logo

иқтисод

МУШКИЛИ КАМЧИНИИ НУРИҲОИ АЗОТӢ. ЧӢ БОЯД КАРД?

Дар соҳаи кишоварзӣ пахтакорӣ барои мардуми деҳот ҳам ҷои кор асту ҳам манбаи даромаду зиндагӣ. Аз ин ҷост, ки солҳои охир деҳқонон бо ихтиёри худ ва дар қисмати калони заминҳояшон пахта мекоранд. Вале бо иллати камчинӣ ва гаронии нархи нуриҳои азотӣ ва дигар маводи ғизоӣ ҳосили баланд гирифта наметавонанд. То кунун  нурӣ аз хориҷа бо нархҳои дандоншикан оварда мешавад ва зӯри на ҳар хоҷагидор ба хариданаш  мерасад. Пас, чӣ бояд кард? 
Пахта зироатест, ки агар меъёри обу озуқаашро  пурра нагирад, ҳосили хуб намедиҳад. Ҳоло бо иллати норасоии нурӣ хоҷагидорон ночор зироатҳоеро кишт карда истодаанд, ки боздеҳашон дар қиёси пахта баландтар аст. Масалан, коштани ғалла ё ҷуворимакка, ки дар шароити Тоҷикистон то се маротиба ҳосил медиҳад ва тавассути киштгардон нурии минералии зиёд талаб накарда, табъи дили деҳқон фоида меорад. Кишти сабзавоту полизиҳо низ даромади хуб медиҳад.
Аммо чӣ бояд кард, ки дилхунукии деҳқон аз кишти пахта – зироати серфоида бартараф шавад? Таҳлилҳо гувоҳи онанд, ки барои ин дар мамлакат шароиту имконият мавҷуд аст. Яке аз имкониятҳои воқеӣ истифода аз иқтидори заводи нуриҳои азотии Вахш - корхонаи бузурги нурӣ мебошад. Мувофиқи иқтидори истеҳсолӣ ба кор даровардани он имкон медиҳад, ки на танҳо кишоварзони ҷумҳурӣ бо нуриҳои азотӣ таъмин гарданд, балки маҳсулоти корхона ба хориҷа содирот карда шавад. Пас, монеа чист?
 Шукри сиёсати созандаи Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки муносибатҳо бо Ӯзбекистони ҳамсоя хеле (дар сатҳи шарикии стратегӣ) хуб шудаанд ва баъди солҳои тӯлонӣ ба Тоҷикистон боз газ интиқол дода мешавад. Онро ба корхона пайваст кардан ва ба кор оғоз намудан роҳи ҳалли мушкилот аст.
Ногуфта намонад, таҷрибаи тӯлонии деҳқонон  собит мекунад, ки агар ба пахта ҳар қадаре нуриҳои азотӣ, минералӣ, шарбатоб зиёд дода шавад, ҳамон қадар ҳосили зиёд ба даст овардан мумкин аст. Ин буд, ки замони шӯравӣ садҳо хоҷагиҳо маҳз аз ҳисоби пахта миллиондору сарватманд шуданд ва ба василаи даромадҳои калон соҳаҳои дигари хоҷагидориашонро (аз қабили чорводорӣ, парандапарварӣ, боғдорӣ ва ғайра) тараққӣ доданд.
Ҳоло низ хоҷагидороне, ки аз ҷиҳати иқтисодӣ пурқувватанд, ба пахта аз меъёр зиёд имконияти  ғизо дода, ҳамоно аз   нақша ду баробар зиёд ҳосил мегиранд. Масалан, Исмоил Саъдуллоев, аз хоҷагии ба номи  Кирови ноҳияи Вахш, дар соли хоҷагидории 2017 аз 0,87 га замин ҷамъ сад сентнер пахта гирифт. Соли 2018 низ, ки барои деҳқонони ҷумҳурӣ соли камҳосилӣ буд, Исмоил Саъдуллоев нақшаро барзиёд иҷро намуд. Ӯ аз ҳисоби даромади ба даст овардааш барои мардуми деҳа бунгоҳи тиббӣ ва мағоза сохтааст. Ният дорад, ки як километр роҳи вайрони дохили хоҷагиро таъмир менамояд. Ҳамчун фермери ҳақиқӣ говҳои ширдеҳ ва моли майда низ парвариш мекунад.
Дар шафати заминҳои И. Саъдуллоев хоҷагиҳои деҳқоние ҳастанд, ки соҳиби зиёда аз сад гектар заминанд ва аз он сермаҳсул истифода карда наметавонанд. Ба андешаи мо зарур аст, ки ин масъаларо дигарбора таҷдиди назар карда, ба чунин деҳқонон, ки аз рӯи  натиҷаҳои ба даст овардаашон олимони соҳаро дар ҳайрат мегузоранд, бештар ба замин таъмин намоянд.  
Вазорати саноат ва технологияҳои нави ҷумҳурӣ бояд бетаъхир ба ҳаллу фасли проблемаи  ба кор даровардани  завод ва бо маҳсулоти зарурии арзон ва хушсифати худӣ   таъмин намудани пахтакорон машғул гардад. Вагарна бе дастгирии ҷиддии давлатӣ соҳа торафт таназзул меёбад.
Имрӯз арзиши 50 килограмм мачавин ё карбамид дар бозорҳо 270 сомонист. Қисмати кулли  хоҷагидорон имкони бо чунин нарх харидани онро надоранд. Бинобар ҳамин, пахта ҳосили хуб намедиҳад.  Ана, барои чӣ таъҷилан ба кор даровардани завод чун обу ҳаво зарур аст.
Оё масъулони тиҷорат андешаи дигар доранд?                   
Ғайбулло ҲАЛИМОВ, рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.07.2019    №: 135    Мутолиа карданд: 244

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед