logo

иқтисод

ПИСТАПАРВАРӢ. БЕПАРВОӢ БА НОБУДӢ МЕБАРАД

Яке аз ҳадафҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои расидан ба рушди иқтисодиёти миллӣ, дар шароити табиии кишвар, баланд бардоштани ҳосилнокии зироатҳои кишоварзӣ ва хоҷагиҳои ҷангал, аз ҷумла писта, маҳсуб меёбад.

Дар асоси тадқиқоти илмӣ маълум гардид, ки шароити Тоҷикистон барои бунёди боғҳои  саноатии писта захираҳои зиёди заминҳои наздикӯҳӣ, минтақаҳои кӯҳсор ва  водиҳои лалмӣ, ки дар баландиҳои 500 – 1400 метр аз сатҳи баҳр ҷойгиранд, истифода бурдан мумкин аст, чунки хусусиятҳои хоси биологию экологии писта, дар шароити гармиҳои хушк ва сардиҳои баланд тобовар будан, имкон  медиҳад, ки майдонҳои зиёд барои бунёду парвариши боғҳои саноатии писта аз худ карда дар тараққиёти соҳаи пистапарварӣ дар Тоҷикистон ва баланд бардоштани некуаҳволии аҳолии ин  минтақаҳои пистапарварӣ мусоидат намояд. Таҷрибаҳои сершумори мо нишон доданд, ки ҳосилбандии писта, пеш аз ҳама, ба дуруст интихоб намудани навъу шаклҳои серҳосили ояндадор ва иҷро намудани технологияи парвариши он вобаста мебошад.
Корҳои илмию тадқиқотӣ ва мушоҳидаҳои чандинсолаи олимони Пажӯҳишгоҳи илмию тадқиқотии хоҷагии ҷангал имконият дод, ки аввалин маротиба дар ҷумҳурӣ ва минтақаҳои Осиёи Миёна 6 навъи пистаи маҳаллӣ, аз қабили  “Албина С - 11”, “Орзу С - 172”,  “Марвориди кӯҳӣ С - 20”, “Октябрск С - 177”, “Данғара С - 21”, “Сабоҳ С И - 5” ва “Хуросон С - 68” ноҳиябандӣ карда шаванд. Ин навъҳо дорои шаҳодатномаи муаллифӣ ва патент буда, дар Боғи коллексионии такягоҳи илмӣ – тадқиқотии «1100 - солагии Исмоили Сомонӣ» - и хоҷагии ҷангали ноҳияи Данғара ва «Манораи телевизион» - и хоҷагии ҷангали ноҳияи Хуросон парвариш мешаванд. Ин навъҳои ояндадори серҳосил дар минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ аз санҷиш гузаштанд, ба касалӣ, ҳуҷуми ҳашаротҳо ва гармсел тобовар буда, барои бунёди боғҳои писта дар минтақаҳои ба боришот камтаъмин ва ба боришот таъмин тавсия мегарданд. Корҳои илмӣ - тадқиқотии мо дар интихоби навъ ва шаклҳои пистаҳои маҳаллӣ аз он шаҳодат медиҳанд, ки навъи пистаҳои мо  аз ҷиҳати сифат аз навъи пистаҳои дар шакли боғ парваришшавандаи мамлакатҳои Эрон, Туркия, Сурия, Калифорнияи ШМА камӣ надоранд.
Аз тухмӣ кишт намудани писта дар хоҷагиҳои ҷангали ноҳияҳои ҷануби Тоҷикистон дар даҳсолаҳои охир  васеъ  ба роҳ монда шудааст. Тибқи маълумоти оморӣ 83,5 ҳазор гектар пистазор дар хоҷагиҳои ҷангали ҷумҳурӣ мавҷуд аст, ки аз он  43 ҳазор гектар дар шакли табиии худрӯй буда, 40,5 ҳазор гектар дар шакли боғ бунёд шудааст. Мутаассифона, ҳосилнокии онҳо на он қадар баланд аст. Ин аз он шаҳодат медиҳад, ки хоҷагидорон дар вақти кишт ва бунёди боғҳо ба интихоби навъу шаклҳои пурарзиш ва сифати тухмӣ аҳамият  надодаанд. Барои он ки ҳосилнокии пистазорҳоро баланд бардорем, корҳои селексиониро дар бунёди боғҳои писта дуруст ба роҳ монда, аз тухмиҳои босифати донакалони дарахтони навъу шаклҳои пурарзиши ба маҳал мувофиқи минтақабобгардида истифода барем.  Дуруст ба роҳ мондани  интихоби шаклу навъҳои пурарзиши писта дар бунёди боғ ба гирифтани ҳосили баланд мусоидат менамояд.
Ҳалли вазифаҳои мазкур қабули маҷмӯи тадбирҳоеро тоқазо мекунад, ки барои ташкили боғҳо бунёди ниҳолхонаҳо ва тухмипарварии навъҳои бақайдгирифташударо дар хоҷагиҳои ҷангали наҳияҳои Данғара, Хуросон, Фархор, Панҷ, Бохтар, Қубодиён, Шаҳритуз, инчунин, дар дигар шаклҳои хоҷагидорӣ васеъ ба роҳ монем. Айни ҳол дар такягоҳи илмӣ- тадқиқотии «1100 - солагии Исмоили Сомонӣ» - и хоҷагии ҷангали ноҳияи Данғара 70 гектар, дар такягоҳи илмӣ - тадқиқотии хоҷагии ҷангали Хуросон 40 гектар ва дар хоҷагиҳои  деҳқонии “Муҳаммад Эҳсонӣ” - и ноҳияи Темурмалик 15 гектар, хоҷагии деҳқонии “Бобои Хушвахт”, хоҷагии деҳқонии “Бибизуҳро” - и ноҳияи Фархор 10 гектар, ҶДММ “ Хушсифат” - и ноҳияи Восеъ 5 гектар “боғҳои модарӣ” аз навъу шаклҳои пурарзиш бунёд гардидаанд. Барои дар оянда рушд додани боғҳои саноатии писта дар ҷумҳурӣ шароит муҳайёст, ки ҳамасола аз тухму қаламчаи ҳар як навъу шаклҳои пурарзиши ин боғҳо 100 -150 гектар боғҳои навъи саноатӣ  бунёд кардан метавон.
Шароити мусоиди ҷумҳурии  мо имкон медиҳад, ки на фақат талаботи дохилӣ бо ниҳолу тухмии навъу шаклҳои пурарзиши писта таъмин шавад, балки  барои фурӯш берун аз ҳудуди кишвар низ бароварда шавад, чунки тухми навъҳои пистаҳои серҳосили мо дар мамлакатҳои ҳамсоя низ талаботи зиёд дорад.
Дар истеҳсолот васеъ ба роҳ мондани парвариши навъу шаклҳои ояндадори писта имкон медиҳад, ки дар солҳои наздик  ҳосилнокии он аз ҳар гектар ба 8 – 10 - сентнерӣ расонда шавад.
Шариф ШАРИПОВ, ходими  калони илмии Пажӯҳишгоҳи илмию  тадқиқотии хоҷагии ҷангал,
Фаридун ШАРИПОВ, аспиранти  Институти иқтисодиёти кишоварзии АИКТ 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.07.2019    №: 130    Мутолиа карданд: 106

22.07.2019


МЕЪМОРӢ ВА СОХТМОН. Қонуншиканиҳо ҳанӯз зиёданд

ТАҲСИЛОТИ САЛОҲИЯТНОК ТАТБИҚ МЕГАРДАД

ЗАМИН. Камбуди оби полизӣ мушкили ҳалталаб боқӣ мемонад

Гилерми: «Тоҷикон соҳиби кишвари афсонавианд»

Швейтсария дар Тоҷикистон бонк мекушояд

Ҷаҳон дар як сатр

19.07.2019


ПАЛАТАИ ҲИСОБ. 88,З миллион сомонӣ зарари молиявӣ ошкор гашт

УМЕД БОБОЗОДА: "Аксари муроҷиатҳо оид ба адолати судиянд"

Кӯдакони аз Ироқ овардашуда ба зиндагии муқаррарӣ бармегарданд

"EXPO 2019 BEIJING". Гӯшаи Тоҷикистонро беш аз як миллион нафар тамошо кард

НИГАРОНӢ. Ҷудошавии 6065 оила дар ним сол

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед