logo

сиёсат

ТОҶИКИСТОН ВА РОССИЯ. АЗ ТАҲКИМИ МУНОСИБАТҲОИ ДАВЛАТӢ ТО ШАРИКИИ СТРАТЕГӢ

Дар даврони навини таърихӣ Федератсияи Россия аз ҷумлаи аввалин давлатҳое буд, ки Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба расмият шинохт ва 8 апрели соли 1992 робитаҳои дипломатӣ байни ду кишвар барқарор шуд. Ин ҳам дар ҳолест, ки муносибатҳои Тоҷикистон ва Россия аз решаҳои амиқи таърихӣ сарчашма гирифта, ҳанӯз аз давраҳои қадим, халқҳои тоҷику рус байни ҳам робитаҳои наздики тиҷоратӣ ва фарҳангӣ доштанд.

Моҳи майи соли 1992 Сафорати Федератсияи Россия дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ ёфта, 17 июли ҳамон сол сафири нахустини Россия М. И. Сенкевич фаъолияти дипломатии худро дар Тоҷикистон оғоз намуд. Ҷумҳурии Тоҷикистон низ, моҳи декабри соли 1993 намояндагии худро ба сафорат табдил дод ва Р. Мирзоев сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Россия таъйин гардид.
Бояд зикр кард, ки Шартнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии ҳамдигарӣ, ки 25 майи соли 1993 дар Москва ба имзо расидааст, заминаи асосии муносибатҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Россияро ташкил медиҳад, ки аз санаи имзои ин санади муҳим 25 сол сипарӣ мешавад.
Аз соли 1992 то 2017 байни Тоҷикистону Россия беш аз 230 созишномаи байни-давлатӣ, байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ ба имзо расидааст. Муносибатҳои ду кишвар аз оғози истиқлолият инкишофи пайгирона дошта, амалан тамоми соҳаҳои ҳаёт: сиёсат, иқтисодиёт, тиҷорат, саноат, ҳарбӣ – техникӣ, гуманитарӣ, молияву қарз, энергетика, мудофиаи шаҳрвандӣ, илму фарҳанг, маориф ва ғайраро дар бар мегиранд.
Робитаҳои ду кишвар ба усулҳои эътимоду боварӣ, ҳусни тафоҳум ва шарики озмудашуда асос ёфта, сатҳи робитаҳои давлатӣ пеш аз ҳама натиҷаи муколама ва машваратҳои доимии роҳбарони сиёсӣ аст. Сарони ҳар ду давлат мунтазам дар доираи сафарҳои давлатӣ, корӣ дар форумҳои байналмилалӣ мулоқот карда, вобаста ба муҳимтарин масъалаҳои ҳамкориҳои дуҷониба ва бисёрсамта табодули назар менамоянд. Сафари расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон моҳи апрели соли 1999 ба Россия ба муносибатҳои шарикии стратегии ду мамлакат таҳкурсии мустаҳкам гузошт. Дар ҷараёни сафари расмӣ ду санади хеле муҳим – «Аҳднома дар бораи ҳамкориҳои ҳамиттиҳодии байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Россия ба асри ХХI нигаронидашуда» ва «Аҳднома дар бораи мақом ва шартҳои ҳузури пойгоҳи ҳарбии Россия дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба имзо расид. То ба ҳол Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ягон давлати хориҷӣ чунин аҳдномаҳоро имзо накарда буд. Имзои чунин аҳдномаҳои шарикии стратегӣ аз сатҳи баланди эътимоду боварӣ миёни сарони ҳар ду кишвар ва аз таҷрибаи амалияи ҳамзистии даврони нави пасошӯравӣ бармехест, ки чанд омил дошт:
Аввалан, ин наздикии ҷуғрофӣ, умумияти таърихии халқҳои тоҷику рус, ки на танҳо 70 соли ҳаёти якҷояи онҳоро дар Иттиҳоди Шӯравӣ дар бар мегирад, балки таърихи аз он ҳам қадимтареро низ дорад. Минтақаи Осиёи Миёна ба системаи геополитикии Россия ҳанӯз дар асри 19 ворид гардидааст. Ҳамин тариқ, дар тӯли ду аср умумияти халқи ду кишвар ташаккул ёфта, нишонаҳои он дар ҳаёти иқтисодӣ, сиёсӣ, ҳарбӣ ва маданӣ ба назар мерасад.
Дувум, забони русӣ, маданияти рус дар ҳаёти ҷамъиятӣ ва фарҳангии халқи тоҷик нақши муҳим мебозад ва тавассути он мо ба тамаддуни ҷаҳонӣ наздик шудем. Тибқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон имрӯз дар кишвари мо забони русӣ ҳамчун забони расмии муоширати байналмилалӣ қабул шудааст.
Сеюм, омили ҳарбӣ - сиёсӣ; Россия ҳамчун кафили сулҳу суботи минтақа дар муқобили таҳдидҳо ва хатарҳои ҷаҳони муосир монеаи асосӣ ба шумор меравад.
Чаҳорум, Федератсияи Россия кишварест, ки дар истиқрори сулҳу субот ва хотимаи ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон нақши ҳалкунанда бозид.
Панҷум, марзи Тоҷикистон бо кишварҳои хориҷа марзи ҷанубии кишварҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил ва Россия низ мебошад.
Шашум, зарурати ҷустуҷӯи якҷояи ҳалли самараноки як қатор мушкилиҳои муҳими минтақавӣ ва ҷаҳонӣ.
Ин ва дигар омилҳо боиси ба шарикии стратегӣ табдил ёфтани робитаҳои байнидавлатии Тоҷикистон ва Россия гардиданд.
Аз оғози даврони истиқлолият Россия ба воқеаҳо ва муқовиматҳои  сиёсии Тоҷикистон, воқеъбинона баҳо дода, оқибатҳои фоҷиабори онро барои миллати тоҷик ва амнияти минтақа дарк мекард. Ин кишвари абарқудрат дар қатори дигар кишварҳо ташаббускори даъват намудани музокироти байни тоҷикон буд. Бисёр рамзист, ки музокироти сулҳи байни тоҷикон 5 апрели соли 1994 маҳз дар шаҳри Москва оғоз ёфта, 27 июни соли 1997 дар ҳамон ҷо ба имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризояти миллӣ ба охир расид. Аз ин рӯ, метавон гуфт, ки саҳми Россия дар пойдории сулҳ дар Тоҷикистон хеле калон аст.
Дар таҳкими муносибатҳои иттиҳодиву шарикӣ, тақвият ва рушди робитаҳои дуҷониба нақши пешбарандаро муносибатҳои сарони давлатҳо мебозанд. Намунаи барҷастаи чунин муносибатҳо ташриф ва сафарҳои расмӣ ва давлатии онҳо ба кишварҳои якдигар аст. Ин сафарҳо хусусияти доимӣ гирифта, аксаран бо натиҷаҳои дилхоҳ анҷом меёбанд. Аз ҷумла, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон моҳи апрели 2001, июни 2004, июли 2007, октябри 2007, августи 2013, феврали 2014 ба Россия сафарҳои расмӣ анҷом доданд. Сафарҳои Президенти Россия Владимир Путин ба Тоҷикистон моҳи ноябри соли 1999, июли 2000, октябри 2001, апрели 2003, октябри 2004, августи 2008, сентябри 2011, октябри 2012 сурат гирифтанд. Ин сафарҳо ва ташрифот ҳам аз нигоҳи фосилавӣ ва ҳам аз нигоҳи муҳтаво хеле беназир буда, аз сатҳи баланди робитаҳои дӯстона гувоҳӣ медиҳанд.
Намунаи барҷастаи таҳкими муносибатҳои шарикии байни ду кишвар ташрифи расмии Президенти Россия В. Путин ба Тоҷикистон 5 октябри 2012 ба ҳисоб меравад, ки дар ҷараёни он санадҳо оид ба ҳамкорӣ дар соҳаи низомӣ, энергетика, расондани маводи нафтӣ ва вусъати ҳамкорӣ дар соҳаи муҳоҷират имзо гардиданд. Соли 2013 ҷиҳати татбиқи ин санадҳо созишномаҳои байниҳукуматӣ имзо гардиданд, ки тибқи он ба маҳсулоти нафтии аз Россия ба Тоҷикистон воридшаванда нархи имтиёзнок муқаррар шуд.
Сафари расмии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Федератсияи Россия 16 - 17 апрели соли ҷорӣ ба тавсеаи ҳамкориҳои судманди ду кишвар заминаҳои боз ҳам мусоидтар фароҳам овард. Зеро имзои 16 санади нави ҳамкорӣ дар ҷараёни ин сафар ба вусъати ҳамкориҳои шарикии стратегӣ такони нав бахшиданд.
Ё. НИЁЗӢ,  Н. МИРЗОЕВ,
кормандони Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё
ва Аврупои  Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.04.2019    №: 82    Мутолиа карданд: 110

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад

Ҷаҳон дар як сатр

ФАРХОР. Бонувон ба ҳунаромӯзӣ ҳавасманд мешаванд

"Куллиёт" - и Миробид Саййидои Насафӣ

04.06.2019


Лукашенко: "Эмомалӣ Раҳмонро оммаи мардум интизор аст"

Бунёдкорони роботтехникаи Россия ва Чин дар Владивосток ҷамъ омаданд

Ҷаҳон дар як сатр

Машварати сиёсии вазоратҳои корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Белгия

Муаррифии портали хизматрасониҳои электронӣ барои андозсупорандагон

Дар ноҳияи Рашт конфронси минтақавӣ баргузор мегардад

ФУТБОЛ. Ду бозии рафиқона бо мунтахаби Ӯзбекистон

03.06.2019


Дар Тоҷикистон баландтарин афзоиши теъдоди сайёҳон ба қайд гирифта шуд

Гармои тоқатфарсо дар Ҳиндустон

Тасдиқи барнома оид ба бозомӯзии касбии кормандони соҳаи маориф

Иди саиди Фитр 5 июн таҷлил мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед