logo

иқтисод

ҒИЗО ВА ГЕНОФОНДИ МИЛЛӢ. АНДЕШАҲОЕ, КИ БОЯД ГУФТ

Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии мамлакат дар як ҷаласаи худ лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъмини аҳолӣ бо маҳсулоти хӯроквории ғанигардондашуда» - ро тасвиб намуданд, ки яке аз тадбирҳои муҳими давлатӣ дар ҷилавгирӣ аз бемории камхунӣ арзёбӣ мешавад.

Маълум аст, ки норасоии оҳан дар таркиби ғизо метавонад боиси бемориҳои зиёд, хосса камхунӣ гардад. Тибқи тадқиқоти олимони тоҷик, алъон дар ҷумҳурӣ 42 дарсади кӯдакони  6 - 59 - моҳа ва  41 фоизи занони 15 – 49 - сола аз камхунӣ азият мекашанд. Гузашта аз ин, иллати организми 40 дарсади занони дар давраи ҳомила ва таваллуд фавтида маҳз норасоии оҳан аст. Яъне, бемории мазкур дар сурати пешгирӣ нашудан таҳдиди бевосита ба генофонди миллист.

БА ОРГАНИЗМ ОҲАН, КИ НАРАСИД…
- Тадқиқоти илмии солҳои охир собит сохт, ки  94 дарсади бемориҳои камхунӣ дар ҷумҳурӣ аз норасоии оҳан дар хун сар мезананд, - мегӯяд Мирзомуддин Камолзода, муовини вазири тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимои аҳолии мамлакат. Ба таъкиди ӯ сабаби асосии норасоии оҳан кифоят накардани витамину минералҳои ғизое мебошад, ки истеъмол карда мешаванд. Айни замон дар 42 дарсади кӯдакони то 5 - сола ва занони то 50 - сола микроэлементҳо, аз қабили оҳан, йод, витаминҳои А ва Б, кислотаи фолиевӣ ва руҳ намерасанд.
М. Камолзода афзуд, ки микроэлементҳои таркиби ғизоро витамину минералҳо ва ферментҳо ташкил медиҳанду онҳо барои баланд бардоштани масунияти бадан ва пешгирии бемориҳо ниҳоят муҳиму заруранд. Мутаассифона, микроэлементҳо дар организми инсон ба сари худ тавлид намешаванд. Ягона роҳ тавассути ғизо онҳоро ба организм ворид намудан аст.
- Чунин вазъият мавриди нигаронии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ -  Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон гардида, бо дастури Сарвари давлат Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва дигар сохторҳои марбутаи давлатӣ ҷиҳати ҳалли ин масъалаи муҳим лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъмини аҳолӣ бо маҳсулоти хӯроквории ғанигардондашуда» - ро таҳия ва барои тасдиқ ба Маҷлиси намояндагон пешниҳод карданд, - изҳор дошт муовини вазир.

ДАР 90 КИШВАРИ ДУНЁ АЗ ҒАНИСОЗИИ ҒИЗО КОР МЕГИРАНД
Дар соири кишварҳои ҷаҳон даҳсолаҳо инҷониб бо микроэлементҳои зарурӣ ғанисозии ғизо дар асоси навтарин дастовардҳои илму техника ба таври густурда истифода мешавад. Дар собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ғанисозии хӯрокворӣ аз солҳои 30 - юми асри гузашта оғоз гардида буд. Айни ҳол қариб 90 давлати дунё, аз ҷумла кишварҳои Осиё дорои қонунҳое мебошанд, ки муносибатҳои вобаста ба ғанисозии хӯроквориро танзим менамоянд.
Бинобар ин, тавре муовини вазири тандурустӣ зикр намуд, ҳангоми таҳияи лоиҳаи қонуни мавриди назар таҷрибаи кишварҳои пешрафтаи Аврупо, Амрико ва Осиё омӯхта, ҷиҳатҳои муфиди он бо назардошти вазъи мавҷудаи иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар ба инобат гирифта шуд.

ҚОНУНИ НАВ ҒАНИСОЗИИ КАДОМ ҒИЗОҲОРО ПЕШНИҲОД МЕКУНАД?
Мақсади асосии лоиҳаи қонун муқаррар намудани номгӯи маҳсулоте мебошад, ки дар мамлакат минбаъд ҳатман ғанӣ гардонда мешавад. Он мубориза ва пешгирии бемориҳои камхунии норасоии оҳан, туршии фолиат, руҳ, витаминҳои гурӯҳи «В», йод ва бемориҳои дигареро, ки бинобар норасоии микронутриентӣ боиси фавти бармаҳали модарону кӯдакон, маъюбӣ, ҳамчунин, ноқисии ақл мегарданд, ба сатҳу сифати комилан нав мебарорад. Интихоби ғизо барои ғанисозӣ бо витамину минералҳо, асосан, бо назардошти анвои ғизои маъмулии мардум ва нишондиҳандаҳои вазъи саломатии қишрҳои гуногуни ҷомеа сурат мегирад.
Анвои ғизои дар лоиҳаи қонун барои ғанисозӣ пешниҳодшуда аз инҳо иборатанд: орди гандумии навъи олӣ ва якум, хамирмояи нонпазӣ, маҳсулоти нонӣ, қаннодӣ, шир ва маҳсулоти ширии туршмаза, аз ҷумла барои ғизои кӯдакон, шарбат, шаҳди меваю сабзавот, нӯшокиҳои мевагиву сабзавотии шарбатдор, оби нӯшоии зарфӣ ва нӯшокиҳои ғайримашруботӣ, инчунин, намаки ошӣ.

ПЕШГИРИИ БЕМОРӢ БА ИВАЗИ 1, 2 СОМОНӢ
Дар иртибот ба коркарди хӯрокворӣ ба таври табиӣ саволе пайдо мешавад, ки оё бо рӯи даст гирифтани ин усул арзиши маҳсулот боло намеравад? Бешак, боло меравад, лекин ба дараҷаи ночиз, аниқтараш ҳамагӣ 1 - 2 дарсад. Масалан, баъди ғанисозӣ нархи як халта орди 50 - килоӣ буду шуд 1 сомонию 20 дирам қимат мешавад. Арзиши як литр маҳсулоти ширӣ бошад 50 дирам.
Айни замон дар кишвар 30 корхонаи коркарди ғалла  фаъол буда, барои онҳо гандум, асосан, аз Қазоқистон ворид мешавад. Бо татбиқи қонун минбаъд ҳама орде, ки ин корхонаҳо мебароранд, микроэлементҳои зарурӣ хоҳанд дошт. Аз ин рӯ, Шукурҷон Зуҳуров, Раиси Маҷлиси намояндагон, таъкид намуд, ки дар ғанигардонии ғизо бояд Агентии захираҳои моддии давлатии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон масъул бошад, зеро орд ва маҳсулоти ордӣ дар корхонаҳои тобеи он истеҳсол мешаванд.

РӮЗЕ 10 КИЛО ХУРМО МЕТАВОН ХӮРД?
Дигар паҳлуи масъала. Хушбахтона, чандин сол инҷониб йодноккунии намаки ошӣ дар ҷумҳурӣ маъмулӣ шудааст. Бо вуҷуди ин, ҳолатҳое кам нестанд, ки иддаи шаҳрвандон, бахусус сокинони деҳот ба хотири арзонӣ намаки муқаррариро мехаранд, на намаки йоднокшударо. Ин ба афзоиши бемории ҷоғар дар байни аҳолӣ ва оқибатҳои нохуши он оварда мерасонад. Акнун дигар чунин нахоҳад шуд, зеро тибқи қонуни нав минбаъд намаки муқаррарӣ аз муомилот бароварда мешавад. Як далели ҷолиб. Барои қонеъсозии эҳтиёҷи шабонарӯзии организм ба йод рӯзе  бояд 10 кило хурмо хӯрд, ки ғайриимкон аст. Ин мушкилро осонакак тавассути намаки йоддор метавон ҳал кард.
Хуллас, ғанисозии ғизо муассиртарин воситаи бартараф намудани норасоии микроэлементҳо дар организм, пешгирӣ аз бемориҳо, ба ибораи дигар, беҳтарин роҳи таъмини рушди матлуби ҷисмонӣ ва зеҳнии инсон аст. Воқеан, тани солим аз ғизои солим аст.
Мунаввари САФАР,  «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 08.07.2019    №: 129    Мутолиа карданд: 169

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр

05.12.2019


Беш аз ду тонна доруворӣ ба коми оташ рафт

Фестивали филм ва мусиқии Руминия дар Тоҷикистон

Боздиди Рустами Эмомалӣ аз шаҳри Самарқанд

Дар Афғонистон шоҳасари Бобоҷон Ғафуров “Тоҷикон” чоп шуд

Макрон изҳороти НАТО оид ба «таҳдиди русӣ» - ро зери шубҳа гузошт

Боздошти муовини собиқ сарвари «ДИ» Ал - Бағдодӣ дар Ироқ

Андрей шевченко дар мураббигӣ низ муваффақ аст

Ҷаҳон дар як сатр

04.12.2019


Тақвияти ҳамкориҳо дар мубориза бар зидди терроризму экстремизм матраҳ гардид

Ҷаласаи гурӯҳи корӣ оид ба таҳияи намоишгоҳ бахшида ба мероси муштараки фарҳангии Роҳи абрешим баргузор шуд

Китоби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Теҳрон рӯнамоӣ мешавад

Мирзиёев раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалиро ба ҳузур пазируфт

Департаменти давлатӣ: «ИМА Россияро маблағгузори терроризм намешуморад»

Ҳукумати Албания хисороти заминҷунбии мудҳишро ҳисоб намуд

Москва ва Киев созишномаи 10 – солаи таҳвили нафтро ба имзо расонданд

Ҷаҳон дар як сатр

03.12.2019


Дар пойтахт барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронда мешавад

Дар майдони «Дӯстӣ» арчаи солинавӣ қомат меафрозад

«Лолаи тиллоӣ» синамогарони тоҷикро ба ҳам овард

Дар Британия намояндагии маҳфили “Ҷавонони дар хориҷи кишвар таҳсилдошта” ифтитоҳ ёфт

Россия ва Беларус қисме аз ваколатҳоро ба ҳукумати ягона медиҳанд

Олимон суду зиёни қаҳванӯширо ном бурданд

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медали биринҷии Сорбон дар Қазоқистон

02.12.2019


Дар Бишкек кишварҳои аъзои СААД 15 санад ба имзо расонданд

Эрдуғон кишварҳои арабро ба ёрии Албания даъват намуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед