logo

фарҳанг

ИСТИҚЛОЛ ВА ФОЛКЛОР

Фолклор ва фолклоршиносӣ як бахши муҳими фарҳанги миллати мо мебошад, ки мардумро ба орзуву омол ва маънавиёти гузаштагонамон ошно месозад ва ба қавли Максим Горкий ибтидои санъати сухан дар фолклор аст. Аз ин рӯ, аз даврони бостон шоиру нависандагони оламшумули тоҷику форс ҳамеша аз эҷодиёти шифоҳии халқ истифода намудаанд.  Гирдоварӣ, танзиму тадқиқи эҷодиёти шифоҳии тоҷикон пас аз суханронии А.М. Горкий дар Анҷумани якуми нависандагони Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1934 ривоҷу равнақ ёфт.
Дар солҳои ба истиқлолият расидани Тоҷикистон Ганҷинаи фолклори тоҷики Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ ба низом дароварда шуда, барои тартиб додани «Куллиёт» - и 40 - ҷилдаи он ба равияву ҷавобгӯи талаботи ҷаҳонӣ омода гардид. Пас аз ин, ҳамаи кормандони шуъба ба 8 - гурӯҳ тақсим шуда, танзими феҳристи жанрҳои фолклориро бо сарварии Р. Амонов ва роҳбарии бевоситаи И. Левин, ки аз Ленинград  (ҳоло Санкт - Петербург) даъват шуда буд, оғоз намуданд. Ин гурӯҳҳо бо жанрҳои рубоӣ, байт, дубайти, суруд, чистон мақолу зарбулмасал ва латифа таваҷҷуҳи махсус зохир карданд. Амали мазкур 5 сол идома дошт. Алъон ин феҳристи жанрҳои фолклорӣ дар байни собиқ ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ нодиртарин махзани пажӯҳиши осори шифоҳии мардум мебошад. Ҳоло дар бойгонии фолклори тоҷик беш аз 225000 саҳифа маводи фолклории банизомовардашуда, аз ҷумла беш аз 21000 мақолу зарбулмасал, 8200 чис-тон, 30000 рубоӣ ва дубайтӣ, 28100 байт, 20000 тарона, 13200 суруд, 6100 афсона, 3200 латифа, 118 дос-тони эпоси қаҳрамонии «Гӯрғӯлӣ» ва садҳо дафтари ёддошту рӯзномаҳои экспедитсияҳои фолклоршиносӣ ва матни тафсири маросимҳои мардумӣ маҳфуз мебошанд. Албоми аксҳои экспедитсияҳо нигаҳдорӣ мешавад. Махсусан, озмунгоҳ ва бойгонии сабти овозии пажӯҳишгоҳ  хеле ғанӣ аст. Маводи ганҷина бо ҳуруфи арабӣ, лотинӣ ва кириллӣ гирдоварӣ шудаанд. Мавод ба забонҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ ва қисме русӣ мебошад. Дар ин ганҷина бахши фолклори тоҷикони Афғонистон ва Эрон низ нигаҳдорӣ мешавад. Инчунин, фонди проффессор Загуров низ ба он шомил аст, ки ӯ онро солҳои 30 - юми асри рафта аз  тоҷикони маҳбус гирд овардааст. Инчунин, солҳои охир маводи бойгонии шодравон Муҳаммаднаим Раҳимов ва Ҳомид Зоҳидовро хешовандонашон ҷиҳати нигоҳдорӣ ва истифодаи мутахассисон супурдаанд.
Олимони фолклоршиноси тоҷик дар даврони истиқлолият чандин монографияву маҷмӯаҳои фолклориро ба табъ расондаанд. Аз ҷумла, солҳои 1998 - 2000 Р. Қодиров се ҷилди фолклори тоҷикони вилояти Кешкрӯд (Қашқадарё) - ро бо ҳамроҳи инҷониб ба чоп расондаанд. Дар ин ҷода С. Фатҳуллоев, Д. Обидов ва Ф. Муродов, Р. Раҳмонӣ, Д. Раҳимов ва дигарон корҳои хубу мондагорро анҷом дода, рисолаву маҷмӯаҳои зиёдеро чоп намудаанд.
Гузашта аз ин, дар даврони истиқлолияти ҷумҳурӣ олимони фолклоршиноси тоҷик таълифи «Донишномаи фолклори тоҷик»-ро дар ҳаҷми 66 ҷузъи чопӣ ба нашр омода намуданд, ки ин асари мондагор дар арафаи чоп аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.07.2018    №: 133    Мутолиа карданд: 157

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед