logo

фарҳанг

САДА. ҶАШНИ БУЗУРГИ КИШОВАРЗОН ВА ТАМОМИ МАРДУМИ ТОҶИК

Сада аз бузургтарин ва бошукӯҳтарин ҷашнҳои суннатии тоҷикон буда, паёме аз даврони куҳан, аз ихтирои бузурги инсоният - оташ мебошад. Оташе, ки ба хотири Ҷашни Сада меафрӯзанду дар гирди он аловпарак мекунанд, моро ба гузаштаи дур мебарад, ба марзе, ки дар он ниёгони мо дӯстиву муҳаббат ва рӯшноӣ офаридаанд. Сада асосан пас аз анҷомёбии чиллаи калон таҷлил мегардад. 

Оид ба пайдоиш ва моҳияти Ҷашни Сада дар сарчашмаҳои таърихию адабӣ ривоятҳои мухталиф зиёданд. Дар сарчашмаҳо омадааст, ки вожаи Сада марбут ба рақами 100 мебошад. Ҷашни мазкур баъд аз сад рӯзи оғози зимистон ва сад рӯз пеш аз ҷамъоварии ҳосили ғаллагиҳои тезрас истиқбол гирифта мешавад. Ва боз гуфтаанд, ки миёни Сада ва Наврӯз 50 шабонарӯз бошад, яъне 50 - рӯз ва 50 - шаб, аз ин сабаб ҷашнро Сада ном ниҳодаанд. Фирдавсии бузург оғози ҷашни Садаро рӯзи кашфи оташ донистааст, чунки оташ яке аз муҳимтарин унсури ҳаётофар дар радифи об, ҳаво ва хок мебошад. 
Бо гузашти замон ва кӯшиши гурӯҳҳои иртиҷоию динӣ ин ҷашни миллии мо ба гӯшаи фаромӯшӣ рафт. Маҳз дар замони Истиқлолияти давлатӣ бо иқдоми хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ин ҷашни ниёгонамон ҳамчун ҷашни миллӣ аз нав эҳё гардид. Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба арзиш ва қимати ҷашнҳои миллии аҷдодӣ баҳои баланд додаанд: «Сада ба монанди Наврӯз ва Меҳргон таҷассумгари суннатҳои неки инсонист, ки файзу баракати хони пурнеъмати кишоварзонро инъикос менамояд. Бинобар ин, зарур аст, ки ҳар сол бо шукӯҳу шаҳомати хосса таҷлил карда шавад. Аз ин хотир, анъанаву расму оинҳо ва фарҳанги ғании мардуми тоҷик, ки аз қадимулайём бо замин сару кор доштанд ва соҳиби маданияти баланди заминдорӣ буданд, то имрӯз зинда боқӣ мондааст ва ҳамчун ҷузъи таркибии тамаддуни умумибашарӣ барои инсоният хизмат менамояд». Бо Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Доир ба баргузории фестивал, намоиш, ид ва озмунҳои анъана ва ҳунарҳои мардумӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2019-2021» Сада дар тамоми манотиқи ҷумҳурӣ бо шукӯҳу шаҳомат ҷашн гирифта мешавад.
Сада ҷашни кишоварзон, аз ҷумла иди касбии олимони Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон низ ба шумор меравад. Яке аз оинҳои ҷашни мазкур ҷамъбаст ва натиҷагирии соли гузашта мебошад. Олимони соҳа бо мақсади сазовор пешвоз гирифтани Сада ва таъмини илмии рушди бахшҳои кишоварзӣ пурсамар фаъолият намуда, соли гузашта ба дастовардҳои муайян соҳиб гардидаанд. Аз ҷумла, дар натиҷаи таҳқиқоти селексионии олимон 11 навъи зироатҳои кишоварзӣ ва дарахтони мевадиҳанда, 2 дурагаи кирмаки пилла ва 2 дурагаи дарахти тут дар ҷумҳурӣ минтақабоб гардид. Айни ҳол 43 навъи зироату дарахтони мевадиҳанда барои омӯзиш ва минтақабобкунӣ дар Комиссияи давлатии озмоиши навъи зироатҳои кишоварзӣ қарор доранд.
Татбиқи дастовардҳои илмӣ нисбат ба солҳои гузашта беҳтар гардида, навъҳои пахтаи ватанӣ дар зиёда аз 100 ҳазор гектар ва навъҳои маҳаллии зироатҳои ғалладона дар масоҳати 165 ҳазор гектар кишт шудаанд. Дар хоҷагиҳои академия беш аз 1420 тонна тухмии хушсифати зироатҳои ғалладона ва равғандиҳанда, 1500 тонна тухмии картошка истеҳсол ва зиёда аз 100 ҳазор ниҳоли дарахтони мевадиҳанда парвариш гардида, ба хоҷагиҳои деҳқонию инфиродӣ пешниҳод карда шуд.
Мошину мошинолоти хурдҳаҷми ихтироънамудаи олимони академия дар хоҷагиҳои таҷрибавӣ ва хоҷагиҳои деҳқонию инфиродии кишвар мавриди истифода қарор гирифтаанд.
Ҳамкориҳои байналмилалӣ тавсеа ёфта, бо Академияи илмҳои кишоварзии Чин, муассисаҳои илмии Академияи илмҳои Беларус, Шӯрои таҳқиқоти кишоварзии Ҳиндустон ва Донишгоҳи давлатии ба номи М. Ломоносови Россия шартномаҳо ба имзо расиданд.
Ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати кишоварзӣ аз ҷониби олимони академия 17 пешниҳод барои ҳалли масоили рӯзмарраи рушди илму истеҳсолоти кишоварзӣ ирсол гардида, аксарияти онҳо пазируфта шуданд, аз ҷумла ба Барномаи маҷмӯавӣ оид ба рушди соҳаи чорводорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2018 – 2022 ва  Барномаи давлатии рушди соҳаи боғу токпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016 - 2020.
Ҳоло олимони академия бо дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тамоми захираҳои зеҳнии худро баҳри рушди илми кишоварзӣ, таъмини амнияти озуқавории мамлакат ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардуми кишвар равона намуда истодаанд.
Нуралӣ АСОЗОДА,
президенти Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон, доктори илмҳои кишоварзӣ, аъзои вобастаи АИКТ,
Давлатҷон КОМИЛЗОДА,
академики АИКТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.01.2019    №: 19    Мутолиа карданд: 345
09.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ COVID – 19 АЗ 5000 ГУЗАШТ

«ОИЛА, КӮЧА, МАҲАЛЛА, ДЕҲА, ДЕҲОТ ВА ШАҲРАКИ БЕҲТАРИН». ОЗМУНЕ, КИ СОКИНОНИ СУҒДРО БА ОБОДОНӢ ТАЛҚИН МЕКУНАД

ДУШАНБЕ. ТАҲТИ РАЁСАТИ АЗИМ ИБРОҲИМ ҶАЛАСАИ КОРӢ БАРГУЗОР ШУД

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. КОРҲОИ ФАҲМОНДАДИҲӢ САМАР ДОРАНД

«ОВОЗИ САМАРҚАНД» КИТОБҲОИ ХУДРО РӮНАМОӢ КАРД

ВАНҶ. ОБ АСТ, КИ ОБОДИСТ

ТАБИБОНИ ЛАХШ: «ҒАМХОРИҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МО НЕРУ МЕБАХШАД»

ФУТЗАЛ. БОЗИИ СУПЕРҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020 КАЙ БАРГУЗОР МЕГАРДАД?

ТАЪКИДИ СИ ҶИНПИН АЗ ЗАРУРАТИ ҲАМКОРИИ ГУСТУРДАИ ЧИНУ РОССИЯ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

08.07.2020


ИСФАРА. КОРХОНАИ ПОЙАФЗОЛДӮЗИИ «САМАНД» БА ФАЪОЛИЯТ ШУРӮЪ НАМУД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4965 БЕМОР ШИФО ЁФТ

Сафари гурӯҳи ҳукуматӣ ба ВМКБ

«МАЪРИФАТ. ВАҚТЕ КИ КИТОБХОНА ҲОЛИ ТАБОҲ ДОРАД»

ВМКБ. ВАЗИР АЗ ҶАРАЁНИ СОХТМОНҲО ДИДАН КАРД

“СОМОН ЭЙР” БА ДУБАЙ ВА МИНСК ПАРВОЗҲОИ МАХСУС АНҶОМ МЕДИҲАД

САДОҚАТИ «САДОҚАТ»

ЛИГАИ ОЛӢ. КОРШИНОСИ ВАРЗИДА САРМУРАББИИ ДАСТАИ "КӮКТОШ" ТАЪЙИН ГАРДИД

ДАР ОЛМОН БА ТАҲКИМИ МУНОСИБАТ БО РОССИЯ АВЛАВИЯТ МЕДИҲАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

07.07.2020


ТОҶИКИСТОН. 4914 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

FINA МЕХОҲАД МАВҚЕАШРО ДАР БО МУСТАҲКАМ НАМОЯД

СУТ БА ВАКСИНАИ РОССИЯ АЛАЙҲИ COVID - 19 ЭЪТИМОД ДОРАД ВА ДАР ИН САМТ ХОСТОРИ ҲАМКОРИСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ СИҲАТШУДАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 4858 НАФАР РАСИД

НОҲИЯИ ДАРВОЗ. СОҲАИ ФАРҲАНГ БА ДАСТГИРӢ НИЁЗ ДОРАД

РАШТ. КИШТИ КАРТОШКА ДАР 3047 ГЕКТАР

КӮЛОБ. БА МАҲАЛЛАИ ЛОҲУТӢ ОБИ ТОЗА ОМАД

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҒАЛАБАИ НАВБАТИИ "ИСТИҚЛОЛ"

ПУТИН: «РОССИЯ БАРОИ РУШДИ ИҚТИСОД НИЁЗ БА МУҲОҶИРОН ДОРАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

03.07.2020


ХУҶАНД. ИФТИТОҲИ ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ

ЗАРУРАТИ ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲО ТАЪКИД ГАРДИД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4690 БЕМОР ШИФО ЁФТ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед