logo

туризм

МУҶАССАМАҲО. ГУФТАНИҲОИ НОГУФТА

Нақшҳо ва тасвирҳо дар  деворҳо, қасрҳо, хонаҳои  даври суғдиён ба мо ҳикоят  мекунанд,  ба мо аз он  замони  бисёр  дур ва аҷиб қисса менамоянд. Панҷакенти қадим,  кайҳо боз таваҷҷуҳи олимону  бостоншиносони  оламро  ба худ  кашида,  ба онҳо  аз он  даврони  мозӣ  саду як  ривояту  достон  мегӯяд. Махсусан,  муҷассамаи  раққосаи маҳлиқо вақте ки  пайдо  шуд,  савту навои суғдӣ гӯё  ба гӯшу  ҳуши  бинандагону шоҳидон  танин андохт.
Ҳама  чашмҳо,  ҳама  ақлҳо ба он  муҷассама  пайвастанд, ҳазору  як аксу  тасвиргирӣ  пеш омад.
Ин  раққосаи  парипайкар  як муъҷиза, як  шоҳкории  он  мардумони  зебопарасту  ҳунарманди мо  буда.
Як худи ин муҷассама  ба оламиён  мегуфт, ки  «Суғдиён аз азал  дилдодаи  санъатанд, дар ҳунару  ҳунарварӣ ҳамто надоранд. Санъати  онҳо  чун Хуршед, чун  оташи дили  ошиқон  ҳамаро  тасхир  карда,  нурафшонӣ  дорад.
Шунидам, ки  дар лаҳни хунёгарӣ
Ба рақс андаромад парипайкаре.
 «Муҷассамаҳои  раққосаҳои  Панҷакент -  образи ҷолиби  он  рақсҳои  зебоест, ки  хориҷиён  онро  «рақси  гирдбодвор»  номидаанд.  Раққосаҳо аз Чаҷа, Кумеда, Кеша, Маймурға ва бахусус, аз Самарқанд  ҷамъ мешуданд, дар хонае  аксҳое ёфт шуданд, ки дар онҳо  4 зан  суруд  мехонанду  якеашон  асбоби  мусиқӣ менавозад. Мусиқӣ  дар ҳаёти  мардуми  Суғди  қадим  нақши бузургеро мебозад.  Он вобаста  бо оину  маросимҳои  динӣ  мавқеи  муҳимеро  дар зиндагияшон  дошт.  Дар Панҷакент  9 асбоби  мусиқии тории  ҳархела  пайдо карданд, ки  яктои  он  нафасӣ, сетои  он зарбӣ ва панҷтои  он ба  гурӯҳи  асбобҳои  мусиқии худсадо  шомиланд.  Ба гурӯҳи  асбобҳои  мусиқии торӣ  кифар,  уд ва  барбат  дохиланд.  Удҳои  камоншакл дар расмҳои  Панҷакент  дар се нусха  тасвир  ёфтаанд.  Ба гурӯҳи  асбобҳои  мусиқии  зарбӣ  табли дутарафа шомил аст. Маълумот  роҷеъ  ба санъати  мусиқии Осиёи Миёна  дар қуруни  вусто  дар сарчашмаҳои  хитойӣ  низ вуҷуд  доранд.
Дар мусиқӣ ба гурӯҳи  асбобҳои  пешоҳанг: торӣ - барбат, уд ва нифар, нафасӣ - най ва найи Пана; зарбӣ - табл, худсадо - зангӯла ва дафу дойира дохиланд. Дар  ҳафриётҳои  Панҷакенти  бостон  18 намуди  асбобҳои  мусиқӣ  кашф шуданд.
Таҷрибаи  навозандагӣ  дар ин асбобҳо муддати  чанд  аср  тадқиқ мешаванд, вале  дар айни замон истифодаи  аз ҳама  муқаддамтари  онҳо  ба асрҳои  IV -III то мелод  тааллуқ доранд.  Корбурди аз ҳама  дертари  асбобҳои  мусиқӣ,  дар навиштаҷоти  Панҷакенти  асри VI-VIII ва дар ёдгориҳои  таърихии  Хитойи асри VII - IX сабт ёфтааст.
Дар солнома  хитойии  «Тайшу» омада, ки «Сокинони Суғд  майлу рағбате ба шароб дошта, рақсу сурудхониро дар кӯчаҳо  дӯст медоранд… Ҳангоми  2 - рӯза шудани моҳ  бо доираву  даф  ба рақсу сурудхонӣ  баромада,  сарморо  талаб  карда ва ба  якдигар  обпошӣ  мекарданд». Сатҳи баланди  инкишофи  санъати  мусиқӣ  боис шуд, ки санъаткорони  боистеъдоди  касбӣ  ба воя расанд. 
Бостоншиносон Б. И. Маршак ва ҳамсари ӯ В.И. Распопова ҳангоми  ҳафриёти  шаҳраки  Панҷакенти  қадим муҷассамаи  саворазани  олиҳа  Наннаро  пайдо карданд.  Нанна  чор даст  дорад, ки  бо онҳо  Офтоб  ва Моҳро  дошта истодааст.  Дар ин ҷо  муҷассамаи  шоҳи ҳайвонот  низ ёфт шудааст. Шери зинкардашуда ба олиҳа Нанна итоат  мекунад. 
Тимсоли  зани  чордастаи  олиҳа  дар иконографияи  динии  асримиёнагӣ дер боз  таваҷҷуҳи  мутахассисонро  ба худ  ҷалб  кардааст.  Дар нақшҳои  Панҷакент диққати  махсусро  ба худ  тахти  аждармонанд, ки болои  он Худо  нишастааст, ҷалб мекунад.
Агар ин ҳамаро аз наздик дидан хоҳед, ба Панҷакент биёед. Ин як ҳақиқати зебо аз ҳазорон аст, ки дар Тоҷикистон аст. Ба ин хотир, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2018 – ро Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ эълон кард. Ба ҳангоми ошноӣ ҳатман ба қадима будани ин миллати мутамаддин бори дигар эътимод мекунед ва бовар ҳосил менамоед, ки ин диёр на ба як дидан, балки ба ҳазор дидан меарзад. Диёрест пур аз ҳақиқат ва афсонаҳои ширин. Диёрест зебову дилрабо.
Шаҳобиддин ҲАҚНАЗАРОВ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.08.2018    №: 169    Мутолиа карданд: 206

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед