logo

иқтисод

ПАХТА. МУАММОИ КАМҲОСИЛИРО КӢ ҲАЛ МЕКУНАД?

Мавсими нави кишти пунбадона дар ҷумҳурӣ вусъат мегирад. Тибқи иттилои Вазорати кишоварзӣ, имсол майдони кишт дар ҷумҳурӣ ба 190 ҳазор гектар мерасад. Тавре мутахассисон иброз медоранд, барои таъмини фаровонҳосилӣ аз давраи кишт сар карда, то ғундоштани пахта ба қоидаҳои агротехникии парвариши зироат эътибори ҷиддӣ додан зарур аст. Мутаассифона, тайи солҳои охир ба ин ҷиҳати масъала таваҷҷуҳ кам гаштааст, ки сабаби пастшавии ҳосил арзёбӣ мешавад.

Яке аз омилҳои асосие, ки барои рӯёндани ҳосили баланд мусоидат мекунад, интихоби тухмии хушсифат аст. Аммо деҳқононро набудани тухмии навъи маҳаллӣ ба ташвиш овардааст. Ба гуфтаи барзгарони ноҳияҳои Шаҳритузу Қубодиён ва Носири Хусрав, тухмии пахтае, ки парвариш менамоянд, ба иқлими маҳал тобовар нест. Дарёфти тухмии ба обу ҳаво созгор бошад, душвор аст. Ин на танҳо проблемаи як минтақа, балки тамоми манотиқи пахтакори ҷумҳурӣ арзёбӣ мегардад.
Ба андешаи коршиносон, ҳар чи зудтар таъсис додани хоҷагиҳои ватании тухмипарвар метавонад роҳи ҳалли мушкил бошад. Ходими калони илмии филиали Институти зироаткорӣ дар вилояти Суғд Ином Қобилбеков дар робита ба ин масъала чунин гуфт:
- Барои мисол, дар ноҳияи Зафаробод хоҷагиҳои деҳқонии «Деҳкат», «Тиллои сафед», «Лутфулло» тухмии навъҳои маҳаллии «Исфисор», «Хуҷанд – 67» ва «Тезпур» кошта, ғунучинро барвақт шурӯъ менамоянд ва нисбат ба дигар хоҷагиҳо 10 – 15 - сентнерӣ зиёд ҳосил мегиранд. Аммо хоҷагиҳои дигар ҳосилро то фарорасии зимистон ҷамъ меоранд ва ҳосилнокиашон нисбатан камтар аст. Аз ин рӯ, ба андешаи ман, шарти асосии баланд бардоштани ҳосилнокӣ рӯй овардан ба тухмии навъи маҳаллист, зеро ҳатто тухмии аълосифати хориҷӣ баробари тухмии ватанӣ ҳосил дода наметавонад.
Таҷрибадорони соҳа аз он нигаронанд, ки солҳои охир бе дору кардани пунба коштани он ба ҳукми анъана даромадааст ва ин аз нуқтаи назари илмӣ тамоман норавост. Бояд хоҷагиҳои тухмипарвар ба ин масъала аҳамияти аввалиндараҷа дода, аз моҳи феврал тухмиро дору кунанд. Ин тадбир пахтаро аз касалиҳо эмин дошта, муқовимати онро бар зидди ҳашароти зараррасон устувор мегардонад. Аммо деҳқонон мегӯянд, ки ба доруворӣ дастрасӣ надоранд.
Ноиби президенти Академияи илмҳои кишоварзӣ Саидҷамол Саидзода заҳролуд кардани тухмиро яке аз омилҳои таъмини ҳосили баланди пахта арзёбӣ намуда, далели камии доруро рад намуд. Ба таъкиди ӯ, ин навъи  дору дар мағозаҳои фурӯши заҳрхимикатҳо фаровон асту бояд хоҷагидорон ин корро сомон диҳанд.
Ба гуфтаи С. Саидзода, барои таъмини фаровонҳосилӣ ҳангоми кишт бояд намӣ дар хок таъмин бошад ва дар чуқурии 10 – 12 сантиметр ҳарорат 12 – 14 дараҷаро ташкил диҳад. Баъдан ягонакунӣ низ эътибори ҷиддиро тақозо менамояд.
- Мутаассифона, деҳқонон меъёри зичиро риоя намекунанд. Бояд ба он диққат диҳем, ки ниҳолҳо яксара сабзанд ва шумораи лозимии ниҳолҳоро дар як гектар таъмин намоем. 1 – 2 барги тухмпалагӣ, ки пайдо шуд, ба коркарди байни қаторҳо, яъне ягонакунӣ оғоз кардан лозим аст. Дар як метр бояд 10 бутта боқӣ монад. Вале аксари деҳқонон дар ҳамин вақт ба хатоӣ роҳ дода, ба ҷои 10 бутта 5 бутта мемонанд. Ин таҷрибаи солҳои пеш аст, ки буттаҳо шохарониҳои беҳудуд доштанд. Тухмиҳои ҳозира, аз ҷумла навъҳои «Хуҷанд 76» «Дӯстӣ – ИЗ», «Эрон – 1» «МН», «Шарора» навъҳое ҳастанд, ки шохаҳои ҳаҷман (қиёсан) кам доранд. Барои муқоиса аз 10 бутта 7 – 8 ва аз 5 – тоаш 3 – 4 бутта боқӣ мемонад. Ва агар 10 бутта 2 – граммӣ ҳосил диҳад, аз як гектар 25 сентнер зари сафед ба даст меояд. Барои ҳамин, риояи меъёри зичии пахта муҳим аст. Дар баробари ин, обмонии зироат қоидаҳои хоси худро дорост. Замини кишт бояд 65 – 70 дарсад намнок бошад.
Чуноне коршиносон иброз медоранд, нигоҳубини пахта нозукиҳои худро дошта, мутаассифона, қоидаҳои агротехникии парвариш аз ҷониби деҳқонон на ҳамеша риоя мегарданд. Аз ин лиҳоз, онҳо тавассути марказҳои машваратӣ дар шаҳру навоҳии кишвар то масвими ҷамъоварии зироат ташкили вохӯрии мутахассисонро бо деҳқонон саривақтӣ мешуморанд.

Меҳрангез ҚОДИРОВА, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 14.04.2020    №: 73    Мутолиа карданд: 129
04.06.2020


ОБОДКОРИҲОИ БЕҚИЁС ДАР ТОҶИКОБОД

ЁРИИ ХАЙРИЯВӢ БАҲРИ ПЕШГИРИИ КОРОНАВИРУС

ФУТБОЛ. ҶАЛИЛОВҲО МЕХОҲАНД ҲАМЕША ДАР САФИ ПЕШ БОШАНД

КОРОНАВИРУС ДАР ИТАЛИЯ: БЕШ АЗ ЯК МОҲ ИНҶОНИБ СИРОЯТЁБӢ КАМ МЕШАВАД

ДАР КРЕМЛ БА ХОҲИШИ БО РОССИЯ СОЗИШНОМАИ ЯДРОӢ БАСТАНИ ТРАМП БАҲО ДОДАНД

ТРАМП ҶОНИБДОРИ ҲУЗУРИ ПУТИН ДАР G7

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

02.06.2020


ХАБАРИ ФАВРӢ. БОЗ БЕШ АЗ 200 БЕМОР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

МУБОРИЗА БО COVID-19. КОРМАНДОНИ АНМН БА СУРАТҲИСОБИ МАХСУС 50 000 ГУЗАРОНДАНД

ХУҶАНД. ТАШХИСГОҲИ НАВИ ВИРУСОЛОГӢ БУНЁД ГАРДИД

ХАТЛОН. СОҲИБКОРОН ТАДБИРҲОИ МУҲИМРО ТАТБИҚ МЕСОЗАНД

ВАРЗОБ. 112 ИНШООТИ ҶАШНӢ МАВРИДИ ИСТИФОДА ҚАРОР ГИРИФТ

КФО АВВАЛИН ОНЛАЙН-КОНФРОНСРО ДОИР МЕКУНАД

ДОРУИ ЗИДДИ COVID-19 ДАР БЕМОРХОНАҲОИ РОССИЯ 11 ИЮН ПАЙДО МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН БЕШ АЗ 2000 СИРОЯТЁФТА ШИФО ЁФТ

РОҶЕР ФЕДЕРЕР. ГАРОНАРЗИШТАРИН ВАРЗИШГАРИ САЙЁРА

29.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID - 19 БОЗ 423 НАФАРИ ДИГАР ШИФО ЁФТ

28.05.2020


ТОҶИКИСТОН. БОЗ 385 НАФАР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ҲАМОВОЗӢ БА ИҚДОМИ НЕКИ ПЕШВОИ МУАЗЗАМИ МИЛЛАТ

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. НАҚШАИ ДАЪВАТ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ ИҶРО ШУД

ВАРЗОБ. ҶОЙҲОИ КОРӢ БЕШТАР МЕГАРДАНД

БУНДЕСЛИГА. РАҚОБАТИ "БАВАРИЯ" БО "БОРУССИЯ" БАРОИ ПОЙГАИ ҚАҲРАМОНӢ

ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН БО ПАРВОЗИ МАХСУС АЗ ДЕҲЛӢ ВА ДУБАЙ БА ВАТАН БАРМЕГАРДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

27.05.2020


436 НАФАРИ ДИГАР АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ВАЗИРОНИ КОРҲОИ ХОРИҶИИ СААД

ТАҚВИЯТИ ҲАМКОРИҲОИ ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН ДАР МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID – 19

ДАР РӮИ ҒИЗО ЗАРРАҲОИ COVID-19 НЕСТ!

НОҲИЯИ САНГВОР. МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID-19 БО УСУЛИ “ХОНА БА ХОНА”

ТАШВИҚОТИ ҲИЗБИ ПЕШОҲАНГ ДАР ПАРТАВИ ҲИДОЯТИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ

ЛИГАИ ЧЕМПИОНҲО. МУАЛЛИФИ БЕҲТАРИН ГОЛ БЕҲТАРИН МУРАББӢ ШИНОХТА ШУД

ГАРМО МЕТАВОНАД СИРОЯТИ COVID-19-РО ДАР ӮЗБЕКИСТОН КОҲИШ ДИҲАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 1395 НАФАР ШИФО ЁФТ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед