logo

фарҳанг

 ҲИФЗИ САРҲАД ҲИФЗИ ВАТАН АСТ


Басо рамзист, ки сарҳадбонон ба тан либоси сабз доранд. Зеро ин ранг дар ниёгони мо «содиқ ба анъанаҳои пешин» маънидод мешавад ва ҳам нишони амну осоиш аст, ки  муҷиби сабзиш мегардад. Анъана аз эътибор наафтод ва соли 1918 барои фарқ ниҳодан аз дигар неруҳо ба  сарҳадбонон иҷозат шуд, ки  кӯлоҳи қуббаи  сабздор бипӯшанд.  Аломати сарҳад сутунҳоеанд, ки бо рангҳои сурху сабз ороста ва  аз соли 1938 дар марзҳои Иттиҳоди Шӯравӣ пайдо шуданд. Ҳарчанд аломати муайянкунандаи сарҳадро дар Бадахшон дар охири асри XIX гузоштаанд. Ҳарчанд таърих ёд дорад, ки нахуст аломатҳои марз бо бурҷу манораҳо дар даврони Ҳахоманишӣ, Сосонӣ ифода мешуданд.
Неруҳои сарҳадии тоҷик 25 сол аст, ки сарҳади пурвусъатро нигаҳбонанд. Яъне, ҷавон аст, вале ниёгонамон ба қавли Фаррухӣ аз қадим «бинои мулк ба теғу қалам қавӣ…» карданд.
Нахуститтиҳод, ки робитаи хунӣ ва таборӣ доштанд, марзу бумро ба василаи таҳамтаноне, монои Рустаму Суҳроб, Геву Тӯсу Исфандиёр ҳифз мекарданд. Ин гуна  вилоят ва кишвар  дар Авесто «даҳйу» номида шудааст, ки марзи муайян дошт.  Ба навиштаи Ғулом Доварӣ, дар  китоби муқаддас истилоҳи хiiaona  ба маънои «мардум» ва «хок, кишвар» низ омадааст .
Сарчашмаи муҳиме, ки дар боби 16  кишвар маълумот медиҳад, ҳамин «Авесто» аст. Дар  Видедват аз хосиятҳои мулкҳо сухан рафта аз марз ва марзбон низ ёд шудааст. Пасон, дар паҳлавӣ истилоҳи  ханак  вомехӯрад, ки хона ва маскан аст.
Аз нахуст давлатҳо бо атрибутҳои идорӣ дар Осиёи Марказӣ ба вуҷуд омадааст. Аз ҷумла, И. В. Пянков, тибқи нишондоди Ктесий, дар шумори аввалинҳо бохтариҳоро медонад, ки дар  маркази замин шаҳри Балхро бо девори баланд ва  дирафшҳои афрошта бунёд ниҳоданд. Аз ин рӯ, модари шаҳрҳо номида шудааст. Ҷомеаи ин давронро аз чор тоифаи  мавҷуд аристократияи  разманда сарварӣ ва ҳимоя мекард. Ва дар як давраи  мадид ҷумлаи давлатҳо бо  мавҷудияти ду тоифа: ободгарон (барзгарон ва ҳунармандон) ва ҷанговарон барҷо буд. Манзур ободгарон мебошад, ки шумораашон бештар аст, захира фаровон кунанд ва  размандагонро нигоҳ доранд, то кишвар аз душман табоҳ нашавад.
Пасон низ шоҳону волиён, ки худ ҷанговар буданд, дар даврони Ҳахоманишӣ ва Ашконӣ ба ҳифзи марз ва ҳимояи  мардум таваҷҷуҳи зарурӣ  медоданд.
Аз ҳуҷҷатҳои даврони Ашкониён, ки ба юнонӣ аст, истилоҳи «бумхватай» вомехӯрад . Бино ба пажӯҳиши Ҳ. С. Нуберг «бум» ба маънои «замин, хон» ва «хватай» ба маънои «ҷаноб ва хӯҷаин», дар маҷмӯъ «хӯҷаини замин» маънидод шудааст.
Истилоҳоти даврони Кӯшон ва  давлатдории  Сосониён: куноранг, каралраг, асворон, усворон, артиштарон, дижпат, аркапаат ва ғайра реша аз даврони пешин доранд, ки ҳамон  саворон, посбонон, дижбонон ва  посдорон мебошанд.
Дар Бундахшон омада, ки алайҳи Аҳриман Ҳурмузу неруҳои хушкор, накуроӣ ва сапеддоман офарид. Артиштар аз он ҷумла буд, ки накуҷомаи зарин, симин ва  гавҳарнишон дошт. Вазифаи ӯ душманонро аз миён бурдан ва  офаринишро посбонӣ кардан буд.
Дар ҳама фарҳангномаҳои пасин «марз, марзбон, сарҳад, сарҳадбон» ба як маъно омада, дар тӯли таърихи  дароз вазифа ва  масъулияташон тағйир наёфтааст. Ва марзбонони  тоҷик, ба таъкиди Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «… чун сипари боэътимод шарафу номуси ватани аҷдодӣ ва парчами парафшони Тоҷикистони соҳибистиқлолро дар марзҳои муқаддаси он… ҳифз менамояд».
 
Ҷонибек АСРОРИЁН


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.05.2019    №: 96    Мутолиа карданд: 188
09.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ COVID – 19 АЗ 5000 ГУЗАШТ

«ОИЛА, КӮЧА, МАҲАЛЛА, ДЕҲА, ДЕҲОТ ВА ШАҲРАКИ БЕҲТАРИН». ОЗМУНЕ, КИ СОКИНОНИ СУҒДРО БА ОБОДОНӢ ТАЛҚИН МЕКУНАД

ДУШАНБЕ. ТАҲТИ РАЁСАТИ АЗИМ ИБРОҲИМ ҶАЛАСАИ КОРӢ БАРГУЗОР ШУД

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. КОРҲОИ ФАҲМОНДАДИҲӢ САМАР ДОРАНД

«ОВОЗИ САМАРҚАНД» КИТОБҲОИ ХУДРО РӮНАМОӢ КАРД

ВАНҶ. ОБ АСТ, КИ ОБОДИСТ

ТАБИБОНИ ЛАХШ: «ҒАМХОРИҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МО НЕРУ МЕБАХШАД»

ФУТЗАЛ. БОЗИИ СУПЕРҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020 КАЙ БАРГУЗОР МЕГАРДАД?

ТАЪКИДИ СИ ҶИНПИН АЗ ЗАРУРАТИ ҲАМКОРИИ ГУСТУРДАИ ЧИНУ РОССИЯ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

08.07.2020


ИСФАРА. КОРХОНАИ ПОЙАФЗОЛДӮЗИИ «САМАНД» БА ФАЪОЛИЯТ ШУРӮЪ НАМУД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4965 БЕМОР ШИФО ЁФТ

Сафари гурӯҳи ҳукуматӣ ба ВМКБ

«МАЪРИФАТ. ВАҚТЕ КИ КИТОБХОНА ҲОЛИ ТАБОҲ ДОРАД»

ВМКБ. ВАЗИР АЗ ҶАРАЁНИ СОХТМОНҲО ДИДАН КАРД

“СОМОН ЭЙР” БА ДУБАЙ ВА МИНСК ПАРВОЗҲОИ МАХСУС АНҶОМ МЕДИҲАД

САДОҚАТИ «САДОҚАТ»

ЛИГАИ ОЛӢ. КОРШИНОСИ ВАРЗИДА САРМУРАББИИ ДАСТАИ "КӮКТОШ" ТАЪЙИН ГАРДИД

ДАР ОЛМОН БА ТАҲКИМИ МУНОСИБАТ БО РОССИЯ АВЛАВИЯТ МЕДИҲАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

07.07.2020


ТОҶИКИСТОН. 4914 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

FINA МЕХОҲАД МАВҚЕАШРО ДАР БО МУСТАҲКАМ НАМОЯД

СУТ БА ВАКСИНАИ РОССИЯ АЛАЙҲИ COVID - 19 ЭЪТИМОД ДОРАД ВА ДАР ИН САМТ ХОСТОРИ ҲАМКОРИСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ СИҲАТШУДАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 4858 НАФАР РАСИД

НОҲИЯИ ДАРВОЗ. СОҲАИ ФАРҲАНГ БА ДАСТГИРӢ НИЁЗ ДОРАД

РАШТ. КИШТИ КАРТОШКА ДАР 3047 ГЕКТАР

КӮЛОБ. БА МАҲАЛЛАИ ЛОҲУТӢ ОБИ ТОЗА ОМАД

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҒАЛАБАИ НАВБАТИИ "ИСТИҚЛОЛ"

ПУТИН: «РОССИЯ БАРОИ РУШДИ ИҚТИСОД НИЁЗ БА МУҲОҶИРОН ДОРАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

03.07.2020


ХУҶАНД. ИФТИТОҲИ ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ

ЗАРУРАТИ ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲО ТАЪКИД ГАРДИД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4690 БЕМОР ШИФО ЁФТ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед