logo

фарҳанг

МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ. ОМИЛҲОИ РУШДИ ОН

Дар шароити рушди технология, васоити электронии ахбор ва дар фазои иттилоотии кишвар доман густурдани интернет вазъи матбуоти даврӣ, хосса матбуоти музофотӣ ва ғайридавлатӣ, боиси нигаронист. Аз тарафи дигар, бо таъсири омилҳои молӣ ин гурӯҳи нашрияҳо дар ҳолати буҳрон қарор дошта, нашрияҳои музофотӣ имкони сари вақт ва бо теъдоди зиёд чоп шуданро надоранд, мазмуну мундариҷаашон нисбатан якранг аст.
Натиҷаи омӯзишҳои сотсиологии матбуоти маҳаллии кишвар нишон дод, ки вазъи нашрияҳои даврӣ дар музофот чандон хуб нест. Ин гурӯҳи матбуоти даврӣ ба мушкилоти якхела мубтало гардидааст. Аксари нашрияҳо бо сифати хеле паст ва ғайримунтазам интишор мешаванд, ахборашон куҳна ва мундариҷаашон чандон рангоранг нест, дар инъикоси мавзӯъҳо ва чопи нашрияҳо ҳанӯз қолабҳои куҳна дунболагир мешаванд. Дар солҳои охир фосилаи чоп ва теъдоди нашри рӯзномаҳои маҳаллӣ рӯ ба коҳиш аст, аксари онҳо, дар баробари он ки сари вақт дарҷ намегарданд, чопи шумораҳои муштаракро ба анъана даровардаанд. Иллати ин ҳолати матбуоти маҳаллӣ ҷудо нашудани маблағи зарурӣ, таъмин набудан бо технологияи нави чопӣ, камии маоши кормандон, нарасидани мутахассисон, алоқаи ноустувор бо аудитория ва монанди инҳо мебошад. Дар баъзе навоҳии кишвар мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ба кори нашрияҳои худӣ чандон эътибор намедиҳанд, дар чорабиниҳои сатҳи ноҳиявӣ кормандони идораи нашрияҳоро хабар намекунанд, дар ҷаласаҳои худ фаъолияти онҳоро мавриди баррасӣ қарор намедиҳанд.
Дар замони рушди воситаҳои электронии ахбор матбуоти даврӣ, аз ҷумла матбуоти даврии маҳаллӣ, бояд усули кор ва таъйиноти худро дигар кунад. Ба иборае, сохтор ва фаъолияти он бояд ба талаботи замон мувофиқ кунонда шавад. Омӯзишҳо нишон медиҳанд, ки қисми зиёди нашрияҳои маҳаллӣ танҳо ба хотири «будан» вуҷуд доранд ва  матолибашон нисбатан якранг, баъзан бознашр аз рӯзномаҳои дигаранд. Нашрияи даврии ҳар маҳал, пеш аз ҳама, инъикоскунандаи ҳаёти ҳамон маҳал аст. Он бояд мувафаққиятҳоро тарғиб ва камбудиҳоро холисона танқид кунад, афроди барҷастаи кору пайкорро ба мардум муаррифӣ намояд, меҳнати ҳалол ва кӯшишҳои созандагиашонро тараннум созад. Ба ин васила матбуот метавонад ҳамчун пули маънавӣ, аз як тараф, дар ташаккули фазои иттилоотии маҳали муайян, аз тарафи дигар, дар атрофи ғояи мушаххас муттаҳид гардонидани мардум ва ба татбиқи сиёсати давлату ҳукумат мусоидат кунад.
Хуб аст, ки Ҳукумати кишвар чун ҷомеаи мутамаддин дуруст дарк намуда, ки дар замони муосир фарҳанги дастрасии иттилоот ва омӯзишу коркарди он ба шеваи навини талаботи рӯз мубтало аст, зеро имрӯз ҷаҳон дар ҳар як лаҳза таҳти таъсири иттилоот қарор гирифта, дигаргунии ҷомеа ба он вобастагӣ ва рабти амиқ дорад. Ҳамзамон қобили зикр аст, ки ҳокимиятҳои иҷроияи маҳаллӣ ячейкаи асосии рушди давлат ба ҳисоб мераванд. Махсусан дар шароити ҷаҳонишавии мураккаб ташвиқ ва тарғиб дар фазои як маҳал бо назардошти махсусиятҳову нозукиҳои худ таъсири амиқтару фавритар ва натиҷабахштар мегузорад. Ин заминаҳоро дар ҷомеаи имрӯзаи мо, пеш аз ҳама, соҳибистиқлолӣ, фазои рушдбахшандаи тамоми омилҳои алоқаву иттилоот ва қонунҳову василаҳои мусоидаткунандаи рушди ин соҳа ба вуҷуд овардааст. Вобаста ба ин барои рушди матбуоти даврии маҳаллӣ ҳалли чунин омилҳоро зарур меҳисобем:
Бунёди коргоҳи замонавӣ барои кулли идораҳои нашрияҳои даврии навоҳии кишвар ё ҳадди ақал таҷдиди замонавии биноҳои мавҷуда, ки дар ҳолати ногувор қарор доранд.
Таъмини идораҳои нашрияҳои даврӣ бо таҷҳизоти нави корӣ, техникаи касбӣ ва ҳамчунин, нақлиёти хизматӣ.
Бо дастгирии ҳокимиятҳои маҳаллӣ ҷудо намудани маблағи кофӣ барои таҳия ва чопи рӯзнома. Барқарор кардани ҳаққи қалами муаллифон. Паҳнсозии нашрияҳо бо роҳи обуна ва фурӯши чакана.
Ба раванди ислоҳоти матбуоти маҳаллии кишвар дахл кардани Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад суръати хос бахшад, зеро сарфи назар аз мавҷудияти матбуоти марказӣ ва умуман дигар василаҳои иттилоотӣ, дар музофоту минтақаҳо холигоҳи иттилоотӣ вуҷуд дорад, ки он танҳо бо рушди ВАО-и маҳаллӣ пур шуда метавонад.
Гумон мекунем, то замоне, ки рӯзномахонӣ ба унвони як ниёз зарурат пайдо накунад, наметавон аз мавриди истиқболи ҳамагон қарор гирифтани нашрияҳои даврӣ интизорӣ кашид. Бинобар ин, мо бояд роҳҳоеро ҷӯё шавем, ки зарурат ва аҳамияти рӯзнома миёни омма бештару беҳтар дарк шавад.
М. МУРОДӢ,  профессор,
А. ҚУТБИДДИНОВ, дотсент

 

 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.08.2018    №: 164 - 165    Мутолиа карданд: 236

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед