logo

иҷтимоиёт

ХОВАЛИНГ ДИЁРЕ, КИ ҲАР ВАҶАБАШ ТАЪРИХ АСТ

Ноҳияи Ховалинг дорои захираҳои бойи сайёҳӣ буда, аз давраҳои қадим табиати нодиру ёдгориҳои фарҳангиаш таваҷҷуҳи сайёҳону ҷаҳонгардонро ба худ ҷалб кардааст. Иқлими мусоид, рӯду дараҳои хушманзара, ёдгориҳои беназири таърихию табиӣ ва мавқеи ҷуғрофии он имконият медиҳад, ки дар ноҳия намудҳои гуногуни туризм ривоҷу равнақ ёбад.

АЗ КӮЛДАРА ТО САРИҶАР
Ховалинг аз қадимтарин минтақаҳои на танҳо Тоҷикистон, балки Осиёи Марказист. Дар ҳудуди он ёдгориҳое, ки таърихи беш аз миллионсола доранд, хеле зиёданд. Қадимтарини онҳо истиқоматгоҳҳои одамони ҷамоаи ибтидоии Осиёи Марказӣ – Кӯлдара буда, таърихи он ба 950 ҳазор сол мерасад. Ёдгориҳои аз гирду атрофи он бадастомада бошанд, умри беш аз миллионсола доранд.
Кӯлдара дар қисмати ҷанубу шарқии деҳаи Лоҳутӣ, дар масофаи 12 километр то маркази ноҳия ҷойгир шудааст. Солҳои 1981 – 1984, ҳангоми гузарондани корҳои ҳафриётӣ аз ин мавзеъ ёдгориҳои одамони ҷамоаи ибтидоӣ ёфт гардид, ки он ба асри санг тааллуқ дошта, дорои қимати бузурги илмӣ мебошанд. Ин ёдгориҳо дар таърихи тамаддуни башарӣ нодиртарин ба шумор мераванд. Бозёфтҳои мазкур айни ҳол дар Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, Осорхонаи бостоншиносӣ, Осорхонаи миллӣ ва осорхонаи ноҳия маҳфузанд.
Ёдгории дигари нодиру арзишманд деҳшаҳри қадимаи Сариҷар ба шумор меравад. Давраи шукуфоии Сариҷар ба асрҳои XVII - XVI - и пеш аз милод рост омада, ёдгории мукаммалу беҳамтои охири асри биринҷ ва аввали асри оҳан аст. Умри ин ёдгорӣ бештар аз 3700 сол буда, аҳамияти муҳими байналмилалӣ дорад. Он соли 2010 дар қисми шимолу ғарбии дарёи Ёхсу – подомани деҳоти Лоҳутии ноҳияи Ховалинг, аз тарафи гурӯҳи муштараки бостоншиносону муаррихони ватаниву хориҷӣ кашф гардидааст. Бояд зикр кард, ки оид ба асри биринҷ дар Осорхонаи таърихӣ - кишваршиносии ноҳияи Ховалинг ёдгориҳои зиёди таърихӣ мавҷуду маҳфуз мебошанд.
Дар ин ёдгорӣ соли 2010 кофтукови озмоишӣ гузаронда шуд ва ковишҳои бостоншиносии васеъ асосан аз соли 2012 оғоз гардида, то соли 2017 идома ёфт. Дар ин муддат ҳазорҳо нигораҳо, боқимондаҳои нақши дастони ниёгонамон пайдо шуданд. Ҳоло низ корҳои ҳафриётӣ аз тарафи олимону бостоншиносони Тоҷикистону Фаронса ва Олмону Лаҳистон идома дорад, ҳадаф ҷустуҷӯ, дарёфт ва омӯзиши инфрасохтори деҳшаҳр, омӯзиши объектҳои мудофиавӣ, стратиграфияи қабатҳои маданӣ, пайдо кардани боқимондаҳои меъмории истиқоматӣ, устохонаҳои истеҳсолӣ ва дигар паҳлуҳои ободии ин ёдгории беназир мебошад.

МУЪҶИЗАИ ТАБИАТ
Ёдгориҳои табиӣ низ дар ноҳия кам нестанд. Машҳуртарину зеботарини онҳо мавзеи Ёхсу мебошад. Ёхсу (Ахшу, Охшу, Бахшу, Вахшу) на танҳо гӯшаи пурасрори таърихию пурғановат, балки мавзеест, ки саросар муъҷизаву боигариҳои дилкашу дилрабо дорад. Силсилаи қаторкӯҳҳо, сангу шахҳои бузурги чун ҳайкалҳои зебои табиӣ, арчазорони сарсабз, доманҳои дар баҳорон гулпӯш, манзараҳои рангини шаху дараҳо ва талу теппаҳои рангини сабзпӯш, навои шаршараву рудҳои кӯҳии аз чашмасорони аз дили кӯҳҳои зархез ҷоришаванда диққати ҳар бинандаро ба худ мекашад. Хусусан, кӯҳҳову шахҳои муъҷизанок, ки ҳар кадом ба худ номҳои хоса доранд ва ин номҳоро мардум аз замонҳои қадим то имрӯз ҳифз кардааст. Масалан, Кӯҳи Одам, Калфи Девдара, Кӯҳи Говара, Кӯҳи Қалъа, ҷои Сумби Дил – Дили Ҳазрати Алӣ, Қозии Яктефа, Кураи Қаюм, Қаври Кофирбача ва ғайра.
Кӯҳҳои сарбафалак мисли қасру кӯшкҳои афсонавӣ мебошанд. Ҳар як кӯҳу шаху қулларо гӯё устоҳои гулдасту пухтакоре тарошидаву бунёд карда бошанд, ки манораву қулла ва гумбазу деворҳои онҳо аз ҳамдигар фарқ мекунанд. Кӯҳи қисми шимолу ғарбии деҳаи Шукновро низ гӯё ҳайкалтароши чирадасте сохтааст. Мардум ин муъҷизаи табиатро Кӯҳи Харсанг ва ё Кӯҳи Ракета ном мебаранд. Ин кӯҳ, дар ҳақиқат, киштии кайҳониро пеши назар меорад. Инчунин, кӯҳҳое низ ба чашм мерасанд, ки шабеҳи бино ва ё гӯшае аз маҳаллаи ободон мебошанд.
Дар ин ҳудуд ба ҷуз аз ёдгориҳои таърихӣ ёдгориҳои табиии нодир хеле зиёданд, ки онҳо чун муъҷизаҳои табиат, асрори ниҳонеро дар худ маҳфуз медоранд ва омӯзишу таҳқиқи онҳо муфид буда, қимати хосаи илмию маънавӣ доранд. Дар ҳақиқат, ҳамаи ин манзараҳо нишонаҳои бузурганд, ки мисли онҳоро дар дигар гӯшаи дунё дучор омадан номумкин аст.

ДАРВОЗАИ ТИЛЛОИИ ХАТЛОН
Ноҳияи Ховалинг дар қисмати шимолу шарқи вилояти Хатлон воқеъ буда, дар маркази объектҳои муҳими сайёҳии минтақа қарор дорад. Аз ин рӯ, мавқеи ҷуғрофии ноҳия имконият медиҳад, ки Ховалинг ба дарвозаи тиллоии сайёҳии вилояти Хатлон бадал гардад. Аз як тараф, роҳи наздиктар ба Боғи табиии Сари Хосор ва шаршараи Пушти Боғи ноҳияи Балҷувон маҳз аз Ховалинг мегузарад, аз тарафи дигар, роҳ ба сӯи парваришгоҳи “Чилдухтарон” - и ноҳияи Муъминобод ва шаҳру ноҳияҳои Кӯлобу Восеъ доимо кушода аст.
Ғайр аз ин, дар ноҳияи Ховалинг барои рушди намудҳои асосии туризм, аз қабили туризми таърихӣ, сайругаштӣ, этнографӣ, экологӣ, рекреатсионӣ, динӣ – зиёратӣ, велотуризм ва фототуризм имкониятҳо фаровонанд. Ҳифз ва оқилона истифода бурдани ин иқтидорҳо, махсусан, ёдгориҳои таърихии ноҳия ба рушду нумӯи иқтисодиёту маънавиёти он мусоидат мекунад.
Комрон САФАР,
Бахтовар КАРИМ,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.08.2019    №: 159    Мутолиа карданд: 1539
26.01.2021


 ПАЁМИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН БА МАҶЛИСИ ОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

 ҶАЛАСАИ ШӮРОИ НОЗИРОН ОИД БА МАСЪАЛАҲОИ МИНТАҚАҲОИ ОЗОДИ ИҚТИСОДӢ БАРГУЗОР ГАРДИД

 ВОХӮРӢ БО САФИРИ АРАБИСТОНИ САУДӢ

 «ТОҶИКОН» БА НОҲИЯИ ЛАХШ РАСИД

 НАШРИ КИТОБНОМАИ ШАРҲИҲОЛИИ БОҚӢ РАҲИМЗОДА

 «ҒУНЧАҲОИ ХАТЛОН»

 МУРОҶИАТИ ШАҲРВАНДОН. БЕЭЪТИНОӢ НИСБАТ БА ОН БОИСИ ҶАВОБГАРӢ ШУД

 СОХТАКОРӢ. БОЗДОШТИ НАФАРОНЕ, КИ ҲУҶҶАТҲОИ ҚАЛБАКӢ МЕСОХТАНД

 ТАМАЪҶӮӢ ЗАНИ 32 – СОЛАРО БА КУРСИИ АЙБДОРӢ ШИНОНД

22.01.2021


ҶАЛАСАИ XVII ВАЗИРОНИ КОРҲОИ ХОРИҶИИ КИШВАРҲОИ УЗВИ МУКОЛАМАИ ҲАМКОРИҲОИ ОСИЁ

21.01.2021


ДАР КӮЛОБ КОРХОНАИ ИСТЕҲСОЛӢ БА ИСТИФОДА ДОДА ШУД

ҶАЛАСАИ ҶАМЪБАСТИИ НАТИҶАҲОИ РУШДИ ИҶТИМОИЮ ИҚТИСОДИИ ВИЛОЯТИ ХАТЛОН

ВАҚТИ ПАЙВАНДИ ИЛМ БО АМАЛ АСТ

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГ

ФИФА. ТОҶИКИСТОНРО 14 ДОВАР МУАРРИФӢ МЕКУНАД

НАХУСТИН ФИЛМИ ТОҶИКИЮ БРИТАНӢ АЗ РӮИ ФИЛМНОМАИ АНИСА СОБИРӢ НАВОРБАРДОРӢ МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ДАР РОССИЯ АЗ КОРОНАВИРУС ЗИЁДА АЗ 3 МИЛЛИОН БЕМОР ШИФО ЁФТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ДУ БОЗИИ РАФИҚОНАИ МУНТАХАБИ ТОҶИКИСТОН

КОМЁБИИ ДАСТПАРВАРОНИ МТМУ № 45

РУЙДОДҲОИ ИЛМӢ

19.01.2021


СҶТ-РО ДАСТРАСИИ НОБАРОБАРИ ДАВЛАТҲО БА ВАКСИНА САХТ НИГАРОН НАМУДААСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ХАТЛОН. СОДИРОТИ БАРЗИЁДИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ

“САФЕДДАРА”. ЯТИМОНИ КУЛЛИ ВИЛОЯТИ ХАТЛОН АЗ БЕҲТАРИН МАВЗЕИ САЙЁҲӢ ДИДАН КАРДАНД

ТАҚДИМИ КИТОБИ «ТОҶИКОН» БА СОКИНОНИ НОҲИЯИ ИШКОШИМ

ҲИСОР. ХИЗМАТРАСОНИИ ТИББӢ РӮ БА БЕҲБУДӢ ДОРАД

15.01.2021


ҶАМЪБАСТИ ОЗМУНИ “ОМӮЗГОРИ СОЛИ ТОҶИКИСТОН – 2020”

ҶАЛАСАИ СИТОДИ КОРӢ ОИД БА ТАҶЛИЛИ 30-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ БАРГУЗОР ШУД

МАОРИФ. НАТИҶАГИРӢ АЗ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТ

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГ

ТОҶИКИСТОН. БОЗ ЯК ШИРКАТ БА БОЗОРИ САЙЁҲӢ ВОРИД ГАРДИД

РӮЙДОДҲОИ ИЛМӢ

12.01.2021


 ҶДММ «ММК АГРО» МАЙДОНИ ГАРМХОНАИ ИННОВАТСИОНИРО МЕАФЗОЯД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед