logo

фарҳанг

ЁДГОРИҲОИ ТАЪРИХӢ АЗ БАЙН МЕРАВАНД, ЧАРО?

Ёдгориҳои таърихӣ ҷузъи мероси фарҳангӣ буда, таҳқиқ ва ҳифзу нигаҳдошти онҳо аз вазифаҳои аввалиндараҷа ба ҳисоб меравад. Маҳз ба ҳамин хотир, роҳбарияти олии кишвар ҳанӯз аз солҳои аввали соҳибистиқлолӣ ба тармиму таҷдид ва барқарорсозии ёдгориҳои таърихӣ таваҷҷуҳи махсус равона менамояд.

Ба гуфтаи  Шералӣ Хоҷаев, сардори раёсати ҳифзи ёдгориҳои таърихии Вазорати фарҳанг, ҳоло шумораи ёдгориҳои таърихӣ зиёда аз 3 ҳазорро ташкил медиҳад, ки аксари онҳо дар замони соҳибистиқлолӣ навсозӣ гардиданд. Аз ҷумла, оромгоҳҳои Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Туғрали Аҳрорӣ, Камоли Хуҷандӣ, Ҳазрати Султон, Хоҷа Аюби Ансорӣ ва чанде дигар таъмиру барқарор шуда, аз ҳисоби Фонди Президенти мамлакат корҳои илмиву бостоншиносӣ дар иншооти алоҳидаи қалъаҳои Ҳисор, Ҳулбук ва Хуҷанд идома доранд.

ЁДГОРИҲО ДАР ЗЕРИ ХОКАНД
Вале, бо вуҷуди ин, ҳолати кунунии баъзе ёдгориҳо ташвишовар аст. Ва Сарвари давлат дар мулоқоти навбатӣ бо зиёиён (19 марти соли 2018) аз ин изҳори нигаронӣ карда,  иброз доштанд, ки «То ба имрӯз дар 695 ёдгории таърихиву меъморӣ корҳои илмиву бостоншиносӣ ва навсозиву барқарорсозӣ оғоз нагардида, онҳо дар ҳолати ниҳоят хароб қарор доранд. Ҳарчанд ки доир ба баъзеи ин ёдгориҳо дар сарчашмаҳои таърихӣ ишораҳо мавҷуданд, вале дар замони истиқлолият дар ин самт маълумоти иловагӣ кам ҷамъоварӣ шуда, дар баъзе аз ин мавзеъҳо корҳои ҷустуҷӯиву ҳафриётӣ ҳанӯз шурӯъ нашудаанд».
Вобаста ба ин, бостоншинос, профессор Юсуфшо Ёқубшоев гуфт, ки вазъи ёдгориҳои таърихии археологӣ беҳбудиро металабад. Қисми зиёди онҳо ҳанӯз дар зери хоканду қисми дигарашон бинобар мавқуф гузоштани корҳои ҷустуҷӯӣ аз байн рафта истодаанд. Аксари ёдгориҳое, ки солҳост таҳқиқашон идома дорад (масалан, кофтуковҳои бостоншиносии Панҷакенти Қадим аз соли 1946 оғоз гардидааст), бо сабаби бомпӯш набудан ва дар зери барфу борон мондан, дар ҳолати нестшавӣ қарор доранд. Бар замми ин, аксари мақомоти маҳаллии шаҳру ноҳияҳои кишвар, ки дар ҳудуди онҳо ёдгориҳо ҳастанд, ҷиҳати ҳифзу нигаҳдориашон хунукназарӣ мекунанд. Масалан, дар мавзеъҳое, ки ёдгориҳо ҷойгиранд, мақомотҳо барои бунёди манзили истиқоматӣ ва киштукор қитъаи замин ҷудо кардаанд, ки инро метавон дар ҳудуди  қалъаи Чармгарони шаҳри Кӯлоб ва ёдгории Золи Зари ноҳияи Фархор мушоҳида кард.

ҲУДУДИ ЁДГОРИҲО БОЯД ҶУДО ШАВАД
Яке аз масъалаҳое, ки боиси ташвиши коршиносон гаштааст, муайян набудани ҳудуди ёдгориҳост. Барои ин ки ёдгорӣ ҳифз шавад, бояд ҳудуди муҳофизатшаванда дошта бошад. Зеро он аз замоне мақоми ҳуқуқӣ пайдо мекунад, ки аз ҷониби давлат таҳти муҳофизат қарор гирифта, соҳиби сертификат гардад. Юсуфшо Ёқубшоев мегӯяд, ки ҳоло аксари ёдгориҳо ҳудуди муайян надоранд ва бо ин сабаб аз байн мераванд. Барои мисол, ҳудуди шаҳраки қадимаи Каронро, ки ёдгории нодир асту таърихи 4 ҳазорсола дорад, аз соли 2012 инҷониб ба расмият надаровардаанд.

ХАРИТАИ БОСТОНШИНОСӢ ДОРЕМ?
Омили дигаре, ки барои ҳифзи ёдгориҳо мусоидат мекунад, таҳияи харитаи бостоншиносии шаҳру ноҳияҳо мебошад. Он имкон медиҳад, ки ёдгориҳо ишора ва ҳифз гарданд. Нуриддин Сайфуллоев, мудири шуъбаи бостоншиносии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳо, гуфт, ки набудани  чунин харитаҳо боиси дар мавзеъҳои ҷойгиршавии ёдгориҳои таърихӣ бунёд намудани хонаи истиқоматӣ мегардад. Бинобар ин, Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи илмҳо муваззаф гардидааст, ки чунин харитаҳоро омода намояд. Бояд гуфт, ки феълан харитаҳои бостоншиносии шаҳру ноҳияҳои Ҳисор ва Ёвон нашр шуданду феҳристи ёдгориҳои таърихии ноҳияҳои Темурмалик, Фархор ва Ҷалолиддини Балхӣ дар ҳоли чопанд.

ЧӢ БОЯД КАРД?
Нигаҳдорӣ ва барқарор намудани мероси таърихию фарҳангӣ аз масъалаҳое мебошанд, ки таваҷҷуҳи хоссаро талаб мекунанд. Ҳоло, ки Тоҷикистон мамлакати туристӣ эълон шудаасту сайёҳии таърихӣ-фарҳангӣ аз бахшҳои асосӣ ва афзалиятноки туризми кишвар ба шумор меравад, лозим аст на танҳо ба масъалаи ҳифзу нигаҳдории ёдгориҳои таърихӣ диққат диҳем, балки инфрасохтори заруриро бунёд карда, онҳоро ба хатсайрҳои сайёҳӣ ворид созем. Дар ин росто, мақомоти маҳаллӣ ҷиҳати ҳифзи онҳо бетарафӣ зоҳир нанамуда, барои ҷудо кардани қитъаи замини ёдгориҳои таърихӣ ва бомпӯш гардидани онҳо тадбир андешанд.
Меҳрангез ҚОДИРОВА,
 «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.06.2018    №: 112    Мутолиа карданд: 101

13.06.2018


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо фаъолияти корхонаҳои пойтахт

12 медали варзишгарони тоҷик дар Ҷоми Ӯзбекистон

Боздиди ҳайати Ӯзбекистон аз НБО Роғун ва мавзеи сайёҳии Варзоб

Ҷаҳон дар як сатр

Вохӯрии таърихӣ - муқаддимаи сулҳ

Дар Муғулистон Маркази байналмилалии тадқиқотии кишварҳои рушдкунанда ташкил шуд

Сарвари Сандуқи байналмилалии асъор аз хатар ба иқтисоди ҷаҳонӣ огоҳ сохт

Бонки миллии Қирғизистон 90 дарсади даромадашро ба давлат медиҳад

12.06.2018


Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии СААД

Баимзорасии созишномаи ҳамкорӣ

Вазорати маориф ва илм ба ҷадвали санҷишу имтиҳонҳо тағйирот ворид кард

Баистифодадиҳии корхонаи коркарди санги хоро

Ҷаҳон дар як сатр

СААД ба Тоҷикистон дар таҳкими марз бо Афғонистон ёрӣ мерасонад

Дар Чин сафари Путинро комёбии мутлақ унвон карданд

Баррасии вазъи Афғонистон, Сурия ва Корея дар Алмаато

Мирзиёев хостори "долони озод"-и тиҷоратии СҲШ шуд

Минск аз Чин 800 миллион юан ёрии ройгон мегирад

08.06.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Никлас Линдквист

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ баргузор мешавад

Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 15 июн таҷлил мегардад

Муҳлати бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ аз 3 то 10 рӯзи корӣ тамдид шуд

Як вохӯрии судманд

РАШТ. Бунёду азнавсозии муассисаҳои таълимӣ вусъат мегирад

МОҲӢ. Афзоиши истеҳсол

Тақвими бозиҳои Ҷоми ҷаҳон

07.06.2018


Баргузории ҷаласаи навбатии кумитаи тадорукот

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Алӣ Муборак ал-Муҳаннадӣ

Корхонаи парандапарварӣ ба истифода дода хоҳад шуд

Тоҷикистон боз дар мақоми аввал

ХАТЛОН. Рафти кишти такрорӣ бад нест, аммо...

Ҷаҳон дар як сатр

Путин зарурати рушддиҳии технологияҳои рақамиро таъкид кард

Ба Афғонистон низомиёни Амороти Муттаҳидаи Араб ва Қатар меоянд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед