logo

фарҳанг

АЗ ИНЪИКОС ТО ШИКАСТИ НУР

Чанде пеш дар толори «Машрабия» - и меҳмонхонаи «Душанбе Серена» намоиши асарҳои рассоми шинохта Зокир Собиров роҳандозӣ гардид. Дар он 41 асари солҳои охир дар равияҳои ба худ хоси нурворизм ва танворизм офаридаи эҷодкор ба маъраз гузошта шудааст. Равияҳои нурворизм (параллелизм) ва танворизм (материализм), ки ба онҳо Зокир Собиров асос гузоштааст, ҷараёнҳои навтарин дар санъати тасвирӣ буда, дар Амрико, Чин ва Россия тарафдорони зиёде пайдо кардаанд.
Нурворизм аз асоси «нурвор» гирифта шуда, таъсири ба ҳам мутақобила, яъне дар ҳам мунъакис гардидани воқеиятҳои мухталиф ва баъзан ҳамдигарро бурида гузаштани нурҳоро инъикос менамояд. Дар натиҷаи ин бозёфти хеш муаллиф асарҳое меофарад, ки новобаста аз жанрашон (аксаран портрет, пейзаж) хеле фарогир буда, аз ҷаҳони ботинии инсон ва дунёи маънавии ӯ то муҳити умумии замонро дар бар мегиранд. Портретҳои Садриддин Айнӣ, Муъмин Қаноат, Лоиқ Шералӣ, Темур Зулфиқоров ва Нурсултон Назарбоев далели гуфтаҳои болоанд.  
«Табиати нурворизм ё параллелизм аз рӯҳе сар мезанад, ки дар фазо парвоз дошта, ҳамзамон, дар қаринаи асар ҷой гирифтааст, - иброз  медорад ҳунаршиноси машҳури кишвар Лариса Додхудоева. – Аз ҳамин ҷост, ки он бо ҳама гуна навъи жанрҳое, ки дар  санъат роиҷ аст, метавонад созгор ояд». Нурворизм танзими физикии нур мебошад, ки ба фазо омезиш ёфта, нахуст дар мафкураи муаллиф пайдо мегардад ва, пасон, дар образ ва шакли асар ифода мешавад. Онро метавон дар  мусаввараҳои монументалӣ, ороиши театрӣ ва мӯд кор бурда, дар санъати меъморӣ низ, татбиқ кард.
Танворизм бошад, аз калимаи «танвор» гирифта шуда, гароиш ба шаклҳои номуайянӣ дорад. Дар он матоъ ва ороишот ба шакли тағйирёфта тасвир шуда, моҳияти равандҳои табиат ва дунёи андешаи инсон ба шаклу намои мухталиф инъикос гардидааст. Чунин шакли тасвирро дар ороиши либос, парда ва рӯҷо низ истифода мебаранд. Танворизм ҳастии дунёро ҳатто дар он ҷузъҳое, ки ба чашми инсон намоён нест, мунъакис месозад.
Дар осори ӯ таъсири равияи театриву монументалии замони шӯравӣ баръало ҳис мешавад. Аммо навоварии рассом дар он зоҳир мегардад, ки ӯ услуби интихобнамудаашро бо сюжети асар мувофиқ месозад. Новобаста аз ин, ихлосмандони ҳунараш ба осори ӯ назари яксон надоранд. Санъатшинос ва мусаввир Виктор Танюкевич иброз менамояд, ки фазо дар эҷоди Зокир Собиров мавқеи асосӣ дорад. «Аммо, чуноне ки медонем фазо симметрӣ буда, ҳар чизи дар он ҷойгиршуда мисли оне, ки дар оина намудор бошад, ҷилвагар мегардад. Дар асарҳои Собиров бошад, мо варшикастагиеро мебинем, ки ягонагии асарро баъзан халалдор ҳам менамояд. Аз ин лиҳоз, дарки асарҳояш мушкил буда, ба ҳама як хел таъсир намерасонад», - меафзояд Танюкевич. Аммо, рассоми дигар Михаил Носков аз инъикоси фазову макон дар асарҳои Собиров ба ваҷд омада мегӯяд: «Чунин тарзи ҷойгир намудани объектҳо ба кас таъсири фавқулода гузошта, дарк ва қабули онро баръакс хеле осон менамояд. Рангҳои сабуки интихобшуда низ ба ин раванд ёрӣ мерасонанд». Валерий Евстафйев низ бо хурсандӣ иброз медорад, ки аз тамошои чунин асарҳо кас ҳаловат мебарад. «Ман ба он андешае розӣ шуда наметавонам, ки шиносоӣ бо чунин асарҳо ба рӯҳияи одам таъсири бад мерасонад. Баръакс, аз дидани ин офаридаҳо равони кас орому таскин гардида, маънавиёташ меафзояд», - мегӯяд рассом.
Воқеан ҳам, тамошогари муқаррарӣ метавонад аз ин ҳунари ғайриодӣ ба ҳайрат ояд. Зеро дар он метавон ҳам элементҳои кубизм, ҳам футуризм ва ҳатто сюрреализмро низ пайдо намуд. Нурворизм инсон, замон ва коинотро аз чанд паҳлу, бисёррӯя ва тавассути рахҳои зиёд  тасвир менамояд. Аз ин рӯ, бисёриҳо онро раванди авангардӣ, ё ҳатто дадаизми абстрактӣ низ номидаанд.
Ба андешаи мо бошад, дар осори мазкур, пеш аз ҳама, иваз шудани замонҳо ва таъсири онҳо ба инсону муҳит мавриди таҳқиқ қарор гирифтаанд. Бо тағйир ёфтани замон тафаккур, мазмуни худи зиндагӣ ва, дар маҷмӯъ, набзи зиндагӣ дигар мешавад. Дар ин силсилаи асарҳои Зокир Собиров шукӯҳу шаҳомати замон ва рӯҳи тавонои соҳибзамонон андар рангҳои мухталиф ҷилвагар мешаванд. 
Мавриди зикр аст, ки Зокир Собиров яке аз рассомони сермаҳсули даврони мо буда, дар жанрҳои театрӣ, монументалӣ ва графика асар меофарад. Дар маҷмӯъ, ӯ 160 асар офарида, дар таҳияи асарҳои зиёди саҳнавӣ низ саҳм гузоштааст. Мусаввара ва эскизи декоратсияҳои ба намоишҳои театрӣ офаридаи ӯ дар толорҳои машҳури намоишии «Манеж» - и шаҳри Москва ва Осорхонаи театрии ба номи Бахрушини Федератсияи Россия, Осорхонаи миллии Тоҷикистон, толори намоишии Иттифоқи рассомони кишвар ба намоиш гузошта шудаанд. Ҳамчунин, бо намунаи осори ӯ дар кишварҳои Амрико, Британияи Кабир, Чин, Ҳиндустон, Италия, Испания, Алҷазоир, Белоруссия ва Украина ошно мебошанд.
Намоиши асарҳои мусаввир то 15 августи соли ҷорӣ давом хоҳад кард. 
Муҳаммадуллоҳи ТАБАРӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 15.07.2019    №: 133    Мутолиа карданд: 322
06.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 399 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID-19 ШИФО ЁФТ

СУҒД. МАҲСУЛОТИ АРЗОН ЗИНДАГИРО БАРАКАТ МЕБАХШАД

АГЕНТӢ. ШУМОРАИ ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ АЗ ҲИСОБИ ЗАНОН КОҲИШ ЁФТААСТ. ЧАРО?

СЕРИЯ ПРО. МУБОРИЗАИ "СОРО - КОМПАНИЯ" ВА "СИПАР" ШИДДАТ МЕГИРАД

05.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 356 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

АЗ «АМОНАТБОНК» СИПОСГУЗОРЕМ

ЛИГАИ ОЛӢ. МАРҲИЛАИ ДУЮМ 8 АВГУСТ ОҒОЗ МЕЁБАД

04.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 317 БЕМОРИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ОМОДАГИҲО ҶИҲАТИ БАРӮЙХАТГИРИИ АҲОЛӢ ВА ФОНДИ МАНЗИЛ ИДОМА ДОРАНД

АГЕНТИИ СОДИРОТ. СОДИРОТИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ АФЗУД

83 КОРХОНАИ НАВИ САНОАТӢ МАВРИДИ БАҲРАБАРДОРӢ ҚАРОР ГИРИФТ

ВКД. САТҲИ ҶИНОЯТ КОҲИШ ЁФТ

SARS – CoV – 2. ТАДҚИҚОТИ ОЛИМОН ХАТАРИ НАВИ ОНРО ОШКОР СОХТ

ФАЙЗРЕЗ Ё СЕСАД ХАРБУЗА АЗ ЯК КАФ ЗАМИН

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҶУФТҲОИ ДАВРИ 1/4 - ФИНАЛӢ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

03.08.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 83,7 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОН СИҲАТ ШУДАНД

АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ ДОНИШҶӮЁНИ ХОРИҶИРО БА ТАҲСИЛ ҶАЛБ КАРДАНИСТ

ҲИСОР. БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ ИДОМА ДОРАД

ГУМРУК. СОДИРОТИ МОЛУ МАҲСУЛОТИ ВАТАНӢ 19,1 ДАРСАД АФЗУД

КУМИТАИ АНДОЗ. ПАНДЕМИЯ БА ИҶРОИ НАҚША БЕТАЪСИР НАМОНД

ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 103 БЕМОРИ COVID - 19 СИҲАТ ШУД

СУҒД. РӮНАМОИИ КИТОБНОМАИ ҲАШТҶИЛДАИ “ПЕШВОИ МИЛЛАТ - ЭМОМАЛӢ РАҲМОН”

САРҲАД. ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ 127 ҶИНОЯТ БА ҚАЙД ГИРИФТА ШУД

ИҶРОИ НАҚШАИ АНДОЗИ ИҶТИМОӢ 101 ДАРСАД ТАЪМИН ГАШТ

БАЛҶУВОН. ҲАҶМИ ИСТЕҲСОЛИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ КОҲИШ ЁФТ

МАҲАЛ. ҶАЛБИ НИЁЗМАНДОН ВА ТИҶОРАТИ КИШОВАРЗӢ

ВМКБ. БОЗДИДИ РАМАЗОН РАҲИМЗОДА АЗ РАФТИ БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ

МОЛИЯ. МАБЛАҒГУЗОРИИ СОҲАҲОИ ИҶТИМОӢ АФЗУД

ФУТБОЛ. ТИМИ МИЛЛӢ МОҲИ СЕНТЯБР ДУ БОЗИИ САНҶИШӢ МЕГУЗАРОНАД

ЧИН ВАКСИНАИ АЛАЙҲИ КОРОНАВИРУСРО ДАР БРАЗИЛИЯ ВА АМА МЕОЗМОЯД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

29.07.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 6065 КАС ШИФО ЁФТ

ДДСТДТ. БА ДОВТАЛАБОН ИМТИЁЗҲО ПЕШБИНӢ ШУДААСТ

ДДФСТ. СИФАТИ ТАЪЛИМ ДАР МЕҲВАРИ ТАВАҶҶУҲ

КОНСЕРВАТОРИЯИ МИЛЛӢ БА ШЎРОИ ДИФОЪ НИЁЗ ДОРАД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед