logo

фарҳанг

ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲО ДАР СОҲАИ ИЛМ

Ҳамкориҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон дар риштаи илму маориф ҳанӯз солҳои 20 - 30 - юми қарни гузашта оғоз гардида,  марҳила ба марҳила таҳким меёфт. Садҳо хатмкардаи мактабҳои олии ду кишвар ба болоравии иқтидори илмӣ, фарҳангӣ ва маънавии ҳар ду ҷумҳурӣ мусоидат намуданд.
Тоҷикистон ва Ӯзбекистон дар соҳаи маориф ва фарҳанг низ робитаи судмандро ба роҳ монданд. Дар Тоҷикистон мактабҳои таҳсилашон бо забони ӯзбекӣ ва дар Ӯзбекистон мактабҳои тоҷикӣ амал мекунанд. Дар даврони шӯравӣ чунин анъана вуҷуд дошт, ки дар мактабҳои олӣ ва омӯзишгоҳҳои педагогии чумҳуриҳо барои мактабҳои миёнаи тарафайн кадрҳои омӯзгорӣ тайёр менамуданд.
Донишгоҳи давлатии Тошканд, донишкадаҳои давлатии педагогии Тошканд ба номи Низомӣ, Фарғона, санъати Тошканд, педагогии Андиҷон ва омӯзишгоҳҳои педагогии Ангрему Бекобод ҳамасола хатмкардагонро ба мактабҳои миёнаи Тоҷикистон мефиристоданд. Асосан, омӯзгорони фанҳои физика, математика, забон ва адабиёти ӯзбек, таълими ибтидоӣ ба Тоҷикистон меомаданд. Масалан, солҳои 1976 - 1985 аз Донишкадаи педагогии ба номи Низомӣ 195 нафар ба Тоҷикистон фиристода шуданд. Барои мактабҳои тоҷикии Ӯзбекистон бошад, кадрҳои омӯзгорӣ дар донишкадаҳои педагогии шаҳрҳои Хуҷанд ва Душанбе тайёр карда мешуданд. Чунончи, аз ин ҳисоб солҳои 1976 - 1986 ба Ӯзбекистон 265 нафар омӯзгор фиристода шуд.
Тибқи маълумоти соли 2008, дар Ӯзбекистон 9461 мактаб амал мекард, ки дар 334 мактабаш дарсу машғулиятҳо ба забони тоҷикӣ сурат мегирифт. Имрӯзҳо дар донишкадаву донишгоҳҳои педагогии Самарқанд, Бухоро, Фарғона ва Тирмиз факултети забон ва адабиёти тоҷик амал мекунад. Дар донишгоҳи Самарқанд 9 гурӯҳи тоҷикӣ ба таҳсил фаро гирифта шудааст. Донишгоҳҳои Душанбе ва Хуҷанд бошанд, факултетҳои филологияи ӯзбек доранд. Бояд таъкид кард, ки дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Бобоҷон Ғафуров аз охири солҳои 80 - уми асри гузашта факултети филологияи ӯзбек таъсис ёфта буд. Соли 2012 бинобар кам гаштани теъдоди донишҷӯён ин факултет баста шуд ва ҳамчун шӯъба ба факултети забонҳои шарқ шомил гашт. Моҳи ноябри соли 2018 факултети филологияи ӯзбек боз аз нав эҳё шуд. 
Аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ байни ду давлат дар асоси шартнома тайёр намудани кадрҳо боз ба роҳ монда шуд. Ин амал бо назардошти теъдод ва эҳтиёҷоти халқиятҳои ба ҳам дӯст роҳандозӣ гардид.
Яке аз роҳҳои муҳими мустаҳкам намудани равобити дӯстӣ байни давлатҳои минтақа дар асоси кооператсия ва шартнома ба роҳ мондани таҳсили донишҷӯён дар мактабҳои олӣ ва расондани ёрии методӣ дар омӯхтани забони модарӣ ба шумор мерафт. Чунончи, соли 1992 ба мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси Ӯзбекистон аз Осиёи Марказӣ 358 ҷавон қабул гашт, ки аз он 123 нафараш сокини Тоҷикистон буд. Соли хониши 1991 - 1995 ба 123 ҷавони тоҷики ӯзбекистонӣ барои давом додани таҳсил дар мактабҳои олии Тоҷикистон роҳхат дода шуд.
Тибқи маълумоти Г. Мачин соли 1994 аз 1312 ҷавони ӯзбекистонӣ, ки дар асоси шартнома дар мактабҳои олии ҷумҳуриҳои ҳамсоя таҳсилро идома медоданд, 412 нафараш ба Тоҷикистон рост меомад. Дар асоси шартнома аз мактабҳои тоҷикии вилояти Тошканд 10 нафар соли 1993 ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд қабул гаштанд. Дар навбати худ, аз вилояти Суғд писарон ва духтарони мактабҳои ӯзбекӣ ба мактабҳои олии Тошканд барои идомаи таҳсил фиристода шуданд.
Дар солҳои охир Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Бобоҷон ғафуров бо донишгоҳҳои Ӯзбекистон ҳамкориҳои судмандро ба роҳ мондааст. Чунончи, ҳангоми ба донишгоҳи Хуҷанд омадани ректори Донишгоҳи давлатии Самарқанд, профессор Р. И. Холмуродов шартномаи ҳамкорӣ дар самтҳои илмӣ - таҳқиқотӣ, таълимӣ - методӣ ва табодули омӯзгорону донишҷӯён ба имзо расид.
Дар хусуси баргузории анҷуманҳои илмӣ ҳаминро таъкид бояд кард, ки танҳо дар солҳои 1998 - 2000 дар Ӯзбекистон 230 ҳамоиши илмӣ баргузор гашт, ки зимни он, инчунин, шартномаҳои ҳамкорӣ низ имзо гаштанд.
Ҳамин тавр, байни ду давлати ҳамсоя – Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳамкориҳои судманд дар риштаи илм ва маориф дар даврони шӯравӣ заминагузорӣ шуда, ин дар солҳои соҳибистиқлолӣ боз ҳам густариш пайдо кард.

Ҷамшед ҶӮРАЗОДА, ректори ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров, профессор,
Ҷӯрабек ИСОМИДДИНОВ, номзади илмҳои таърих, дотсент


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.11.2019    №: 207    Мутолиа карданд: 844
10.07.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID – 19 БОЗ 56 КАС ШИФО ЁФТ

41 000 СОМОНӢ БАРОИ МУБОРИЗА БО COVID – 19

ҚОҲИР РАСУЛЗОДА АЗ ШАҲРИ НОРАК ВА НОҲИЯИ ЁВОН ДИДАН НАМУД

ХОРУҒ. РӮ БА РУШД

ҶОМИ КФО – 2020. БОЗИҲОИ МАРҲИЛАИ ГУРӮҲӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ДОИР МЕШАВАД?

09.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ COVID – 19 АЗ 5000 ГУЗАШТ

«ОИЛА, КӮЧА, МАҲАЛЛА, ДЕҲА, ДЕҲОТ ВА ШАҲРАКИ БЕҲТАРИН». ОЗМУНЕ, КИ СОКИНОНИ СУҒДРО БА ОБОДОНӢ ТАЛҚИН МЕКУНАД

ДУШАНБЕ. ТАҲТИ РАЁСАТИ АЗИМ ИБРОҲИМ ҶАЛАСАИ КОРӢ БАРГУЗОР ШУД

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. КОРҲОИ ФАҲМОНДАДИҲӢ САМАР ДОРАНД

«ОВОЗИ САМАРҚАНД» КИТОБҲОИ ХУДРО РӮНАМОӢ КАРД

ВАНҶ. ОБ АСТ, КИ ОБОДИСТ

ТАБИБОНИ ЛАХШ: «ҒАМХОРИҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МО НЕРУ МЕБАХШАД»

ФУТЗАЛ. БОЗИИ СУПЕРҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020 КАЙ БАРГУЗОР МЕГАРДАД?

ТАЪКИДИ СИ ҶИНПИН АЗ ЗАРУРАТИ ҲАМКОРИИ ГУСТУРДАИ ЧИНУ РОССИЯ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

08.07.2020


ИСФАРА. КОРХОНАИ ПОЙАФЗОЛДӮЗИИ «САМАНД» БА ФАЪОЛИЯТ ШУРӮЪ НАМУД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4965 БЕМОР ШИФО ЁФТ

Сафари гурӯҳи ҳукуматӣ ба ВМКБ

«МАЪРИФАТ. ВАҚТЕ КИ КИТОБХОНА ҲОЛИ ТАБОҲ ДОРАД»

ВМКБ. ВАЗИР АЗ ҶАРАЁНИ СОХТМОНҲО ДИДАН КАРД

“СОМОН ЭЙР” БА ДУБАЙ ВА МИНСК ПАРВОЗҲОИ МАХСУС АНҶОМ МЕДИҲАД

САДОҚАТИ «САДОҚАТ»

ЛИГАИ ОЛӢ. КОРШИНОСИ ВАРЗИДА САРМУРАББИИ ДАСТАИ "КӮКТОШ" ТАЪЙИН ГАРДИД

ДАР ОЛМОН БА ТАҲКИМИ МУНОСИБАТ БО РОССИЯ АВЛАВИЯТ МЕДИҲАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

07.07.2020


ТОҶИКИСТОН. 4914 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

FINA МЕХОҲАД МАВҚЕАШРО ДАР БО МУСТАҲКАМ НАМОЯД

СУТ БА ВАКСИНАИ РОССИЯ АЛАЙҲИ COVID - 19 ЭЪТИМОД ДОРАД ВА ДАР ИН САМТ ХОСТОРИ ҲАМКОРИСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ СИҲАТШУДАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 4858 НАФАР РАСИД

НОҲИЯИ ДАРВОЗ. СОҲАИ ФАРҲАНГ БА ДАСТГИРӢ НИЁЗ ДОРАД

РАШТ. КИШТИ КАРТОШКА ДАР 3047 ГЕКТАР

КӮЛОБ. БА МАҲАЛЛАИ ЛОҲУТӢ ОБИ ТОЗА ОМАД

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҒАЛАБАИ НАВБАТИИ "ИСТИҚЛОЛ"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед