд. Ў шахси дар як вақт ҷасуру нотарс ва дар як вақт хоксору раҳмдил буд ва некӣ кардан ба ҳамагон барояш қонун буд. Марди миёнақади бузургҷусса, дар сар тоқии ба худ зебанда бинандагонро дар ҳама ҷо мафтун мекард. Ў дипломати хирадманде буд, ки дар ҳалли масъалаҳои мураккаб роҳашро меёфт. Андеша ва баёни фикраш ба баҳсҳои илмӣ нуқта мегузошт. Институти шарқшиносии Русия беш аз 180 сол инҷониб арзи вуҷуд дорад, аммо он комёбие, ки институт дар давраи сарварии Бобоҷон Fафуров ба даст овард, чун саҳифаҳои дурахшон дар таърихи ин муассисаи бузург монд. Ман ҳамчун директори имрўзаи институт мегўям, ки муваффақиятҳое, ки мо дорем, давоми ҳамон анъанаҳои роҳбарии Fафуров аст. Пас, Fафуров ҳам олими забардаст ва ҳам ташкилотчии беҳамто буд».
Бобоҷон Fафуров борҳо ба Ҳиндустон сафар кардааст. Дар яке аз сафарҳои хеш соли 1974 ўро сарвазири вақти Ҳиндустон Индира Ганди қабул мекунад. Дар рафти суҳбат иттилоъ медиҳад, ки яке аз нашриёти бонуфузи ИҶШС маҷмўаи асару мақола ва мусоҳибаҳояшро ба чоп ҳозир карданист. Аз ин сабаб, аз аллома Ғафуров хоҳиш мекунад: «Чӣ мешуд, ки Шумо мушовири ин китоб бошед ва барои он пешгуфторе нависед».
Соли 1975 дар нашриёти «Наука» - и Маскав китоби Индира Ганди бо забони русӣ таҳти унвони «Мақолаҳо, нутқҳо, мусоҳибаҳо» ба табъ мерасад. Дар пешгуфтори китоб И. Ганди менависад: «Ман аз он ифтихор дорам, ки нахустин китоби ман дар Иттиҳоди Шўравӣ нашр мешавад ва он таҳти назари яке аз олимони бағоят барҷастаи шўравӣ академик Бобоҷон Fафуров сурат гирифтааст».
Кулли аҳли илму адаби Ҳинду Покистон дар симои Б. Fафуров фарзанди хешро медиданд ва қадр мекарданд. Собиқ сафири Ҳиндустон дар Иттиҳоди Шўравӣ Нурул Ҳасан ҳини зиёрати оромгоҳи аллома бо овардани байти Мавлоно Ҷомӣ навиштааст: «Ба ёди дўсти муҳтарам Бобоҷон Fафуров ба вақти рухсат ба Тоҷикистон:
Эй сарв, зи ту шодам, нисбат ба кӣ монад,
Эй гул, ба ту хурсандам, ту бўи кӣ дорӣ?»

Олими ҷаҳоншумули Покистон – муаррих, бостоншинос, антрополог, мухлиси беҳамтои адабиёти форсу тоҷик, аз ҷумла ашъори Айниву Турсунзода, Аҳмад Ҳасани Донӣ дар васфи Б. Fафуров гуфтааст: «Мо ҳама ба гуфтаи аллома Иқбол парвардаи як баҳорем, баҳори фарҳанги форсӣ! Камина маҳз бо ҳамин шарофати баҳори маърифат – бо ҳидоят ва меҳрубонии зиндаёд Бобоҷон Fафуров Тоҷикистонро кашф намудам».
Аз ин чанд навиштаву гуфтаҳои олимону сиёсатмадорони Ҳинду Покистон маълум мешавад, ки аллома Бобоҷон Ғафуров воқеан ҳам шахсияти байналмилалист. Тавассути чеҳраи дурахшони ў Тоҷикистони моро мешиносанд ва ба халқи сарбаландаш арҷ мегузоранд.
Меҳру муҳаббате, ки мардумони ҳинду покистонӣ ба таъриху тамаддун ва фарзандони бузурги мо доранд, аз нашри ба забони ҳиндӣ тарҷумашудаи «Тоҷикон» низ ҳувайдост. Ҳиндустониҳо ин китоби мондагорро пурра ба ҳиндӣ тарҷума намуда, ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тақдим карда буданд.
Усмонҷон ҒАФФОРОВ,
профессор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 22.05.2018    №: 100-101    Мутолиа карданд: 301

21.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед