logo

сиёсат

КОНСТИТУТСИЯ - ШОҲСУТУНИ ДАВЛАТ

Раҳмон Юсуф АҲМАДЗОД, Прокурори генералии
Ҷумҳурии Тоҷикистон

Бисту чор сол муқаддам, бо ташаббус ва пешниҳоди Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки бунёдгузори давлати тозаистиқлоли Тоҷикистон ҳастанд, Қонуни асосии кишвар - Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул шуд. 
Барҳақ, ормонҳои халқро, ки дар сарсухани ин ҳуҷҷати тақдирсоз ба таври ҷовидонӣ сабт шудаанд, метавон бо ҳисси баланди ватандорӣ ба забон овард: «Мо, халқи Тоҷикистон, қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон буда, худро дар назди наслҳои гузашта, ҳозира ва оянда масъул ва вазифадор дониста, таъмини соҳибихтиёрии давлати худ ва рушду камоли онро дарк намуда, озодӣ ва ҳуқуқи шахсро муқаддас шумурда, баробарҳуқуқӣ ва дӯстии тамоми миллату халқиятҳоро эътироф карда, бунёди ҷомеаи адолатпарварро вазифаи худ қарор дода, ҳамин Конститутсияро қабул ва эълон менамоем».
Боиси ифтихор аст, ки манбаи нахустини пайдоиш ва эътирофи ҳуқуқу озодиҳои инсон, яъне меъёрҳои конститутсионӣ, ҳанӯз дар асри VI пеш аз милод аз ҷониби давлатдорони аҷдоди тоҷикон Ҳахоманишиён - дар давраи ҳукмронии Куруши Кабир ба вуҷуд оварда шудааст. Дар даврони ҳукмронии худ, соли 539 пеш аз милод, Куруши Кабир санади меъёрии ҳуқуқиеро қабул ва эълон кард, ки он нахустин маротиба дар таърихи башар ҳуқуқ ба озодии виҷдон, ҳуқуқ ба дахлнопазирии манзил ва дигар ҳуқуқҳои калидиро эътироф ва татбиқ кардааст.
Бо гузашти вақт, пас аз ҳазорсолаҳо 9 сентябри соли 1991 тоҷикон боз соҳиби давлати соҳибихтиёру демократӣ шуданд, ки ин воқеаи муҳими таърихӣ барои қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пояи устувор гузошт.
Бояд таъкид намуд, ки солҳои нахустини соҳибистиқлолӣ, яъне солҳои 1991-1994, давраи ҷустуҷӯи ҷавоби мушаххас ба саволҳое буданд, ки мо ба чӣ гуна сохти иҷтимоӣ ва низоми давлатдорӣ эҳтиёҷ дорем, ояндаи ҷомеа ва давлатро дар доираи кадом низоми сиёсӣ ва арзишу меъёрҳои иҷтимоӣ дидан мехоҳем, ормонҳои миллии дар давоми ҳазорсолаҳо ташаккул ёфтаамонро, бо кадом роҳу равиш амалӣ менамоем? Дар ин раванд таҳияи Конститутсия тавассути ҷалби неруҳои ақлонии ҷомеа, бо ба инобат гирифтани манфиатҳои олии миллату анъанаҳои пурғановати таърихиву фарҳангии халқи тоҷик ва истифода аз таҷрибаву дастовардҳои давлатҳои пешрафтаи ҷаҳон дар самти бунёди ҷомеаи демократӣ сурат гирифта буд. Шаҳрвандони мамлакат дар раъйпурсии умумихалқии соли 1994 ба тарафдории қабули Конститутсияи нав овоз дода, роҳи бунёди давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявиро интихоб карданд.
Ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, бо назардошти ба амал омадани дигаргуниҳои куллӣ дар ҳаёти сиёсию иқтисодӣ ва иҷтимоию ҳуқуқии кишвар, бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ се маротиба тағйиру иловаҳо ворид гардид. Тағйиру иловаҳои 22 майи соли 2016 воридшуда ҳамчун идомаи мантиқии ислоҳоти ҳуқуқӣ, сиёсию иҷтимоӣ, ба марҳалаи муосири рушд ворид шудани давлат ва ҷомеа вобаста буда, ба мустаҳкам намудани асосҳои сохти конститутсионӣ, таҳкими мақоми конститутсионии шаҳрвандӣ, ҳокимияти қонунгузор, иҷроия, судӣ ва ташаккули мақомоти худидоракунии маҳаллӣ равона гардида, ба рушди бемайлони соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа мусоидат намуданд.
Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сатҳи ҷаҳонӣ ҳамчун яке аз беҳтарин санадҳои олии ҳуқуқӣ эътироф шуда, дар он ҷанбаи башардӯстӣ мавқеи аввалиндараҷа ва асосӣ дорад ва ҳимояи инсон ва ҳуқуқу озодиҳои фитрии ӯ мақсади асосӣ эълон шудааст. Чуноне ки дар моддаи якуми он омадааст: «Тоҷикистон давлати иҷтимоӣ буда, барои ҳар як инсон шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодонаро фароҳам меорад». Маҳз бо ҳамин сабабҳо, дар муддати басо кӯтоҳ Тоҷикистони азизи мо аз ҷониби ҷомеаи башарӣ ҳамчун давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона шинохта шуда, Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз панҷ конститутсияҳои беҳтарини ҷаҳон эътироф гардид.
Дар асоси меъёрҳои Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва иродаи халқ, дар мамлакат як қатор қонунҳои миллӣ, аз қабили Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат”, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон”, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд” ва дигар қонунҳо қабул гардиданд, ки мояи ифтихор ва нишонаи ҳувияти миллии мардуми тоҷик мебошанд.
Яке аз талаботи муҳими Конститутсия - ин эҳтиром, риоя ва иҷрои ҳатмии меъёрҳои он ва қонунҳо мебошад. Зеро қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ омили асосӣ ва зарурии суботу оромии ҷомеа ва дар ин замина пешрафту созандагии он аст.
Барои ноил гаштан ба ин мақсад, пеш аз ҳама, зарур аст, ки эҳтиром, риоя ва иҷрои ҳатмии Конститутсия ва қонунҳо ба ҳукми ниёзмандии ҳамарӯзаи шаҳрвандон табдил гарданд. Танҳо дар ҳамин сурат мо ба ҳадафҳои ниҳоии худ - эъмори давлати демократӣ, дунявӣ, ҳуқуқбунёд ва ягона, ки дар Конститутсияи мамлакат дарҷ гардидаанд, муваффақ хоҳем гардид.
 


 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.11.2018    №: 215    Мутолиа карданд: 156

21.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед