logo

фарҳанг

ШОҲТЕМУР, АЙНӢ, "ОВОЗИ ТОҶИК" ВА ЛОҲУТӢ

 ЯКЧАНД САҲИФАИ ТАЪРИХ
Шириншоҳ Шоҳтемур дар ташкил ва нашри аввалин рӯзномаи тоҷикӣ - «Овози тоҷик», ки аз моҳи сентябри соли 1924 дар Самарқанд чоп мешуд ва нашри китобҳои дарсӣ бо забони тоҷикӣ хизмати шоиста кардааст.

Дар рӯзномаи «Овози тоҷик» мақолаҳое чоп мешуданд, ки ба дифои миллат, забону фарҳанги тоҷик нигаронда шуда буданд. Ин ҷасорати рӯзномаро дар сатҳи роҳбарият хуш қабул надоштанд ва масъалаи чоп нашудани он ба миён гузошта мешавад. Ин хатарро фаҳмида Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад аз Тошканд ба Самарқанд меоянд. Онҳо бо Садриддин Айнӣ вохӯрда ба ҳолати душвор гирифтор шудани рӯзномаро муҳокима менамоянд. Бо машварату маслиҳати Садриддин Айнӣ рӯзнома ба органи (мақоми) Оргбюро (Бюрои ташкилии Кумитаи инқилобии тоҷик) табдил дода шуд. Ин тадбир сабаб мегардад, ки рӯзнома аз хатар раҳо ёбад.
Мушкилии рӯзнома бо ин анҷом намеёфт. Он мушкилоти молиявӣ низ дошт ва Шириншоҳ Шоҳтемур барои дарёфти маблағ кумак расондааст.
Пас аз 12 сол, дар пленуми IV КМ ПК (б) Тоҷикистон (14 феврали соли 1936) Шириншоҳ Шоҳтемур, ки ба ҳайси раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон кор мекард, таърихи таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик»-ро чунин ба хотир меорад: «Дар назди КМ Ҳизби коммунистии (б) Туркистон сексияи коммунистии тоҷикон амал мекард, ки роҳбари он будам. Барои мо таъсиси рӯзномаи аввалин хеле зарур буд, вале маблағ надоштем. Ман бо Ҳоҷибоев шинос шудам. Вай, ки вазифаи раиси Кумитаи консесии вилояти Фарғонаро ба уҳда дошт, барои таъсиси газета 2000 рубл дод».
Шириншоҳ Шоҳтемур дар сатҳи роҳбарият кор карда, хуб мефаҳмад, ки рӯзномаи тоҷикӣ дар РХСС Туркистон мавқеи устувор пайдо нахоҳад кард. Аз ин рӯ, ҳалли масъалаи минбаъд фаъолият кардан ва то чи андоза зарурат доштани нашри онро ба КМ ВКП (б) пешниҳод менамояд. Дар вазъи мураккабу душвори он вақт барои чунин масъалагузорӣ ва ҳалли онро ба миён гузоштан ҷасорат ва мавқеи устувор зарур буд.
14 майи соли 1934 қарори муштараки бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Совети комиссарони халқ ва Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон қабул мешавад. Дар он хизматҳои Лоҳутӣ ҷиҳати офаридани адабиёти бадеии пролетарии тоҷик, ки ба вазифаҳои сохтмони сотсиалистӣ тавъам мебошад, зикр гардиданд. Бо назардошти он ки чанде аз ташкилотҳои партиявӣ ва советӣ дархости мукофотонидани Лоҳутиро карданд, Бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон ва Совети комиссарони халқии РСС Тоҷикистон чунин қарор қабул намуданд: «Аз Кумитаи иҷроияи марказии СССР хоҳиш мешавад, ки барои фаъолияти адабии револютсионӣ рафиқ Лоҳутӣ бо ордени Ленин сарфароз гардонда шавад».
Пас аз ду рӯз, раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемур ин қарори муштаракро дар съезди якуми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон қироат менамояд. Ҳамчунин, полки савораи кӯҳии Тоҷикистон Лоҳутиро ба аскари сурхи фахрӣ қабул намуда, ба вай шаҳодатнома дод. Дар ин хусус қарори ҳайати фармондеҳии полки мазкурро Шириншоҳ Шоҳтемур дар ҳузури вакилони съезд қироат кард. Устод Абдулқосим Лоҳутӣ бо қарори Комитети иҷроияи марказии СССР бо ордени Ленин мукофотонида мешавад.
Ҳамин тавр, фарзонафарзандони миллати тоҷик дар таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик» саҳм гирифта, рӯзнома ҳам аз онҳо дифоъ намудааст.

Аъзам МӮСОЕВ,
Аълочии матбуоти
 Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 249

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал

ХАТЛОН. Таъсиси 31 корхона дар 6 моҳ

МАРКАЗИ ТАДҚИҚОТИ СТРАТЕГӢ. Ҳамкориҳо самар медиҳанд

"ТОҶИК ЭЙР". Парвозҳо аз нав шурӯъ гаштанд

Таъсиси 26 ширкати сайёҳӣ дар ним сол

ДДК. Шумораи омӯзгорони унвондор меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед