logo

фарҳанг

 ҲИФЗИ САРҲАД ҲИФЗИ ВАТАН АСТ


Басо рамзист, ки сарҳадбонон ба тан либоси сабз доранд. Зеро ин ранг дар ниёгони мо «содиқ ба анъанаҳои пешин» маънидод мешавад ва ҳам нишони амну осоиш аст, ки  муҷиби сабзиш мегардад. Анъана аз эътибор наафтод ва соли 1918 барои фарқ ниҳодан аз дигар неруҳо ба  сарҳадбонон иҷозат шуд, ки  кӯлоҳи қуббаи  сабздор бипӯшанд.  Аломати сарҳад сутунҳоеанд, ки бо рангҳои сурху сабз ороста ва  аз соли 1938 дар марзҳои Иттиҳоди Шӯравӣ пайдо шуданд. Ҳарчанд аломати муайянкунандаи сарҳадро дар Бадахшон дар охири асри XIX гузоштаанд. Ҳарчанд таърих ёд дорад, ки нахуст аломатҳои марз бо бурҷу манораҳо дар даврони Ҳахоманишӣ, Сосонӣ ифода мешуданд.
Неруҳои сарҳадии тоҷик 25 сол аст, ки сарҳади пурвусъатро нигаҳбонанд. Яъне, ҷавон аст, вале ниёгонамон ба қавли Фаррухӣ аз қадим «бинои мулк ба теғу қалам қавӣ…» карданд.
Нахуститтиҳод, ки робитаи хунӣ ва таборӣ доштанд, марзу бумро ба василаи таҳамтаноне, монои Рустаму Суҳроб, Геву Тӯсу Исфандиёр ҳифз мекарданд. Ин гуна  вилоят ва кишвар  дар Авесто «даҳйу» номида шудааст, ки марзи муайян дошт.  Ба навиштаи Ғулом Доварӣ, дар  китоби муқаддас истилоҳи хiiaona  ба маънои «мардум» ва «хок, кишвар» низ омадааст .
Сарчашмаи муҳиме, ки дар боби 16  кишвар маълумот медиҳад, ҳамин «Авесто» аст. Дар  Видедват аз хосиятҳои мулкҳо сухан рафта аз марз ва марзбон низ ёд шудааст. Пасон, дар паҳлавӣ истилоҳи  ханак  вомехӯрад, ки хона ва маскан аст.
Аз нахуст давлатҳо бо атрибутҳои идорӣ дар Осиёи Марказӣ ба вуҷуд омадааст. Аз ҷумла, И. В. Пянков, тибқи нишондоди Ктесий, дар шумори аввалинҳо бохтариҳоро медонад, ки дар  маркази замин шаҳри Балхро бо девори баланд ва  дирафшҳои афрошта бунёд ниҳоданд. Аз ин рӯ, модари шаҳрҳо номида шудааст. Ҷомеаи ин давронро аз чор тоифаи  мавҷуд аристократияи  разманда сарварӣ ва ҳимоя мекард. Ва дар як давраи  мадид ҷумлаи давлатҳо бо  мавҷудияти ду тоифа: ободгарон (барзгарон ва ҳунармандон) ва ҷанговарон барҷо буд. Манзур ободгарон мебошад, ки шумораашон бештар аст, захира фаровон кунанд ва  размандагонро нигоҳ доранд, то кишвар аз душман табоҳ нашавад.
Пасон низ шоҳону волиён, ки худ ҷанговар буданд, дар даврони Ҳахоманишӣ ва Ашконӣ ба ҳифзи марз ва ҳимояи  мардум таваҷҷуҳи зарурӣ  медоданд.
Аз ҳуҷҷатҳои даврони Ашкониён, ки ба юнонӣ аст, истилоҳи «бумхватай» вомехӯрад . Бино ба пажӯҳиши Ҳ. С. Нуберг «бум» ба маънои «замин, хон» ва «хватай» ба маънои «ҷаноб ва хӯҷаин», дар маҷмӯъ «хӯҷаини замин» маънидод шудааст.
Истилоҳоти даврони Кӯшон ва  давлатдории  Сосониён: куноранг, каралраг, асворон, усворон, артиштарон, дижпат, аркапаат ва ғайра реша аз даврони пешин доранд, ки ҳамон  саворон, посбонон, дижбонон ва  посдорон мебошанд.
Дар Бундахшон омада, ки алайҳи Аҳриман Ҳурмузу неруҳои хушкор, накуроӣ ва сапеддоман офарид. Артиштар аз он ҷумла буд, ки накуҷомаи зарин, симин ва  гавҳарнишон дошт. Вазифаи ӯ душманонро аз миён бурдан ва  офаринишро посбонӣ кардан буд.
Дар ҳама фарҳангномаҳои пасин «марз, марзбон, сарҳад, сарҳадбон» ба як маъно омада, дар тӯли таърихи  дароз вазифа ва  масъулияташон тағйир наёфтааст. Ва марзбонони  тоҷик, ба таъкиди Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «… чун сипари боэътимод шарафу номуси ватани аҷдодӣ ва парчами парафшони Тоҷикистони соҳибистиқлолро дар марзҳои муқаддаси он… ҳифз менамояд».
 
Ҷонибек АСРОРИЁН


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.05.2019    №: 96    Мутолиа карданд: 72

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад

Ҷаҳон дар як сатр

ФАРХОР. Бонувон ба ҳунаромӯзӣ ҳавасманд мешаванд

"Куллиёт" - и Миробид Саййидои Насафӣ

04.06.2019


Лукашенко: "Эмомалӣ Раҳмонро оммаи мардум интизор аст"

Бунёдкорони роботтехникаи Россия ва Чин дар Владивосток ҷамъ омаданд

Ҷаҳон дар як сатр

Машварати сиёсии вазоратҳои корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Белгия

Муаррифии портали хизматрасониҳои электронӣ барои андозсупорандагон

Дар ноҳияи Рашт конфронси минтақавӣ баргузор мегардад

ФУТБОЛ. Ду бозии рафиқона бо мунтахаби Ӯзбекистон

03.06.2019


Дар Тоҷикистон баландтарин афзоиши теъдоди сайёҳон ба қайд гирифта шуд

Гармои тоқатфарсо дар Ҳиндустон

Тасдиқи барнома оид ба бозомӯзии касбии кормандони соҳаи маориф

Иди саиди Фитр 5 июн таҷлил мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед