logo

фарҳанг

"НАМУНАИ АДАБИЁТИ ТОҶИК" - ШИНОСНОМАИ МИЛЛАТ

Корнамоии таърихии устод Айнӣ «Намунаи адабиёти тоҷик» дар замони худ воқеан нақши шиносномаи ҳақиқии халқи тоҷикро бозид.
Эмомалӣ РАҲМОН


Устод Садриддин Айнӣ, олим ва адабиётшиноси барҷаста аст. Асарҳои «Намунаи адабиёти тоҷик», «Устод Рӯдакӣ», «Дар бораи Фирдавсӣ ва «Шоҳнома» - и ӯ, «Шайхурраис Абуалӣ Сино», «Шайх Муслиҳиддин Саъдии Шерозӣ», «Алишери Навоӣ», «Восифӣ ва хулосаи «Бадоеъ ул - вақоеъ», «Мирзо Абдулқодири Бедил» аз нигоҳи илмӣ дар сатҳи хеле баланд офарида шудаанд. Устод Садриддин Айнӣ муҳити зиндагӣ ва осори ин шоиронро таҳлил ва хулосабарорӣ намудаанд. Бахусус дар байни ин асарҳо «Намунаи адабиёти тоҷик» ҷойгоҳи махсусро ишғол менамояд.

«Намунаи адабиёти тоҷик» давоми анъанаи тазкиранависии суннатӣ дар адабиёти тоҷик мебошад. Асари мазкур аз се қисм иборат буда, доир ба 220 нафар шоироне, ки дар Мовароуннаҳр ва Хуросон зиндагӣ ва эҷод кардаанд, маълумот медиҳад.
Баъд аз Инқилоби Бухоро тақдири халқи тоҷик бояд ҳал мешуд. Душманони халқамон мавҷуд будани миллатеро бо номи тоҷик инкор мекарданд. «Қавме бо номи тоҷик вуҷуд надорад, онҳо гурӯҳе кандашуда аз эрониён мебошанд», - мегуфтанд онҳо.
Ин даъвои беасоси онҳо ба ҷисму ҷони устод Садриддин Айнӣ чун нештар мехалид ва ба гуфтаи худи ӯ «гумону ақидаи эшон аз бехабарӣ буд» ва «дар Бухоро, Самарқанд, Истаравшан, Хуҷанд, Фарғона, Фалғар, Мастчоҳ ва умуман дар шарқи Бухоро ин қавм зиндагонӣ дорад ва забон, урф, одату адабиёти худро бо тамоми камол нигоҳ доштаанд».
Ба ҳамин хотир устод  Айнӣ аз пайи ҷамъоварии осори адибоне, ки дар ин сарзамин эҷод кардаанд (аз Рӯдакӣ то Пайрав Сулаймонӣ) оғоз мекунад.
Дар он солҳо навиштан ва чоп кардани ин гуна асари муҳташам кори осон набуд, ҳам нависанда ва ҳам асарро хатари нобудшавӣ дар пай буд. Аз ин рӯ, ба Айнии мубориз такягоҳ ва пуштибоне лозим буд, то ки чунин як асари арзишмандро ба чоп расонад. Хушбахтона, ба бахти устод ва миллати тоҷик Абдуқодир Муҳиддинов – тоҷики ифтихорманду сарбаланд – раиси нашриёти халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ таъйин шуд. Бо заҳматҳои фаровони ӯ ва устод Лоҳутӣ «Намунаи адабиёти тоҷик» соли 1926 дар шаҳри Москва нашр гашт. Баъд аз нашр шудани «Намунаи адабиёти тоҷик» душманон ва бадхоҳони миллати тоҷик муҳри хомӯшӣ бар лаб заданд ва соли 1929 Ҷумҳурии Шӯравии Тоҷикистон ташкил шуд.
Баъди чанде боз мубориза ба муқобили устод Айнӣ ва китоби ӯ оғоз шуд. Душманон даъво доштанд, ки дар ин китоб шеъре омадааст, ки муаллиф гӯё амири рондашудаи аморати Бухороро дар маснади хеш дидан мехоҳад. Ин даъвои беасоси муғризонаи миллатгароёнро соли 1934 дар шаҳри Москва нахустин анҷумани нависандагони Иттиҳоди Шӯравӣ ботил сохт.
Хушбахтона, бо шарофати Истиқлолияти давлатӣ ва дастгирии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Намунаи адабиёти тоҷик» соли 2010 бори дигар ба табъ расид.
Файзулло БОҚИЕВ,
омӯзгори МТМУ № 5 - и ноҳияи Айнӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.07.2018    №: 140    Мутолиа карданд: 221

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал

ХАТЛОН. Таъсиси 31 корхона дар 6 моҳ

МАРКАЗИ ТАДҚИҚОТИ СТРАТЕГӢ. Ҳамкориҳо самар медиҳанд

"ТОҶИК ЭЙР". Парвозҳо аз нав шурӯъ гаштанд

Таъсиси 26 ширкати сайёҳӣ дар ним сол

ДДК. Шумораи омӯзгорони унвондор меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед