logo

иқтисод

КАРТОШКАПАРВАРӢ. ИНТИХОБИ ТУХМИҲОИ СЕРҲОСИЛ ОМИЛИ РУШД АСТ

Тайи  чанд соли охир дар бозорҳои кишвар ба истеъмолкунандагон сафедпӯст, сурхпӯст ва навъҳои дигари картошка пешкаш мешаванд, ки харидоронро ба ҳайрат овардааст. Хабарнигори рӯзнома аз Қурбоналӣ Партоев, доктори илмҳои  кишоварзӣ, профессор, мудири озмоишгоҳи генетика ва селексияи Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, хоҳиш намуд, ки андешаҳояшро доир ба ин масъала ва дастовардҳои дигари олимони тоҷик баён намояд. Ӯ чунин гуфт:

- Олимони институт баҳри дар истеҳсолот ҷорӣ намудани комёбиҳои илмии бадаст - овардаашон талош меварзанд. Дар институт шаш озмоишгоҳи ҳозиразамони ба талаботи имрӯзаи илми биология ҷавобгӯ дар самтҳои омӯзиши гуногунии биологӣ, захираҳо ва бехатарии биологии кишвар  фаъолияти илмӣ менамоянд. Соли равон олимони тоҷик боз ду навъи навкашфи картошкаро барои санҷиш ба Комиссияи давлатии навъсанҷӣ ва ҳимояи навъҳои зироатҳои кишоварзии Вазорати кишоварзӣ пешниҳод намуданд.
Дар таркиби навъҳои нави картошка, ки олимони пажӯҳишгоҳ тайи 10 - 15  соли охир бо роҳи истифодаи усулҳои селексионӣ, генетикӣ ва тухмипарварӣ дар ҷумҳурӣ  ихтироъ кардаанд, оҳан, йод, магний, калий, калсий ва дигар элементҳои фоидаовар бештар мавҷуданд. Чанд  сол пеш  бо дастгирии Созмони байналмилалии агроаксияи Олмон  навъи картошкаи «Биг роза» (“Садбарги калон”)  аз Аврупо тавассути Белгия  ба  Тоҷикистон оварда шуд. Мутахассисони  соҳаи кишоварзии  агроаксияи Олмон якҷо бо олимону мутахассисони тоҷик тӯли 5 - 6 сол ин навъи картошкаро  дар ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ парвариш намуда, ҳаҷми тухмиро афзоиш доданд. Аз ин рӯ, ин навъи картошка бештар дар ин ноҳия кишт шуда, аз он ҷо ба бозорҳои ҷумҳурӣ интиқол меёбад. Ин навъи картошка бо сабаби ранги гулобӣ ё ҷигарӣ доштанаш «Садбарги калон»  номгузорӣ шудааст.
Бештар аз 3,5 ҳазор рустаниҳои шишагӣ ва минилӯндаҳо  ҳамчун маводи аввалия дар бахши тухмипарварии ноҳияи Лахш ва намунаи навъҳои ояндадори картошка дар мавзеи Канаски шаҳри Ваҳдат афзоиш дода шуданд. Ин навъҳои картошка серҳосил буда, дар баробари маводи ғизоӣ будан, инчунин, хусусиятҳои табобатӣ низ доранд.
Соли гузашта кишоварзони мамлакат картошкаи навъи “Тоҷикистон”- ихтирои олимони тоҷикро дар майдони беш аз 5 ҳазор гектар кишт намуданд. Ба гуфтаи мутахассисони соҳа, ҳосилнокии ин навъ 350 – 450 сентнер аз ҳар гектар мебошад ва дар рушди истеҳсоли картошка дар ҷумҳурӣ метавонад нақши муайян бозад. Дар таркиби картошкаи навъи «Тоҷикистон» хати борики ҷигармонанд, яъне сурхча ба чашм мерасад. Пайдоиши рахи сурх ба он марбут аст, ки дар таркиби ин навъи картошка оҳани зиёд  мавҷуд буда, истеъмоли он барои таъмини микроэлементи зарурӣ  дар организми инсон ва пешгирии касалии камхунӣ (анемия) фоидаи калон дорад. 
Олимони тоҷик ҳоло навъи нави картошка - “Нилуфар” - ро дар қитъаҳои навъсанҷӣ омӯхта истодаанд, ки дар таркиби он йод  мавҷуд буда, барои пешгирӣ намудани касалии ҷоғар  ёрӣ мерасонад. Дар мағзи картошкаи навъи “Нилуфар” ранги нофармон дида мешавад. Рангҳои ҷигарӣ ва нофармон дар навъҳои навкашфнамудаи олимони тоҷик аз мавҷудияти кофии оҳану йоди таркиби онҳо шаҳодат медиҳанд ва ин навъҳо барои саломатии инсон аҳамияти калон доранд. Дар бозорҳои кишвар баъзеҳо аз харидани ин навъҳои картошка худдорӣ менамоянд, ки ин амал асоси илмӣ надорад. Ба истеъмолкунандагон  мерасонем, ки бе ташвишу ҳарос аз  чунин навъҳои картошка истифода баранд, зеро онҳо пурра безарар ва баръакс, барои саломатӣ фоидаоваранд.                
Матлубаи АБДУҚАҲҲОР,      
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.06.2019    №: 117    Мутолиа карданд: 300

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд

Китоби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Теҳрон рӯнамоӣ мешавад

Мирзиёев раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалиро ба ҳузур пазируфт

Департаменти давлатӣ: «ИМА Россияро маблағгузори терроризм намешуморад»

Ҳукумати Албания хисороти заминҷунбии мудҳишро ҳисоб намуд

Москва ва Киев созишномаи 10 – солаи таҳвили нафтро ба имзо расонданд

Ҷаҳон дар як сатр

03.12.2019


Дар пойтахт барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронда мешавад

Дар майдони «Дӯстӣ» арчаи солинавӣ қомат меафрозад

«Лолаи тиллоӣ» синамогарони тоҷикро ба ҳам овард

Дар Британия намояндагии маҳфили “Ҷавонони дар хориҷи кишвар таҳсилдошта” ифтитоҳ ёфт

Россия ва Беларус қисме аз ваколатҳоро ба ҳукумати ягона медиҳанд

Олимон суду зиёни қаҳванӯширо ном бурданд

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медали биринҷии Сорбон дар Қазоқистон

02.12.2019


Дар Бишкек кишварҳои аъзои СААД 15 санад ба имзо расонданд

Эрдуғон кишварҳои арабро ба ёрии Албания даъват намуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед