logo

иҷтимоиёт

ТӮРАҚУЛ ЗЕҲНӢ ВА САНЪАТИ СУХАН

Дар замони соҳибистиқлолӣ ва бунёди давлати миллӣ донистани таърихи ниёгон ва гиромидошти хотираи фарзандони накуноми он ҷиҳати таҳкими ягонагии кишвар ва тарбияи насли худшиносу худогоҳ дорои аҳамияти бузурги сиёсиву фарҳангӣ мебошад.
Яке аз чунин шахсиятҳои воломақом шодравон Тӯрақул Зеҳнӣ буд. Андешаҳои фардонигари ин пажӯҳишгари номвар дар бобати асолати фарҳангу адаб имрӯз беш аз ҳарвақта зарур аст. Тӯрақул Зеҳнӣ аз ибтидои солҳои 20 - уми садаи ХХ дар мактаби илмиву адабии устод Садриддин Айнӣ тарбия ёфта, ба сифати муҳаққиқ ва адиби навовар ба арсаи илму адаби тоҷик ворид шуд. Ӯ дар қатори  намояндагони мактаби илмиву эҷодии устод Айнӣ дар солҳои вазнини тақдирсози инқилобӣ ба ҳифзу пойдории арзишҳои миллӣ ва ормонҳои адабӣ талош варзида, тадриҷан дар ин замина, осори арзандаву хонданӣ ба мерос гузоштааст, ки имрӯз ва садсолаҳои дигар мавриди гуфтугӯву таҳқиқи муҳаққиқону равшангарон қарор хоҳад гирифт.
Боиси зикр аст, ки Тӯрақул Зеҳнӣ дар таҳия ва нашри ду шоҳкитоби миллати мо  -  "Намунаи адабиёти тоҷик" ва "Фарҳанги забони тоҷикӣ"  иштирок намуда буд, ки минбаъд ин китобҳо  баҳри бедории наслҳои имрӯзаву оянда хидмат карда истодаанд.
Соли 1956 устод Зеҳнӣ дар Душанбе китоби "Санъатҳои бадеӣ дар шеъри тоҷикӣ" - ро  дар Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муҳокимаи илмӣ  пешниҳод мекунад ва пас аз анҷоми бомуваффақияти муҳокима ва бастани шартномаи корӣ ба Самарқанд бармегардад. Соли 1957 Зеҳниро барои кор дар шуъбаи луғат ба Академияи илмҳо ба Душанбе даъват мекунанд. Ҳамзамон, бо кор дар шуъбаи луғат, Зеҳнӣ  китоби "Санъатҳои бадеӣ дар шеъри тоҷикӣ" - ро  мукаммал намуда, онро  соли 1960 ба чоп мерасонад.
Ин китоб солҳои 1960, 1967, 1979, 1992, 2007 бо унвони "Санъати сухан"  (бо такмилу иловаҳо) панҷ маротиба чун китоби муҳими таълимӣ дар соҳаи назмшиносӣ, балоғату фасоҳати сухан ва омӯзиши вазни арӯз барои муаллимону донишҷӯёни мактабҳои олӣ нашр гардид ва ҳоло ҳам, китоби рӯимизии суханшиносону адибони ҷавон аст.
Устод Зеҳнӣ дар саҳифаҳои матбуот бо мақолаҳои худ ба қаламкашон дарси  шоирӣ меомӯхт ва пайваста таъкид мекард, ки суханварӣ дар таърихи аҷдоди мо ҳунарест муқаддас ва  дониставу надониста қалам ба даст гирифтан амри савоб набошад.
Саҳми олим дар рушди забону адабиёт ва илму маорифи тоҷик дар ин самт хеле назаррас аст. Ӯ нахустин дастури саҳву наҳви забони тоҷикиро омода кардааст. Мавсуф аз ҷумлаи аввалин касонест, ки барои гузаштан ба хати нав ва мубориза бо маҳви бесаводӣ хизмати бузург кард.
Бино ба таҳқиқи суханшиносон, устод Зеҳнӣ дар ҳамкорӣ бо корманди институт Владимир Капранов зимни тадвини "Фарҳанги забони тоҷикӣ" матолиби ҳарфҳои В, Д, Л, М, С, Ф, Ч, Ш, Қ, Ҷ - ро тартиб дода буд. Яъне аз 1747 саҳифаи  "Фарҳанги забони тоҷикӣ" 786 саҳифа ба қалами Зеҳнӣ ва В. Капранов тааллуқ дошт.
Ин фарҳанг омили муҳиме дар худшиносии таърихиву фарҳангӣ ва худогоҳии миллии мардуми тоҷик гардид. Тӯрақул  Зеҳнӣ дар таълифи чунин асари бузург, ки на танҳо ҳаҷман калон аст, балки дар таърихи тозаи забони миллӣ ва рушди маънавияти миллат рисолати таърихӣ доштааст, саҳми босазо гузошта буд.
Шоҳзамон РАҲМОНОВ,
Парвин ОЛИМОВА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.12.2018    №: 245    Мутолиа карданд: 283

18.10.2019


Дар Арабистони Саудӣ садамаи автомобилӣ боиси ҳалокати 35 зоир гашт

Нигаронии муовини Дабири кулли СММ аз афзудани хавфи сарзании ҷанги ядроӣ

Артиши Сурия бори аввал дар панҷ сол вориди Раққа шуд

Таллин барои дучархасавор шудани сокинон 195 миллион евро харҷ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

Қонунгузорӣ. Ҷазо барои шиканҷа пурзӯр мегардад

Суғд. 557 ҳодисаи фавқулода дар нуҳ моҳ

Хуҷанд мизбони Чемпионати Осиё оид ба самбо - 2022

15.10.2019


Иштироки низомиёни тоҷик дар машқҳои СААД дар вилояти Нижегород

Иттиҳоди Аврупо аз Туркия баровардани сипоҳашро аз Сурия талаб намуд

Ҷоизаи Нобел оид ба иқтисодро барои талоши мубориза бо қашшоқӣ супурданд

Назарбоев ва иштиёқи расмкашӣ

Ҷаҳон дар як сатр

14.10.2019


Роҳи Помир ба панҷгонаи зеботарин роҳҳои дунё шомил гардид

Дар Ҷопон аз тӯфони «Хагибис» 33 нафар ҳалок гашт

Трамп маблағеро ном бурд, ки Вашингтон дар ҷангҳои Шарқи Наздик масраф кардааст

Астронавти амрикоӣ рекорди ба кайҳон баромадани кайҳоннавардони русро пас мегузорад

Ҷаҳон дар як сатр

11.10.2019


Боздиди қариб 8 миллион нафар аз ғурфаи Тоҷикистон дар намоишгоҳи Чин

СААД дар Бишкек вокуниши муштарак ба ҳолатҳои фавқулодаро баррасӣ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

10.10.2019


Ёддошти тафоҳум ба имзо расид

Вохӯрии вазирони корҳои дохилии Тоҷикистону Россия

Душанбе ва Димишқ бозгашти тоҷикистониёнро аз Сурия баррасӣ намуданд

Меркел ва Ҷонсон оид ба Brexit ба мувофиқа омада натавонистанд

Барнаул лидерҳои ҷавони кишварҳои Осиёро гирд овард

Ҷаҳон дар як сатр

08.10.2019


ТОҶИКОБОД. 40 НАФАР БА САФИ ҚУВВАҲОИ МУСАЛЛАҲ ПАЙВАСТ

Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо роҳбарони ҳайатҳои давлатҳои аъзои САҲА

Ҳамоиш ба муносибати Рӯзи забони давлатӣ дар Тошканд

Бизнес - форуми сайёҳии Тоҷикистону Қирғизистон

СММ амнияти кӯдакони Афғонистонро боиси нигаронӣ хонд

Бонки ҷаҳонӣ Тоҷикистонро ба рӯйхати кишварҳои ислоҳотгар ворид намуд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед