logo

иҷтимоиёт

ПУДИНА. АЗ ҲАЗМИ ХӮРОК ТО АСАБИ ОРОМ

Сарзамини Тоҷикистон, ки қаторкӯҳҳои Помиру Олойро дар бар гирифтааст, бо минтақаҳо ва ландшафти табиӣ, олами басо гуногуни рустаниҳо таваҷҷуҳи муҳаққиқонро ба худ ҷалб кардааст. Дар ҳудуди Тоҷикистон нисбат ба кишварҳои дигари Осиёи Марказӣ олами аз ҳама бойтари наботот (анқариб 5 ҳазор намуди  рустаниҳои муташаккили рагдор ё дараҷаи олӣ ) ва зиёда аз 4500 намуд рустаниҳои номуташаккил (дараҷаи паст ё спорадор) нашъунамо мекунанд.
Миқдори рустаниҳои шифобахш 150 намуд буда, онҳо аҳамияти шифобахшӣ, мевадиҳӣ, ороишӣ, доругӣ доранд ва аз ҷиҳати шакл, сохт ва тарзи сабзишашон аз якдигар фарқ мекунанд. Дар  шуъбаи табиати Осорхонаи миллии Тоҷикистон  58  намуди  гербарияи рустаниҳо аз гӯшаву канори ҷумҳурӣ ҷамъоварӣ шудааст, ки аксарияти онҳо рустаниҳои шифобахшанд. Яке аз чунин рустаниҳо пудина аст.
Пудина гиёҳи бисёрсолаи алафмонанди ба сардӣ тобоварест аз оилаи лабгулон. Соқаи он чоркунҷа буда, қадаш 30 - 40 сантиметр баланд мешавад. Аз танаи пудина навдачаҳои сершуморӣ уфуқӣ инкишоф меёбанд, ки дар болои хок зуд реша медавонанд.  Баргҳои он дарозрӯя ва хобида мебошанд. Дар моҳҳои июл - август гул мекунад ва гулҳои он гулобиву  бунафшранг аст.
Пудинаро дар давраи оғози гулкунӣ, вақте  ки дар баргҳо миқдори бештари равғанҳои  эфирӣ  ҷамъ мешаванд, ҷамъоварӣ ва дар соя хушк мекунанд. Он худрӯй буда, дар кӯҳсор, соҳили рӯду  ҷӯйборҳо ва чашмаҳои кӯҳӣ мерӯяд. Ҳосили барги хушк аз 1 км2 ба  150 - 200 грамм баробар аст. Баргҳо, гулҳо ва навдаҳои ҷавонро ба сифати хӯриши хушбӯ ва хӯришҳои иловагии таомҳои сабзавотӣ истифода мебаранд. Аз баргҳои пудина равғанҳои эфирӣ ба даст оварда, барои хушбӯйкунии нӯшобаҳо, омехтаҳои чой, маҳсулоти қаннодӣ ба кор мебаранд.  Равғани эфирии пудина дар тиб, саноати атриёту косметологӣ, қаннодию машрубот истифода мешавад. Дорувориҳои аз барг, равған ва ментоли он тайёршуда бар зидди бемориҳои шамолхӯрӣ, меъда ва ҷигар хуб аст. Пудина ҳангоми табобати бемориҳои дил, вайрон шудани кори узвҳои ҳозима, илтиҳоби рӯдаҳои ғафсу борик манфиати бисёр дорад. Равғани ментол ҳангоми табобати бемориҳои ҷигар ва талхадон низ васеъ истифода мегардад. Дар тиб пудина қисми таркибии волокардин, валидол  ва қатраҳои зеленинро ташкил медиҳад.
Рустанӣ иштиҳоро ба низом оварда, ҳазми хӯрокро беҳ мекунад, дилбеҳузуриро рафъ месозад. Ҳангоми табобати бемориҳои узвҳои болоии нафаскашӣ ва бронхит судманд аст. Ваннаҳои пудинагӣ асабониятро рафъ намуда, ҳамчунин, барои кӯдакони хурди гирифтори бемории зардпарвин ва рахит тавсия дода мешавад. Обҷӯши баргҳои он барои дезинфексияи ковокии даҳон маводи хеле хубест.
Дар тибби мардумӣ шарбати пудинаро ҳангоми дардҳои меъдаю дил, сулфа, зардаҷӯшӣ истифода мебаранд.  Ҳангоми бемориҳои куҳнашудаи меъда ҳар саҳар нӯшидани чойи пудинагӣ тавсия дода мешавад. Баргҳои рустаниро ҳангоми  сӯхтан ва захмҳо метавон болои захм гузошт. Нӯшидани чойи пудина хобро низ танзим менамояд.
Дар саноати атриёту косметологӣ равғани эфирии он ҳангоми истеҳсоли кремҳо, одеколонҳо, эликсирҳо, хамира ва хокаҳои дандоншӯӣ (бештар барои ҷило додани дандон), хушбӯй намудани ковокии даҳон ва хусусияти  зиддибактериявиаш истифода менамояд.
Хуморбегим МАВЛОНАЗАРОВА,
корманди илмии Осорхонаи миллии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.08.2018    №: 168    Мутолиа карданд: 757
06.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ СИҲАТШУДАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 4858 НАФАР РАСИД

НОҲИЯИ ДАРВОЗ. СОҲАИ ФАРҲАНГ БА ДАСТГИРӢ НИЁЗ ДОРАД

РАШТ. КИШТИ КАРТОШКА ДАР 3047 ГЕКТАР

КӮЛОБ. БА МАҲАЛЛАИ ЛОҲУТӢ ОБИ ТОЗА ОМАД

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҒАЛАБАИ НАВБАТИИ "ИСТИҚЛОЛ"

ПУТИН: «РОССИЯ БАРОИ РУШДИ ИҚТИСОД НИЁЗ БА МУҲОҶИРОН ДОРАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

03.07.2020


ХУҶАНД. ИФТИТОҲИ ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ

ЗАРУРАТИ ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲО ТАЪКИД ГАРДИД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4690 БЕМОР ШИФО ЁФТ

ДЗЮДО. КУРСИ ТЕХНИКӢ БАРОИ МУРАББИЁН

АЛЕКСАНДР ЛУКАШЕНКО: «БЕЛАРУС БАР КОРОНАВИРУС ҒОЛИБ ОМАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

02.07.2020


77 ДАРСАДИ БЕМОРОН ДАР ТОҶИКИСТОН СИҲАТ ШУДАНД

КУМАКИ ШИРКАТИ “ПОМИР ЭНЕРҶИ” БА НИЁЗМАНДОН

ҚАРИБ 650 ШАҲРВАНДИ ТОҶИКИСТОН АЗ РОССИЯ БАРГАШТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.07.2020


ҚАРОР ДАР БОРАИ ТАЪЙИН ВА ПАРДОХТИ КУМАКПУЛИИ ИҶТИМОӢ

4568 МУБТАЛОИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ИҚТИСОДИИ ИДМ

НИШАСТИ САТҲИ БАЛАНД ДАР ҚОЛАБИ С5+1

ЛИГАИ ОЛӢ. ЭҲСОН ВА ВИТАЛИЙ БЕҲТАРИНҲОИ МОҲИ ИЮН

НАҚШАИ РУШДИ ИДМ БО НАЗАРДОШТИ COVID-19 ТАТБИҚ МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

30.06.2020


МУРАШКО: «РОССИЯ ОМОДА АСТ, ВАКСИНАҲОИ КОРОНАВИРУСРО БА БОЗОРИ ҶАҲОНӢ ВОРИД СОЗАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.06.2020


75 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОНИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТАНД

БОХТАР. ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ САВГАНД ЁД КАРДАНД

ФУТБОЛ. БОЗИИ РАФИҚОНАИ ДУ КИШВАРИ ДӮСТ

СУТ ХУРУҶИ НАВИ КОРОНАВИРУСРО ДАР АВРУПО ТАСДИҚ НАМУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

25.06.2020


COVID – 19. ДАР ТОҶИКИСТОН 4194 СИРОЯТЁФТА СИҲАТ ШУД

24.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН 73,8 ДАРСАДИ МУБТАЛОЁНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

АРАБИСТОНИ САУДӢ ҲАҶРО БАРОИ ЗОИРИНИ ХОРИҶӢ МАНЪ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед