logo

фарҳанг

ИСТИҚЛОЛ ВА ФОЛКЛОР

Фолклор ва фолклоршиносӣ як бахши муҳими фарҳанги миллати мо мебошад, ки мардумро ба орзуву омол ва маънавиёти гузаштагонамон ошно месозад ва ба қавли Максим Горкий ибтидои санъати сухан дар фолклор аст. Аз ин рӯ, аз даврони бостон шоиру нависандагони оламшумули тоҷику форс ҳамеша аз эҷодиёти шифоҳии халқ истифода намудаанд.  Гирдоварӣ, танзиму тадқиқи эҷодиёти шифоҳии тоҷикон пас аз суханронии А.М. Горкий дар Анҷумани якуми нависандагони Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1934 ривоҷу равнақ ёфт.
Дар солҳои ба истиқлолият расидани Тоҷикистон Ганҷинаи фолклори тоҷики Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ ба низом дароварда шуда, барои тартиб додани «Куллиёт» - и 40 - ҷилдаи он ба равияву ҷавобгӯи талаботи ҷаҳонӣ омода гардид. Пас аз ин, ҳамаи кормандони шуъба ба 8 - гурӯҳ тақсим шуда, танзими феҳристи жанрҳои фолклориро бо сарварии Р. Амонов ва роҳбарии бевоситаи И. Левин, ки аз Ленинград  (ҳоло Санкт - Петербург) даъват шуда буд, оғоз намуданд. Ин гурӯҳҳо бо жанрҳои рубоӣ, байт, дубайти, суруд, чистон мақолу зарбулмасал ва латифа таваҷҷуҳи махсус зохир карданд. Амали мазкур 5 сол идома дошт. Алъон ин феҳристи жанрҳои фолклорӣ дар байни собиқ ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ нодиртарин махзани пажӯҳиши осори шифоҳии мардум мебошад. Ҳоло дар бойгонии фолклори тоҷик беш аз 225000 саҳифа маводи фолклории банизомовардашуда, аз ҷумла беш аз 21000 мақолу зарбулмасал, 8200 чис-тон, 30000 рубоӣ ва дубайтӣ, 28100 байт, 20000 тарона, 13200 суруд, 6100 афсона, 3200 латифа, 118 дос-тони эпоси қаҳрамонии «Гӯрғӯлӣ» ва садҳо дафтари ёддошту рӯзномаҳои экспедитсияҳои фолклоршиносӣ ва матни тафсири маросимҳои мардумӣ маҳфуз мебошанд. Албоми аксҳои экспедитсияҳо нигаҳдорӣ мешавад. Махсусан, озмунгоҳ ва бойгонии сабти овозии пажӯҳишгоҳ  хеле ғанӣ аст. Маводи ганҷина бо ҳуруфи арабӣ, лотинӣ ва кириллӣ гирдоварӣ шудаанд. Мавод ба забонҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ ва қисме русӣ мебошад. Дар ин ганҷина бахши фолклори тоҷикони Афғонистон ва Эрон низ нигаҳдорӣ мешавад. Инчунин, фонди проффессор Загуров низ ба он шомил аст, ки ӯ онро солҳои 30 - юми асри рафта аз  тоҷикони маҳбус гирд овардааст. Инчунин, солҳои охир маводи бойгонии шодравон Муҳаммаднаим Раҳимов ва Ҳомид Зоҳидовро хешовандонашон ҷиҳати нигоҳдорӣ ва истифодаи мутахассисон супурдаанд.
Олимони фолклоршиноси тоҷик дар даврони истиқлолият чандин монографияву маҷмӯаҳои фолклориро ба табъ расондаанд. Аз ҷумла, солҳои 1998 - 2000 Р. Қодиров се ҷилди фолклори тоҷикони вилояти Кешкрӯд (Қашқадарё) - ро бо ҳамроҳи инҷониб ба чоп расондаанд. Дар ин ҷода С. Фатҳуллоев, Д. Обидов ва Ф. Муродов, Р. Раҳмонӣ, Д. Раҳимов ва дигарон корҳои хубу мондагорро анҷом дода, рисолаву маҷмӯаҳои зиёдеро чоп намудаанд.
Гузашта аз ин, дар даврони истиқлолияти ҷумҳурӣ олимони фолклоршиноси тоҷик таълифи «Донишномаи фолклори тоҷик»-ро дар ҳаҷми 66 ҷузъи чопӣ ба нашр омода намуданд, ки ин асари мондагор дар арафаи чоп аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.07.2018    №: 133    Мутолиа карданд: 252

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад

МТС. Ҳамкориҳо бо Ӯзбекистон густариш меёбанд

ВМКБ. Гумрукчиён ба буҷет 16,9 миллион сомонӣ ворид карданд

ҲИСОР. Саҳми назарраси соҳибкорон дар ободонии шаҳр

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот ба 1 миллиард сомонӣ расид

ВАРЗОБ. Таваҷҷуҳи сайёҳон ба нуқтаҳои истироҳатӣ афзудааст

08.02.2019


Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ. Музди миёнаи меҳнат - 1220 сомонӣ

КУМИТАИ ТЕЛЕВИЗИОН ВА РАДИО. Сифати кори шабакаҳо беҳтар мешавад

КҲФМГ. Офатҳои табиат 34 миллион самонӣ хисорот овард

Саноатикунонӣ дар Шаҳринав

Меъёри бозтамвил ба 14 дарсад поён фаромад

ШАҲРИ ВАҲДАТ. Иҷрои барзиёди андози иҷтимоӣ

ТАНЗИМ. Қонуншиканӣ коҳиш ёфтааст

СОҲИЛ. Корҳои мустаҳкамсозӣ вусъат меёбанд

ДДСТДТ. Авлавият ба рушди ҳунарҳои мардумӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед