logo

фарҳанг

КАНДАКОРӢ ЧЕҲРАИ ТОҶИКИСТОНРО БА ОЛАМИЁН МЕКУШОЯД

Кандакорӣ усули коркарди бадеии чӯб, санг, устухон, гил ва гаҷ буда, аз маъмултарин намуди санъати миллии тоҷикон маҳсуб меёбад. Имрӯзҳо дар Тоҷикистон маҳсули дасти кандакоронро дар сутуну болор, дару тирезаҳои чойхонаҳо, масҷидҳо, осорхонаҳо, қасрҳои фарҳанг, биноҳои маъмурӣ дидан мумкин аст.  Кандакорӣ таърихи ҳазорсола дошта, намунаҳое, ки аз ноҳияҳои Ишкошиму Ванҷи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, шаҳру ноҳияҳои Истаравшан, Исфара, Панҷакент, Айнӣ, Вахш дарёфт шудаанд, ба асрҳои 8 - 10, 15 - 19 мутааллиқанд.
Дар осорхонаҳои кишвар намунаҳои олии кандакорӣ ҳифз шудаанд. Сутунҳои кандакоришуда аз деҳаҳои Рарз, Фатмев, Куруди ноҳияи Айнӣ, Оббурдони Мастчоҳ, сарсутунҳои масҷидҳои Ҳавзи Сангин, Далёни Болои шаҳри Истаравшан, Ҷомӣ дар Хуҷанд, Сурх дар Исфара бо анъанаҳои қадимаи кандакорӣ ороиш ёфтаанд. Дар зиндагии рӯзмарраи тоҷикони Помир кандакории чӯб барои ороиши хонаҳо истифода мешуд.
Санъати муосири кандакории чӯбии тоҷикон, дар ду самт инкишоф меёбад: мардумӣ ва касбӣ. Вале, дар ҳар ду ҳам анъанаҳои асримиёнагии санъати ороишӣ нигоҳ дошта шудаанд. Услуби мардумӣ идомаи анъанаҳои пешин буда, дар деҳот бисёр вомехӯрад. Кандакории касбиро имрӯз бештар наққошону меъморони соҳибмаълумот дар бунёди биноҳои муҳташами фарҳангию  маърифатӣ ба кор мебаранд.
Гаҷкорӣ аз навъҳои дигари кандакорист, ки таърихи қариб ҳазорсола дорад. Ба ин навъи санъат шоҳу ҳокимон майл доштанд. Гаҷкорӣ дар имороти қасри таърихии Ҳулбук, кӯшкҳои ҳокимони Панҷакент, Шаҳристон, бозёфтҳои Тахти Сангину Аҷинатеппа истифода шудаанд. Пештар асоси нақши кандакоронро аслан тасвирҳои дарахтон, ҳайвонот, парандаҳо, меваҳои гуногун ташкил додаанд. Давомдиҳандагони анъанаҳои кандакорӣ дар замони шӯравӣ устоҳои гулдаст усто Раҳимшайх Раҷабов, усто Очил Файзов, усто Охунҷон Ёқубов, усто Сироҷиддин Нуриддинов буданд. Кандакорони Исфараву Истаравшан беҳтарин устоҳо маҳсуб меёфтанду имрӯз ҳам касби бобоиро пос доштаанд.
«Заминкор», «Лӯлапардоз», «Пахтапардоз», «Табақапардоз»  усулҳои махсусе мебошанд, ки онҳоро то ҳол дар кандакорӣ истифода мебаранд. Дар санъати муосири Тоҷикистон кандакории чӯбиву гаҷиро дар ороиши Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ, тарабхонаи «Тоҷикистон», чойхонаи «Роҳат» ва бинои Палатаи ҳисоб (собиқ китобхонаи Фирдавсӣ), дар толори меҳмонхонаҳои бузург ва баъзе биноҳои идораҳои муосир дидан мумкин аст.
Сангтарошӣ, сангкорӣ, ҳаккокӣ - кандакорӣ дар санг яке аз намудҳои қадимтарини санъати ороишӣ - амалии тоҷикон мебошад, ки намунаҳои онро дар ёдгориҳои Юнону Бохтар, Кӯшониён, Сосониён, Сомониён мебинем. Намунаҳои то ба мо расида аз касбияти баланди кандакорони рӯйи санги ҳамон давра шаҳодат медиҳанд.
Тибқи маълумоти таърихӣ дар сангҳои сари мазор, иморатҳои давраи Темуриён нақшҳои рустанишакл ва геометрӣ истифода мешуданд. Ин анъанаи қадимаро устоҳои шаҳрҳои Хуҷанду Истаравшан дар омодасозии нақшҳо дар сангҳои мармар ва табақҳои сафолин то ба имрӯз нигоҳ доштаву сайқал бахшидаанд. Ба армуғонҳои сангиву сафолии ҳунармандони тоҷик сайёҳони кишварҳои хориҷие, ки ба тамошои шаҳрҳои Бохтар, Панҷакент, Истаравшан, Исфара, Хоруғ, Кӯлоб ва  ғайра меоянд, бештар таваҷҷуҳ мекунанд. Онҳоро нақшҳои печдарпечу ҳаррангаи аҷубаҳои сангин, бозичаҳои сафолӣ, табақчаҳои чӯбии кандакоришуда ба ҳайрат меоранд.
Рушди ҳунарҳои мардумӣ, ки бо иқдоми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ маҳсулоти коргоҳи хонакорон аз пардохти ҳама намуди андоз озод шудаанд. Ин имкон фароҳам меорад, ки Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ чун кишвари дорои санъати волои ҳунармандӣ муаррифӣ шавад ва гузашта аз ин, боиси ҳавасманд гардидани сайёҳони зиёд ҷиҳати боздид аз чунин диёри афсонавӣ гардад. 

Қурбон АҲМАДЗОД,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 448

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд

Китоби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Теҳрон рӯнамоӣ мешавад

Мирзиёев раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалиро ба ҳузур пазируфт

Департаменти давлатӣ: «ИМА Россияро маблағгузори терроризм намешуморад»

Ҳукумати Албания хисороти заминҷунбии мудҳишро ҳисоб намуд

Москва ва Киев созишномаи 10 – солаи таҳвили нафтро ба имзо расонданд

Ҷаҳон дар як сатр

03.12.2019


Дар пойтахт барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронда мешавад

Дар майдони «Дӯстӣ» арчаи солинавӣ қомат меафрозад

«Лолаи тиллоӣ» синамогарони тоҷикро ба ҳам овард

Дар Британия намояндагии маҳфили “Ҷавонони дар хориҷи кишвар таҳсилдошта” ифтитоҳ ёфт

Россия ва Беларус қисме аз ваколатҳоро ба ҳукумати ягона медиҳанд

Олимон суду зиёни қаҳванӯширо ном бурданд

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медали биринҷии Сорбон дар Қазоқистон

02.12.2019


Дар Бишкек кишварҳои аъзои СААД 15 санад ба имзо расонданд

Эрдуғон кишварҳои арабро ба ёрии Албания даъват намуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед