logo

фарҳанг

ОДАМИЯТ АЗ НАЗАРИ УСТОД РӮДАКӢ

Адабиёт ва фарҳанги тоҷик марҳилаҳои мухталифи такомулро тай намуда, дастовардҳои бузурги маданиву маънавиро соҳиб шудааст. Аксари муҳаққиқон дар заминаи омӯзиш ва таҳқиқи мероси фарҳангиву адабии мардуми тоҷик ба натиҷае расидаанд, ки замони салтанати Сомониён давраи шукӯҳманди тамаддуну фарҳанги халқи тоҷик аст. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар “Чеҳраҳои мондагор” нигоштаанд:  “Давлати Сомониён тавонист дар як муддати кӯтоҳ дар мамлакат оромиву суботро  пойдор сохта, дар баробари ба вуҷуд овардани сохтори муназзами идораи давлатӣ, инчунин густариши фарҳанги бузурги миллии мардуми ориёинажодро таъмин намояд”.
Дар саргаҳи ин адабиёти муҳташам нахустшоири ҳамаи давру замонҳо устод Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ қарор дорад. “Устод Рӯдакӣ на танҳо поягузори адбиёти тоҷику форс, одам - уш - шуаро, султони шоирон, қофиласолори шеър ва соҳибқирони шоирӣ, балки рамзи бедориву худшиносӣ ва истиқлолиятхоҳӣ, инчунин рамзи ҷовидонаи адаб ва фарҳанги миллати куҳанбунёди тоҷик мебошад”.
Эҷодиёти устод Рӯдакӣ фарогири панду андарз ва ақоиди ахлоқист. Ба ақидаи Рӯдакӣ инсон бояд ҳамеша ба роҳи рост равад. Ин ақида дар китоби муқаддаси “Авесто” ҷой дошта, бо суханони “Роҳ якест ва он роҳи ростист, ҳама дигар роҳҳо бероҳа аст” хатм мешавад.
Дар ҳикматҳои шоир фалсафаи зиндагӣ, моҳияту маънои ҳаёт, шодиву ғами рӯзгор, сабру таҳаммул, устуворӣ, саховату накӯкорӣ  ва ғайра мавриди баррасӣ қарор ёфтаанд. Ӯ талқин мекунад:
Некбахт он касе, ки доду бихӯрд,
Шӯрбахт он, ки надоду нахӯрд.
 
Ба андешаи султони шоирон, ростӣ асоси адлу инсоф аст ва он ба мисоли  иёрест, ки баробариро таъмин месозад. Касе, ки росткор аст, ӯро шодиву хуррамӣ ва бақову ҷовидонӣ ёр бошад:
Ҳар, к-ӯ биравад рост, нишастаст ба шодӣ,
В-он, к-ӯ наравад рост, ҳаме мурда, ҳаме ди-ш.
Ва дар ҷои дигар омадааст:
Роҳи осону рост бигзин, эй дӯст,
Дур шав аз роҳи беканораву тарфанҷ.

Ба ақидаи шоир,  инсони комил бояд нафс, ҳирсу ғазабро ҳамеша зери тасарруфи ақл нигоҳ дорад. Одамияти худро дар муносибат ба муҳтоҷон, бекасу бечорагон зоҳир намояд:
Гар бар сари нафси худ амирӣ, мардӣ,
Бар кӯру кар ар нукта нагирӣ, мардӣ.
Мардӣ набувад фитодаро пой задан,
Гар дасти фитодае бигирӣ, мардӣ.
Мояи ақидаю афкори тарбиявии Рӯдакӣ ситоиши ҳикмат, одамият, раъиятпарварӣ, башардӯстӣ буда, илму дониш ва хирад ҷавҳари мардро аз садафи синааш берун мекашад:
Марди адабро хирад физояду ҳикмат,
Марди хирадро адаб физояду имон.
Бастаи гетӣ аз ӯ биёбад роҳат,
Хастаи гетӣ аз ӯ биёбад дармон.    
Пешвои миллат ин ва дигар хидматҳои шоири мутафаккирро дар адабу фарҳанги тоҷику форс сутуда гуфта буданд: “Хизматҳои таърихии устод Рӯдакӣ  боз  дар он аст, ки қадри суханро ба арши аъло расонда, мустақилияти адабиётро фароҳам овард ва адабиёти моро ба ҷаҳониён муаррифӣ кард.  Шеъри Рӯдакӣ бо мазмуну муҳтавои олӣ ва арзишҳои башардӯстонаи худ аҳли башарро ба сулҳу рафоқат, дӯстиву адолат рӯзгори босаодат, озодандешӣ ва ҳамгироӣ даъват сохта, ҳамчун рамзи ваҳдати фарҳангӣ ба мардуми олам то кунун хизмат мерасонад”.
Кибриёхон АТОЕВА,
номзади илми филология,
Манзура САЙДУЛЛОЕВА,
номзади илми педагогика


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.09.2018    №: 189    Мутолиа карданд: 250

24.06.2019


Президенти Филиппин моҳи октябр ба Россия меояд

Трамп бо Эрон омодаи гуфтушунид буданашро тасдиқ намуд

Дар Ҳиндустон афтидани хайма боиси марги 14 нафар шуд

СУҒД. Оғози мусобиқаи байналмилалӣ

"ФИЛОСОФИЯ ОТДЫХА" имкониятҳои сайёҳии Тоҷикистонро таҳлил намуд

Ҷаҳон дар як сатр

21.06.2019


Мулоқоти Хайринисо Юсуфӣ бо Валериу Кивер

Ҳамоиш бахшида ба таъмини устувории макроиқтисодӣ

Муаррифии натиҷаҳои фаъолият дар самти безараргардонии башардӯстонаи минаҳо

20.06.2019


Гумерова: «Омӯзгорони рус дар Тоҷикистон мондан мехоҳанд»

СММ: «Ҳиндустон дар нуфуси аҳолӣ баъди 8 сол аз Чин мегузарад»

Пекин тавсеаи ёрии иқтисодӣ ва башарӣ ба Сурияро зарур мешуморад

Дар Ҷопон ҷазои ҷисмонии кӯдаконро манъ карданд

Ҷаҳон дар як сатр

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед